پەروەردەی منـداڵان بە جوانیخـوازی

دەشێ پێناسەکردنی جوانی زۆر ئاسان نەبێ، چونکە ئەم زاراوەیە پێویستی بە پێناسەی جـیاواز هەیە. بۆ روونکردنەوە بە شێوەیەکی ساکار، جـوانی بریتییە لە خۆشەویستی و لە کۆششکردن بە دوای جوانیدا. هەروەکو لە هونەر و جووڵە و موزیک وژیاندا هەیە.
جـوانی هەستکـردن و پێزانینی تاقـیکردنەوە هەستییە خۆشـەکانە. دەشوتـرێت جـوانی توانـای تێگەیـشتنی کـارە هـونەرییـەکـانە لە شـێوەی رەخـنەدا، بەپـێی پێـوەرەکـانی کە رۆشنبیری دیاریی دەکات. جـوانی چەمکـێکە کە لە کولتوورە جـیاوازەکانی جیهاندا، لە زانیارییە رەوشتییەکان و کۆمەڵایەتییەکـن و دەروونناسی کۆمەڵایـەتیـدا، لیکـۆڵینەوەی لەسەر دەکەن. چەندین زانـا و پەروەردەکاری شارەزا سەرقـاڵی لێکۆڵینەوەی جوانین.

هەمـوو مرۆڤـێک ناتوانێت ببێت بە هونەرمەندێکی ئاوازدانەری موزیکی و گـۆرانی یا ببێت بە شاعـیر و نووسەرێکی بلیمەت، یا شێوەکارێکی بیرفـراوان، یا وەرزشکارێکی هەڵکەوتـوو. بەڵام دەتـوانن لە جـوانی تێبگەن و چـێژ و خـۆشی لـێوەربگـرن. تـوانـای
هەستکردن بە جوانی، رۆحی مرۆڤ دەوڵەمەنتر و دڵی پاکتر و دەروونی باشتر دەکات.
کێ هەیە لە ئێمە کە رۆژی چەنـد ـارێک نەـێتە بەردەم ئاوێنـە و سەیـری خـۆی نەکات و سەری بە شانە نەکات و سەیـری جلوبەرگە جوانەکانی نەکات. یا بەبێ ئوتـووکـردنی جلەکانی بچێتە دەرەوە. ئەمەیان جـوانی دەرەوەمـانە و بە چـاو دەیبینین. بەڵام پێویستە بایەخ بە جوانی ناخی ناوەوەمان بدەین، کە هـەستـێکی دەروونیـیە و بە چـاو نابینرێت. پێویستە بە رەواڵەـت و رووکەشـش نەخەڵەتێـین. زۆر کـەس هـەن، لە دەرەوە جـوانن، بەڵام لە نـاوەوە ناشـیرینن. هـەر شتـێک ببریسکـێتەوە ئـەوە ناگەیـەنێـت کە زێـڕ بێـت. یا تەنیا بـڕیار لەسەر بەرگی پەرتـووک بدەین، بەبێ ئەوەی کە نـاوەڕۆکی پەرتووکەکە بیخـوێنینەوە کە چـی بابـەتـێک جـوانی لەخـۆی گـرتـووە.

(کۆنفـۆشیۆس) دەڵێت:”هەمـوو شتـێک بـڕێک جـوانی هـەیە، بـەڵام هەمـوو کەسـێک ناتـوانێت بیبیـنێت”

(سیگمۆند فـرۆید) دەڵێت:”جـوانی بە گەلێک شێوە لەدایک دەبێت.. تەنیا سووچەکەت بگـۆڕە، لە هەمـوو شـوێنێکـدا دەیبیـنیت”

(شکـسپـیر) یش دەڵێت:”جـوانی و ناشـیرینی نیـیە، بەڵکـو بیرکـردنەوەی مـرۆڤـە، کە جـوانی و ناشـیرینی لێکـدەداتـەوە”

(مستەفا سوباعی) دەڵێت:”جـوانی کـراسـێک نییە کە بمانـڕازێنێـتەوە، جـوانی، جـوانی زانسـت و ئـەدەبـە”

هەر یەکە لە ئێمەش بۆچـوون و هەڵسەنگاندنی جیاوازمان. لە بارەی جـوانییەوە هەیە.
ئەوەی بە لای منەوە جوانە، دەشێ بە لای تۆ یا ئێوەوە جوان نەبێت، یا بە پێچەوانەوە، چونکە لە هەسـت و روانین و خـۆشی و چـێژوەرگـرتن لە جـوانی وەکـو یـەک نین. گەر وانەبوایە هەمەڕەنگەیی و و هەمەچەشنەیی نەدەهاتنە ئاراوە. گەر من حەزم لە رەنگی وەنەوشەیی بێت، دەشێ تۆ حەزت لە رەنگی قـاوەیی بێت، ئەو حەزی لە رەنگی سـەوز بێـت،… هـتد. گەر بە چـاوی گەشبینییەوە لە بـوون بـڕوانین، دەبینین جـوانی لە هەموو گەردیـلەیەکـدا هـەیە. تەنانـەت لە ناشـیرینیـشدا، جـوانی دەبینین.
ژیان بەبێ جوانی و هونەر، وەکو زەوییەکی قـاقـڕ وایە. دەبینین کەسانی دارا پارەیەکی زۆر لە دیکـۆری دەرەوەی ماڵـەکانیان و باخچەکـانیان خەرجـدەکـەن. بۆ ئـەوی چـێژی جـوانی و خـۆشی بە خۆیـان و بە بینەرانیان ببەخـشن. گوزایـشتیشە لە جوانیخوازیان.

پەروەردەی منداڵ بە جوانیخوازی، لە ماڵەوە و لە خێزانەوە دەست پێدەکات، گەر دایک و باوکێک جوانیخـوازبن. هەست و چـێژی جـوانییـان هـەبێت، لە دیکـۆر و رازانـەوە و سـتایـل و رێکخستنی ناومـاڵ و شتومەکەکانیانةدا دەردەکەوێت، شوێـنی پاک و جـوان و گونجاوی شتەکان پێکەوە، گوزارشتە بۆ کەسانی جوانیخواز. ئەم جـوانسازییە هـەر لە منـداڵییەوە کاریگەرییـان لەسەر منـداڵانی بچـووک هـەیە. دایـکان و بـاوکانی هـۆشـیار، هەر لە کۆرپەییەوە منـداڵەکانییان هـۆگری جـوانی دەکەن و بە خۆشی و چـێژی جـوانی پەروەردەیـان دەکـەن و رایـان دەهـێنـن. دەبیـنین دایکانی جـوانـیخواز بـە کەمەرەکـانی لانکەکـانی کورپەکانیانـدا، موورووی جـوان و رەنگـاوڕەنگ هەڵـدەواسن، یا بازنـگ و ملوانکەی رەنگاوڕەگیان لە دەست و ملیان دەکـەن. یا ژووری منـداڵەکانیان بە جۆرەها شتی رەنگ گەش و جـوان دەڕازێننەوە. ئەمانە کارێکی ئەرێنین بۆ روواندنی هەست و چـێژی جـوانی لە دەروونی منداڵە کـۆرپـەکـانیان.
کۆمپانییەکانی دروستکردنی بابەتەکانی یاریی منـداڵان، بۆ سەرنجڕاکێشانی منداڵان بە لای بابەتە دروستکراوەکـانیان، بە رەنگی گـەش و جـوان بابەتەکـان دروست دەکـەن.

لە دوای ماڵـیش، باخچـەی منـداڵان رۆڵێکی گـرنگی هـەیە، لە گەشەکـردنی هـەست و چـێژی منـداڵان بۆ جـوانی. لە میانـەی پـرۆگـرام و بەرنامەی داڕێـژراوی فـێرکـردنـدا.
بەداخـەوە، لە بەشـێکی زۆری باخچـەکانی ساوایـان و لە قـوتابخـانە سەرەتـاییەکـانی کوردستانـدا، هـێـندەی خـەریکی پەسـتانـدنی زانـست و زانیـارین لە مێـشکی منـداڵانی کوردمانەوە، لایەنی گرنگی و پێویستی جـوانیان پشتگوێخستوون. بەڵام زۆر پێویستە کە سروشت و جوانی تێکەڵی فـێرکردن و زانست بکـرێن و بە وانەکانەوە گرێ بدرێن. تێکـەڵی خـۆشی و گـۆرانی و مـوزیـک و یـاری و جـووڵـە و زەردەخـەنـە و پێـکەنـین بکـرێن. زۆر جـاریش فـێربوون و داهـێنانی منـداڵان، لـە رێی ئەنـدامە هەستییەکـانەوە دێنەدی و گەشەدەکـەن، نـەک تەنیـا لە رێی بیـرکـردنەوەوە.

توێژەران و پەروەردەکاران، زۆر باسیان لە سوود و گرنگییەکانی پەروەردی جوانی بۆ فـێرکردن و پەروەردەکردن بۆ ژیـانی ئەمـڕۆ و داهاتووی منـداڵان کردوون. بە تایبەتی لە تەمەنی بەرایی منـداڵـیدا. کاتێکیش منـداڵان هەست بە جـوانی دەکەن و لایـان گەشە دەکـات. کە بە ژینگەیـەکی جـوانی دەوردرابـن.

کەواتا شێوازی فێرکردن و راهێنان لە ساڵە بەراییەکانی تەمەنی منداڵاندا، زۆر گرنگە. بە شـێوەیەکی راستەوخـۆ کارتێکـردنی لە گەشـەکـردن و پێـشکەوتـن و فـێربـوونیـاندا هەیە. بەڵکو فاکتەرێکی یەکلاییکەرەوەیە بۆ هێنانەدی ئامانجەکانی داهـاتووی منداڵان.
هەر منداڵێکیش رێگای جیاوازی بۆ فـێربوون هەیە. پێویستە لە بوارەکانی فـێربوونی جیاواز و بواری جـوانیدا، هەلی دۆزینەوە و داهـێنان و تاقیکردنەوەیان بۆ بڕەخسێنین.
دەکرێت لە شێوەی هـونەری شـێوەکـاری و موزیـک و سەما و هەڵـپەڕکێ و گـۆرانی و درامـاوە، هەستی جـوانی لە منـداڵانـدا بورووژێـنرێـت. لەوێـشـەوە هەسـتی جـوانی لای منـداڵان سەرهەڵـدەدات، کە شوێنە ناڕێکەکان، ماڵ و شەقام و سەیرانگاکان و ژینگەی سروشتی و قوتابخـانەکان و پۆلەکـان پیسکـرابن، خـراپە و ناشـیرینی دەدەنـە پـاڵ ئـەو کەسانەی کە پسیان کـردوون بە پیـس و چەپەڵـیان دەزانـن. جـوانیش لە جـوانی مـاڵ و باخچەی منـداڵان و قـوتابخـانەکـان و پـۆلەکـان و سەیـرانگـاکان و ژینگەی سروشـتیدا بەدی دەکەن. شانازی و پێزانینیش ئەمەش بۆ کەسانی دڵسۆز و پاکـیخواز و جوانیخواز و خۆشەویست و نیشتمان پـەروەر و ژینگەپـارێـز دەگەڕێنـنەوە.

هەموو خەڵکی هونەرمەندن، منداڵان بە سروشتی و رەمەکی جوانیخـوازن و حەزیـان لە هـونەر هەیە. بەڵام مەترسی لەوەدایە کە پەروەردەکاران لە پەروەردەکردنی منداڵان و قوتابییەکانیاندا، شێوازێکی لـۆژیکی وشک و بێتام بگـرنەبەر، ئەوە پشتگوی نەخەن کە خۆشی و جوانی کە بە رەمەکی لە گەڵ منداڵانـدا هاتووە. زۆر لە مامۆستایان هـەن، لە رووی زانست و زانیاری و شارەزایی بابەتەکانی وانەکانیان باگکـراونـدێکی باشیان هەیە. بەڵام لە رووی هـونەری و شێوازی وتنەوەی وانەکانیانـدا نابەڵـەدن. وانەکانیان وشـک و بێ چـێژن و قـوتابییەکـانیان، لە وانەکـانیان بێـزارن و چـێژیان لێـوەرناگـرن.
جـوانیـش مـەرجی زۆرە، گـرنگـترینیان زەردەخـەنەیە.

ئامانجی پەروەردەکردنی منداڵان بە جوانیخوازی، گەشەکردنی هەست و سۆزدارییەکی تەوای جوانییە لە دەروونیاندا. لە میانەی زانینی بایەخی جوانی و رێزگرتن لە جوانی.
هانـی منـداڵان دەدات بـۆ دۆزینـەوە و داهـێنان، گـەربێـت ئـەم ئامادەییەیـان تێـدابێـت.
پەروەردەی جوانی، ململانێ لەگەڵ جۆرەکانی تری پەروەردەکردندا دەکـات، لە رووی هۆشی و رەوشتی و جەستەییەوە. کە کاردانەوەیەکی ئەرێنییان لە ژیانی منداڵان هەیە. پـەروەردەی نوێـش، بە چـاوێکی گـرنگی و رێـزەوە لە پـەروەردەی جـوانی دەڕوانێـت.
بە لای (تـۆڵستۆی) یەوە:”هـونەر هـۆیەکە بۆ گواستنەوەی هەستەکـان بۆ کەسانی تـر. هۆیەکە بۆ کۆکردنەوەی یەکهەستی، کە لە ژیاندا وەکو تاک و کۆمەڵ یارمەتییان دەدات بۆ پێشکەوتنێکی باڵاتر و لەبارتر. کارێکی جوان و ئەرێنییە کە دایکان و باوکان لەگەڵ منداڵەکـانیان بچـن بۆ بینـینی نمایـشێک یا شانـۆیـەکی تایبـەت بـۆ منـداڵان. یا سەردانی پێشانگا هونەرییەکان بکـەن. یا گوێگـرتن لە چەنـد پارچە موزیکـێک و گـفتوگـۆکـردن دەربـارەی مـوزیـک. لەمـانەش جـوانـتر ئامـادەکـردنی منـداڵانە بـۆ وەرگـرتـنی جـوانی. بۆ شیرینکردنی خۆشەویستیان بۆ قـوتابخانە کە بۆیان بووە بە تەواکەر و ئەڵتەرناتیڤی ماڵـەوەیان. گـرنگـترین ئەرکەکـانی قـوتابخـانەش هـەل رەخسانـدنە بۆ قـوتـابییەکـانیان، بە هەمـوو هـۆیـەک و رێگـایەک، گـەر بکـرێـت، جـوانی دروسـت بکەن، رێـزگرتـن لە هـێزی جـوانی بزانـن و گەشە بکات لای قوتابیان.

(بـستالـۆزی) دەڵێت:”سروشت پـڕە لە دیمەنی ئەفسووناوی، بەڵام قوتابخانەکان هـیچ شتێکـیان نەکـردوون تا ئـەم سـۆزدارییە لە منـداڵان راچـەنـێنن”

کەواتا گرنگی پەروەردەی منداڵان لەوەدا قەتیس نەبووە، تەنیا ئەوەبێت کە منداڵان، بە زانست و زانیاری و داب و نەریتی باش و پەسەنـد پابەنـدبن. بەڵکو گـرنگی پەروەردە ئەوەشـە کە بایـەخ بە گەشەکـردنی پـێزانین و چـێژ و خۆشـیش لە هەمـوو جـوانیـیەک وەربگرن. لەئەدەب یا موزیک یا وێنەگرتن بێت. بۆ مرۆڤ تەنیا ئەوەش بەس نییە، کە پارووی بژێـوی هەبێت. بەڵکو پێویستە خۆشی و چێژیش لە جـوانی ژیـان وەربگرێت.

رەزا شـوان

ئەگەر لە خەمی گەشەی باڵای منداڵەکەتدایت، نابێت هەرگیز ئەو سێ شتە لە بیر بکەیت

 

ئەگەر زۆر خەمی گەشەی باڵای منداڵەکەتە نابێت هەرگیز ئەو شتانە لە بیر بکەیت:

(پەكەم) - ئەو خواردنانەی کە بۆ گەشەی منداڵەکەت گرنگن:

-------------------------------------------------------------------

١-هێلکە:

دەوڵەمەندە بە پڕۆتین،ترشە چەوری پێویست،ڤیتامین د ،فۆسفۆڕەس،سیلینیەم ،ئۆمێگا ٣ لەگەڵ ئایۆدین.

کە ئەو مادانە بۆ گەشەی منداڵ زۆر پێویستن.

٢- شیر:

دەوڵەمەندە بە پڕۆتین،ڤیتامین د ، پۆتاسیۆم ،کالسیۆم ،فۆسفۆڕەس لەگەڵ مەگنیسیۆم.

٣- خواردنی سۆیا:

دەوڵەمەندە بە پڕۆتین و کالسیۆم.

٤- گۆشتی سور:

دەوڵەمەندە بە پڕۆتین و ماددەی ئایرۆن(ماددەی ئاسن) بۆ ڕێگری کردن لە کەم خوێنی.

٥- مریشک و ماسی:دەوڵەمەند بە پڕۆتین.

٦- خواردنی پاقلەمەنیەکان وەک نیسک و ماش و فاسۆلیا.

٧- سەوزەی گەڵادار.

٨- چەرەسات وەکو گوێز و بایەم و فستەق.

٩- میوەی دەوڵەمەند بە ماددە کانزاکان.

١٠- ئەو تۆوە ڕووەکانەی کە ئەخورێن وەک گەنمەشامی.

(دووەم) - خەوێکی باش و تەندرووست:

---------------------------------------------------------------------

نووستنی تەندرووست چیە بۆ منداڵ؟

۱.ئەبێ کاتی نووستن و کاتی هەڵسان لە خەو دیاری کراو بێت و بڕی پێویست بخەوێت٫ واتە هەموو ڕۆژێک لە کاتی دیاری کراودا بخەوێت و هەڵبسێت لە خەو.

۲- نابێ جیاوازی کاتی نووستن و هەڵسان لەو ڕۆژانەی کە ناچێت بۆ قوتابخانە لەگەڵ ئەو ڕۆژانەی کە ئەچێت بۆ قوتابخانە لە ۱ سەعات زیاتر بێت.

۳- پێویستە منداڵ لە دەرەوەی ژووری نووستن بڕی پێویست وەرزش و یاری بکات.

٤- ژووری نوستن پێویستە بێ دەنگ و تاریک یان ڕووناکی زۆر کەم بێت.

۵- ژووری نووستن پێویستە پلەیەکی گەرمی گونجاوی هەبێت واتە نابێ سارد یان گەرم بێت.

٦- نابێ لە ژووری نووستن منداڵ سزا بدرێت.

۷- نابێ لە ژووری نووستن تەلەفزیۆن هەبێت.

۸- پێش نووستن نابێ چا ٫ کۆلا ٫ چوکلێت ٫ کۆفێ بدرێت بە منداڵ.

9- ئەتوانی پێش نووستن ژەمە خواردنێکی سووک بدەیت بە منداڵ بۆ ئەوەی لە برسیەتیا خەبەری نەبێتەوە.

ئەبێت بڕی پێویست بخەوێت:

ئایە منداڵ ئەبێ چەند بخەوێت لە ڕووی تەندروستیەوە؟

نوستنی منداڵ بەپێی تەمەن ئەگۆڕێت :

۱- تەمەن ۱ هەفتە :

بە ڕۆژ ۸ کاتژمێر

بە شەو ۸ کاتژمێرو نیو

۲- تەمەن ٤ هەفتە :

بە ڕۆژ ٦ بۆ ۷ کاتژمێر

بە شەو ۸ بۆ ۹ کاتژمێر

۳- تەمەن ۳ مانگ :

بە ڕۆژ : ٤ بۆ ٥ کاتژمێر

بە شەو : ۱۰ بۆ ۱۱ کاتژمێر

٤-تەمەن ٦ مانگ :

بە ڕۆژ : ۳ کاتژمێر

بە شەو : ۱۱ کاتژمێر

٥- تەمەن ۹ مانگ :

بە ڕۆژ : ۲ کاتژمێرو نیو

بە شەو : ۱۱ کاتژمێر

٦- تەمەن ۱۲ مانگ :

بە ڕۆژ : ۲ کاتژمێرو نیو

بە شەو: ۱۱ کاتژمێر

۷- تەمەن ۲ ساڵ :

بە ڕۆژ : ۱ کاتژمێرو نیو

بە شەو : ۱۱ کاتژمێرو نیو

۸- تەمەن ۳ ساڵ :

بە ڕۆژ : ئەگەر بخەوێت کەمتر لە کاتژمێرێک.

بە شەو : ۱۱ کاتژمێر و نیو.

۹-تەمەن ٤ ساڵ :

بە شەو : ۱۱ کاتژمێرو نیو.

لەو تەمەنە بەدواوە خەوی رۆژ نامێنێ وە کاتژمێرەکانی خەوی شەو لە ۱۱ کاتژمێرەوە کەم ئەبێتەوە بۆ ۹ کاتژمێر لە تەمەنی ۱٥ ساڵیدا.د

(سێیەم)- ئەبێت ئەو وەرزشانە بکات کە بۆ گەشەی باڵای پێویستن وەکو پەت پەتێن و خۆهەڵواسین.

---------------------------------------------------------------

د.پشدەر عبداللە اسماعیل/ پزیشکی پسپۆڕی نەخۆشیەکانی منداڵان و گەشەی منداڵان

دۆزینەوەی بەردێکی بە نرخ لە شێوەی دڵێکی مۆر

ماڵپەڕی "RT arabic" لە بڵاوکراوەیەکیدا باس لە دۆزینەوەی بەردێکی بە نرخ دەکات کە بە شیوە و ڕەنگەکانی سەرنجی جیهانی بە لای خۆیدا ڕاکێشاوە

 

دوو کرێکار لە کانە بەردینەکانی "ئۆرۆگوای" لە بەڕازیل لە کاتی کارکردنیاندا دوو تاشە بەرد دەدۆزنەوە کە بەردەکان ڕەنگیان مۆرە و دەبریسکێنەوە لە هەمان کاتدا دەدرەوشێتەوە وشێوەیەکی یەکجار سەرنج ڕاکێشی هەیە لە دوای لێکۆڵینەوە لە جۆری ئەم بەردە بڵاوکراوەکە ئاماژەیداوە کە لە دوای لێکۆڵینەوە لە جۆری ئەم بەردە دەرکەوتووە یەکێکە لە هەرە بەنرخترین بەردەکانی جیهان.

"سانتا روسا" ئەو کۆمپانیایەیە کە ئەم دوو کرێکارە تیایدا کاردەکەن و دوای دۆزینەوەی ئەم بەردە بە نرخە ڕادەستی کۆمپانیاکە دەکرێتەوە، لە ئێستادا ئەم کۆمپانیایە ئەم بەردە بەنرخەی داناوە بۆ فرۆشتن.

هیلاری و كچه‌كه‌ی زنجیره‌ی هونه‌ری رۆمانی "كچانی كوبانێ" به‌رهه‌م ده‌هێنن

ئێستانیوز

هیلاری كلینتۆن و چێلسیای كچی بۆ یه‌كه‌مجار له‌ رێی كۆمپانیایه‌كی هونه‌رییه‌وه‌، رۆمانی ناوازه‌ی "كچانی كوبانێ، چیرۆكی یاخیبوون و بوێری و دادپه‌روه‌ری" وه‌ك به‌رهه‌مێكی هونه‌ری و زنجیره‌یه‌كی ته‌له‌ڤزیۆنی به‌رهه‌م ده‌هێنن.

رۆمانی "كچانی كوبانێ، چیرۆكی یاخیبوون و بوێری و دادپه‌روه‌ری" له‌ لایه‌ن نووسه‌ری ئه‌مه‌ریكایی "گه‌یل تزماج لێمۆن" نووسراوه‌ و تێیدا باس له‌ چیرۆكی ئازایه‌تی یه‌كه‌یه‌كی ژنی كورد ده‌كات، كه‌ له‌ ریزی "یه‌كینه‌كانی پاراستنی ژنان"، له‌ كوبانێ رووبه‌ڕووی داعش بوونه‌ته‌وه‌.

كۆمپانیاكه‌ی هیلاری و كچه‌كه‌ی له‌ ژێر ناوی "رووناكی شاراوه‌" كار له‌سه‌ر ئه‌و به‌رهه‌مه‌ پڕفرۆشانه‌ی ئه‌مه‌ریكا ده‌كات، كه‌ ناوبانگێكی زۆریان په‌یدا كردووه‌.

به‌ گوێره‌ی سایتی (CNN TRAVEL) رۆمانی كچانی كوبانێ یه‌كێكه‌ له‌ (12) به‌رهه‌می ناوازه‌ و جێی بایه‌خی خوێنه‌ران له‌ نیوه‌ی یه‌كه‌می ساڵی (2021) و بڕیاره‌ به‌رهه‌مه‌كه‌ له‌ (16ی شوبات/ فێبرایه‌ری 2021) له‌ لایه‌ن "په‌نگوین پرێس" بڵاو بكرێته‌وه‌.

"كچانی كوبانێ" به‌ پشت به‌ستن به‌ سه‌دان كاتژمێر چاوپێكه‌وتن و ئاماده‌كردنی راپۆرت له‌ باره‌ی رۆڵی ژنانی كورد له‌ سه‌نگه‌ره‌كانی شه‌ڕی دژ به‌ داعش له‌ باكووری سووریا ئاماده‌كراوه‌.یه‌كه‌مجاره‌ له‌ رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا هێزێكی تایبه‌تی ژنان به‌ روانگه‌یه‌كی تایبه‌ت به‌ خۆیان و له‌ سه‌نگه‌ردا خۆیان دژی چه‌كدارانی داعش رێكبخه‌ن و به‌و په‌ڕی ئازایه‌تییه‌وه‌ شه‌ڕی ئه‌و چه‌كدارانه‌ بكه‌ن و هاوكات تێبكۆشن بۆ نه‌هێشتنی جیاكاری ره‌گه‌زی و هێنانه‌دی دادپه‌روه‌ری و ئازادی بۆ ژن و بتوانن پشتیوانییه‌كی نێوده‌وڵه‌تی له‌ پێشیانه‌وه‌ پشتیوانی ده‌وڵه‌تی وه‌ك ئه‌مه‌ریكا بۆ شه‌ڕه‌كه‌یان ده‌سته‌به‌ر بكه‌ن.

هیلاری كلینتۆن له‌ باره‌ی ئه‌و رۆمانه‌وه‌ ده‌ڵێت: "كچانی كوبانێ گێڕانه‌وه‌یه‌كی نائاسایی ئازایه‌تی ئه‌و ژنانه‌یه‌ كه‌ ئاڵنگاریان له‌ پێناو هێنانه‌دی دادپه‌وه‌ری و یه‌كسانی بووه‌. ئێمه‌ كۆمپانیای رووناكی شاراوه‌ (HiddenLight)مان دامه‌زراند بۆ ئه‌وه‌ی ئاهه‌نگ بۆ ئه‌و پاڵه‌وانانه‌ بگێڕین، كه‌ ئاوڕیان لێ نه‌دراوه‌ته‌وه‌ و ئه‌وانه‌شیان كه‌ ئاوڕیان لێ دراوه‌ته‌وه‌. سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ش ئێمه‌ ناتوانین له‌مه‌ زیاتر دڵخۆش بین، بۆ ئه‌و كاره‌ی كردوومانه‌.

"لێمون" كه‌ له‌ پۆستی هاوه‌ڵی یه‌كه‌م له‌ ئه‌نجوومه‌نی په‌یوه‌ندییه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مه‌ریكا كارده‌كات نووسه‌ری دوو له‌ پڕ فرۆشترین كتێبه‌كانی نیویۆركه‌ و یه‌كێكیان (The Dressmaker of Khair Khana ) كه‌ له‌ (2011) بڵاویكرده‌وه‌. دووه‌میان كتێبی (Ashley's War)ه‌، كه‌ له‌ (2015) بڵاویكرده‌وه‌.

هیلاری كلینتۆن و كچه‌كه‌ی له‌ دیسه‌مبه‌ری رابردوودا به‌ ئامانجی به‌رهه‌مهێنانی هونه‌ری و بڵاوكردنه‌وه‌ی زنجیره‌ی به‌ڵگه‌نامه‌یی و به‌رهه‌می تیڤیی و دیجتاڵی كۆمپانیایه‌كی دامه‌زراند و له‌ سه‌ره‌تاوه‌ بڕیاری دا كار له‌سه‌ر ئه‌و به‌رهه‌مانه‌ بكات، كه‌ پڕفرۆشترین بوون و بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ش، رۆمانی كچانی كوبانێ هه‌ڵبژێردراوه‌ كاری له‌سه‌ر بكرێت.

 

 

بيستون لطيف

له‌كاتی به‌فربارین و به‌ستنی رێگه‌كان چۆن شۆفێری ده‌كه‌یت؟

بەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی سلێمانی رایگەیاند، له‌ وه‌رزی زستاندا به‌هۆی دابه‌زینی پله‌كانی گه‌رما و به‌ستنی رێگه‌وبانه‌كان و خزانی ئۆتۆمبیله‌كان ژماره‌یه‌كی زۆر خه‌ڵک توشی رووداوی هاتوچۆ و كێشه‌ی زۆرده‌بنه‌وه‌، چه‌ند رێنماییەک ده‌خه‌ینه‌ڕوو، کە گرنگه‌ له‌كاتی به‌فربارین و به‌ستنی رێگه‌كان به‌كاربێت.

 

دەقی رێنماییەکانی هاتوچۆی سلێمانی:

 

- سه‌ره‌تا له‌كاتی به‌ستنی ڕێگه‌وبانه‌كان باشترین چاره‌سه‌ر ئه‌وه‌یه‌ ئۆتۆمبێل به‌كارنه‌هێنین و له‌ماڵه‌وه‌ بمێنینه‌وه‌ .

- له‌كاتی لێخوڕینی ئۆتۆمبێل له‌سه‌ر شه‌قامه‌ به‌فراویه‌كان و به‌ستووه‌كان ده‌بێت به‌هیچ شێوه‌یه‌ك خێرا نه‌ڕۆین و ئیستۆپی له‌ناكاو نه‌گرین له‌به‌رئه‌وه‌ی خزانه‌كه‌ زیاد ده‌كات و ئاراسته‌ی ئۆتۆمبێله‌كه‌مان له‌ده‌ست ده‌رده‌چێت .

- به‌شێوه‌یه‌كی هێواش و له‌سه‌ر خۆ ئاراسته‌ی ئۆتۆمبێله‌كه‌مان ده‌گۆڕین و به‌هێواشی پێ به‌ بانزیندا ده‌نێین

- دڵنیا ده‌بینه‌وه‌ له‌وه‌ی "تایه‌"ی ئۆتۆمبێله‌كانمان گونجاوه‌ و ئه‌و نه‌خشانه‌ی له‌سه‌ریه‌تی كه‌م نه‌بوبێته‌وه‌ له‌به‌رئه‌وه‌ی خزان زیاد ده‌كات .

- به‌كارهێنانی "گیره‌"یان زنجیر بۆ تایه‌كان خازان كه‌مده‌كاته‌وه‌ و واده‌كات باشتر ڕێبكه‌ین .

- ئه‌گه‌ر ئۆتۆمبێله‌كانمان تایبه‌ت مه‌ندی جوڵه‌ی هه‌مو تایه‌كانی هه‌بوو "٤ئه‌وا به‌كاری ده‌هێنین و سودێكی زۆری ده‌بێت، داگیرساندنی دوگمه‌ی دژه‌ خزان له‌ناو هه‌ندێك له‌ ئوتومبیله‌كان به‌هه‌مان شێوه‌ كاریگه‌ره‌ .

- هه‌میشه‌ دوری نێوان ئۆتۆمبێلی به‌رده‌مان ده‌پارێزین و لایته‌كانمان هه‌ڵده‌كه‌ین .

- ده‌توانین له‌كاتی به‌ستنی ناوچه‌كان خوێ بڕژین و سودێكی زۆری بۆ نه‌به‌ستنی ڕێگه‌كان ده‌بێت.

- ده‌توانرێت سركه‌ و خوێ و ماده‌ی كحول بۆ لابردنی سه‌هۆڵی سه‌ر شوشه‌ی ئۆتۆمبێله‌كان به‌كاربهێنین.

 

 

z.s