تەندروستی جیهانی: پەتای كۆرۆنا لە جیهاندا گەیشتووەتە لوتكە و هەفتەی ڕابردوو 5 ملیۆن كەس تووشبونە

 

تیدروس ئەدهانۆم بەڕێوەبەری گشتی رێكخراوی تەندروستی جیهانی دەڵێت: پەتای كۆرۆنا لە جیهاندا گەیشتووەتە لوتكە و بارودۆخیش لە باشوری رۆژهەڵاتی ئاسیا جێی نیگەرانییە.
تیدروس ئەدهانۆم لە كۆنگرەیەكی رۆژنامەوانیدا وتی: لە سەرجەم ناوچەكانی جیهاندا توشبووان و گیانلەدەستدان بە پەتای كۆرۆنا گەیشتووەتە لوتكە و جێگیر بووە، لەوانەش ئەمریكا و ئەوروپا.
رونیشیكردوەتەوە: ئەو ئاستە بەرزە جێی قبوڵكردن نییە و تەنها هەفتەی رابردوو 5 ملیۆن و 400 هەزار توشبوو و 90 هەزار گیانلەدەستدان تۆمار كراون، تائێستاش بارودۆخەكە لە سەرجەم ناوچەكانی جیهاندا مەترسیدارە بەتایبەتی لە باشوری رۆژهەڵاتی ئاسیا كە تائێستاش ژمارەی توشبووان بەخێرایی بەردەوامە لە بەرزبونەوە.
بەڕێوەبەری گشتی رێكخراوی تەندروستی جیهانی جەختیلەوەشكردووەتەوە: لە نزیكەوە بەدواداچون بۆ بارودۆخی هندستان دەكەن، شارەزایانی رێكخراوە جەختیان لەوەكردووەتەوە كە كۆرۆنای گۆڕاوی هندی جێی نیگەرانییە لەسەر ئاستی جیهان.

وەزیری دارایی واژۆی لەسەر بودجەی هەرێمی کوردستان کرد

 

وەزارەتی دارایی و ئابووری رایگەیاند: "ئاوات جەناب نوری وەزیری دارایی و ئابووری واژۆی لەسەر بودجەی هەرێمی کوردستان کرد و رەوانەی ئەنجومەنی وەزیرانی حکومەتی هەرێمی کوردستان کرا".

لە ساڵی 2013ـەوە بەهۆی بڕینی پشکی هەرێمی کوردستان لە بودجەی گشتی عێراق لەلایەن بەغدا و قەیرانەکانی دارایی، هەرێمی کوردستان بودجەی ساڵانەی ئامادە نەکردووە.

ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان لە چەند کۆبوونەوەیەکدا تاوتوێی بودجەی کرد و وەزارەتە پەیوەندیدارەکان راسپێردران بۆ ئامادەکردنی بودجە.

لە کۆبوونەوەی 2021/4/28ی ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان، وەزیری دارایی و ئابووری و وەزیری پلاندان راپۆرتێکیان تایبەت بە دوا ژمارەکانی پڕۆژە بودجەی هەرێم بۆ ساڵی 2021 خستەڕوو. لە کۆبوونەوەکەدا ئەنجومەنی وەزیران بڕیاریدا، لیژنەیەک پێکبهێنرێت بۆ ئەوەی تێبینی و پێشنیارەکانی ئەنجومەن لەناو پڕۆژە یاساکە جێگیر بکرێن و دواتر ئامادە بکرێت، بۆ پەسەندکردنی کۆتایی ئەنجومەنی وەزیران، پاشان رەوانەی پەرلەمان بکرێت.

لە کۆبوونەوەی 5/5/2021ی ئەنجومەنی وەزیران، وەزیری پلاندانان دارا رەشید، راپۆرتێکی لەبارەی داهات و خەرجییەکانی حکومەتی هەرێم و رێکخستنەوەیان لە چوارچێوەی پڕۆژە یاسای بودجەی 2021 خستەڕوو. هەروەها، دوا ئامادەکارییەکانی رەشنووسی پڕۆژەیاسای بودجە تاوتوێکرا، بڕیارە لە کۆبوونەوەکانی داهاتوودا پڕۆژەکە بچێتە قۆناغی پەسەندکردن لەلایەن ئەنجومەنی وەزیران، بۆ ئەوەی رەوانەی پەرلەمانی کوردستان بکرێت.

 

 

 

بيستون ...

تەندروستی هەولێر ئەو هاوڵاتیانە ئاگادار دەكاتەوە كە ڤاكسینیان وەرگرتووە

بەڕێوەبەرایەتی گشتی تەندروستی هەولێر رایگەیاند، ئەو هاوڵاتیانەی ژەمی یەكەمی ڤاكسینی فایزەریان وەرگرتوە و ماوەی 21 تا 28 رۆژی بەسەردا تێپەڕیوە، دەتوانن سەردانیان بكەن بەمەبەستی وەرگرتنی ژەمی دوەمی ڤاكسینەكە.

بەڕێوەبەرایەتی گشتی تەندروستی هەولێر لەراگەیەنراوێكدا كەوێنەیەكی بۆ خەندان نێردراوە هاتوە، ئاگاداری ئەو هاوڵاتیانە دەكەنەوە كەوا یەكەم ژەمی ڤاكسینی دژە كۆڕۆنای جۆری(فایزەر)یان وەرگرتوە پێش 21 تا 28 ڕۆژ، دەتوانن رۆژانی دووشەممە و سێ شەممە سەردانیان بكەن بۆ وەرگرتنی ژەمی دوەمی ڤاكسینەكە.

ئەوەش هاتوە، بۆ ئەم مەبەستە سەردانی (سەنتەری پێدانی ڤاكسینی دژە كۆڕۆنا) بكەن لە نەخۆشخانەی ڕزگاری.

بەڕێوەبەرایەتی گشتی تەندروستی هەولێر ئەوەشی خستوەتەڕو، هاوڵاتیان دڵنیادەكەینەوە تەواوی ڤاكسین بۆ ژەمی دوەم دابینكراوە و داواكارین بەشێوازێكی هێمنانە ئەو ڕێنماییانەی دانراوە بۆ وەرگرتنی ڤاكسین جێبەجێی بكەن.

 

z.s

هاوکاری هاوپەیمانان گەیشتە وەزارەتی پێشمەرگە

لە راگەیەندراوێکدا کە وەزارەتی پێشمەرگە بڵاویکردۆتەوە تیایدا هاتووە " لە درێژەی ئەو کۆمەک و هاوکارییانەی، کە هێزەکانی هاوپەیمانان بۆ هێزی پێشمەرگەی کوردستان دابینی دەکەن، بەشێکی دیکە لەکۆمەک و هاوکارییەکانی هێزەکانی هاوپەیمانان، رادەستی بەڕێوەبەرایەتی میرەی سەربازی وەزارەتی پێشمەرگە کرا".

لە راگەیاندنەکەدا هاتووە " وردەکاری ئەو یارمەتییە پێکهاتوە لە گوژمەیەک پارە، بۆ مووچەی مانگانەی پێشمەرگەی لیواکانی پیادەی وەزارەتی پێشمەرگە و چەک و تەقەمەنی و کەرەستە و کەل و پەلی شەڕکردنن".

 

جۆرێک نەخۆشی لە هەندێک لە پەلەوەرخانەکانی هەولێر بڵاودەبێتەوە

ماوەی هەفتەیەکە جۆرێک نەخۆشی لە هەندێک لە پەلەوەرخانەکانی هەولێر بڵاوبووەتەوە، کە بەهۆیەوە مریشەکەکان تووشی هەناسەتەنگی دەکات و پاشان دەیانکوژێت، بە گوتەی خاوەنی یەکێک لەو پەلەوەرخانانە، لە ماوەی هەفتەیەک لە کۆی 11 هەزار مریشک، 10 هەزاری لێ مرداربووە.

هەمزە ئەحمەد، کە خاوەنی یەکێک لەو پەلەوەرخانانەی شاری هەولێرە، لەبارەی هۆکاری مرداربوونەوەی مریشکەکانی رایگەیاند: "ئەو مریشکانە تاوەکو تەمەنی 33 رۆژ هیچ نەخۆشیەكیان نەبووە، دوای 33 رۆژەکە تووشی پژمینێک هاتن و لە یەکەم رۆژدا 100 مریشک مرداربوونەوە، رۆژی دواتر بووە 1000 و 2000، لە ماوەی چەند رۆژێک زۆرینەی مریشکەکان مرداربوونەوە."

بە گوتەی خاوەنی ئەو پەلەوەرخانەیە بۆ چارەسەرکردنی ئەو نەخۆشییە، نموونەی مریشکەکانی بردووەتە لای پزیشکی ڤێتێرنەری و بە گوتەی پزیشکەکە وەک خاوەنەکەی دەڵێت: "سەرەتا گوتی ئەنفلەوەنزایە دواییش گوتی ڤایرۆسە، کە لە بەغداو ئێرانەوە هاتووە و بڵاوبووەتەوە، تەنانەت ئەو پزیشکە گوتیشی نەک تەنیا کێڵگەکەی تۆ بەڵکو لە چەندین کێڵگەی دیکەش ئەو نەخۆشییە بڵاوبووەتەوە، ئەو هاوڕێیانەی خۆشم کە کێڵگەی پەلەوەریان هەیە، ئەوانیش دەڵێن نیوە بە نیوەی مریشکەکانمان مرداربوونەتەوە".

هەمزە ئەحمەد هۆکاری نەخۆشکەوتن و مرداربوونی مریشکەکانی بۆ "کوالێتی ئالیک" دەگەڕێنێتەوە و دەڵێت: "ئالیکەکان وەک ژەهر وان، ئەو چارەسەریانەی بۆشیان دەکرێت هیچ سوودێکی نییە، چونکە هەمووی ماوەکەی بەسەرچووە."

لەبارەی ئەو زیانانەی بەهۆی ئەو نەخۆشییەوە بەریکەوتووە، هەمزە ئەحمەد دەڵێ: "بەپێی خەمڵاندن بە بەهای 80 ملیۆن بووە، 11 هەزار مریشک بوو، بەغدا کیلۆی بە 3 هەزار بار دەکات، ئەگەر بە تێکڕا بۆ هەر مریشکێک 2 کیلۆ و نیو دابنێین لەسەر 3 هەزار زیاتر لە 80 ملیۆن دینار دەکات، تێچووەکەی لەسەر خۆشم  زیاتر لە 35 ملیۆن دینارە."

لە هەرێمی کوردستان هەزار و 626 پەلەوەرخانەی مۆڵەتدار و 500 بێ مۆڵەت هەن؛ ساڵانە 170 هەزار تۆن مریشک بەرهەمدێنن، لەکاتێکدا هەرێمی کوردستان پێویستی بە 147 هەزار تۆن مریشکە، بەڵام نەبوونی چاودێریی پێویست لەسەر خواست و خستنەڕوو وایکردووە نە خاوەن پەلەوەرخانەکان سوودمەندبن نە کڕیاران.

 

 

z.s