ئەم خۆراكانە نابێت گەرم بكرێنەوە

پزیشکێکی پسپۆڕی خۆراک بەناوی کانتا شێلکی لە ئەمریکا دەڵێت، زۆرجار لەماوەی ئامادەکردنی ژەمی خۆراکی نیوەڕۆت لەوانەیە خۆراکەکە بۆ ژەمی ئێوارەشت هەڵبگیرت و بیخۆیتەوە، بەڵام هەندێک خۆراک هەن کە جێهێشتنیان و دووبارە گەرمکردنەوە و خواردنیان مەترسیی لەسەر تەندروستیت دروستدەکات.

ئەو خۆراکانەش بریتین لە:

هێلکە
زۆربەی جار بەکتریایی سالمۆنێلای تێدایە، ئەو کەسانەی هێلکە بەباشی ناکوڵێنن لەوانەیە تووشی بەکتریایەکە ببن چونکە لەنێونەچووە، دواتر ئەگەر بۆماوەیەکی زۆر لە پلەی گەرمی ژوو جێی بهێڵیت بەکتریاکە بەخێرایی زۆردەبێت و ئەگەری هێلکەکە بخۆیت نەخۆشت دەخات، بۆیە د. کانتا رێنماییدەدات هێلکە باش بکوڵێندرێت و دوای ئامادەکردنی بەخێرایی بخورێت و بەجێی نەهێڵیت بۆ ئەوەی دواتر بیخۆیت.

پەتاتە
یەکێکە لە خۆراکە بەتامەکان و دڵخوازی بەشێکی خەڵکی، بەڵام پەتاتەش ئەگەر ئامادەبکرێت و لە پلەی گەرمی ژوور بۆماوەیەک بمێنێتەوە بەکتریایی (Clostridium botulinum) لەسەری گەشەدەکات و ئەگەری تووشبوونمان بە نەخۆشیی زیاددەکات.

برنج
لە ساڵی 1970 لە چین ژمارەیەکی ئێجگار زۆری خەڵکی تووشی ژەهراویبوونی خۆراک بوون، ئەمەش چونکە لەیەکێک لە رێستۆرانتەکان برنج بۆماوەیەکی زۆر لە پلەی گەرمی ژووردا هەڵگیرابوو کە ژەهراویبووبوو بە بەکتریا. پسپۆرەکەی خۆراک لە ئەمریکا دەڵێت، ئەمە ئەوە ناگەیێنێت کە خەڵکی برنج نەخۆن یان هەڵینەگرن بەڵکو ئەگەر لە بەفرگردا و لە پلەی گەرمی گونجاودا هەڵبگیرێت مەترسیی گەشەکردنی بەکتریا کەمتردەبێتەوە.

خۆراکە سوورەوەکراوەکان
لەکاتی هەڵگرتن و دووبارە گەرمکردنەوەی ئەو خۆراکانە چەندین ماددەی ژەهراویی و دوکەڵی مەترسیدار دروستدەبن کە زیان بە تەندروستی دەگەیێنن بەتایبەت هۆکارن بۆ پیربوونی پێشوەختە.

ك-س

ڕێگە ئاسانەكانی تەمەن درێژی

لەمدواییە زانكۆی هارڤاردی ئەمەریكی لێكۆڵینەوەیەكی پزیشكی بڵاوكردووەتەوە، كە باس لەوە دەكات بە گرتنەبەری پێنج خوی تەندروستی دیاریكراو، دەكرێت مرۆڤ لە تووشبوون لە نەخۆشییە درێژخایەنەكان پارێزراو بێت و تەمەنێكی درێژتری هەبێت .

بەپێی لێكۆڵینەوەكە، ئەو پێنج خووە تەندروستییە بریتین لەجگەرەنەكێشان، گرتنەبەری سیستەمێكی خۆراكی تەندروست، وەرزشكردن بەشێوەیەكی ڕێكوپێك، پارێزگاریكردن لە كێشێكی گونجاو و زیادەرەوینەكردن لە خواردنەوەی كحوول بەتایبەتی لەناوەراستی تەمەندا.

بەگوێرەی لێكۆڵینەوەكە ئەو خووانە یارمەتیدەرن لەمرۆڤ چەندین ساڵ دوور لەنەخۆشییەكانی وەك شەكرە و دڵ و بۆرییەكانی خوێن و شێرۆەنجە بژیت .

ئەو لێكۆڵینەیە بەدرێژكراوەی لێكۆڵینەوەیەكی تری ساڵی ٢٠١٨ دادەنرێت، كە دەڵێت گرتنەبەری ئەو خووانە تێكرای تەمەنی گریمانكراوی مرۆڤ زیاد دەكات .

karwan

خواردنی دوو سێو لە رۆژێكدا لە جەڵتەی مێشك و دڵ دەتپارێزێ

زانكۆی Reading ی بەریتانی لە نویترین توێژینەوەیدا ئاشكرایكردووە، خواردنی دوو سێو لە رۆژێكدا سودی زۆر بە تەندروستی مرۆڤ دەگەیەنێت.

توێژەرانی زانكۆی Reading ی بەریتانی توێژینەوەكەیان لەسەر 40 كەس ئەنجامداوە، كە تەمەنیان لە نێوان 20 بۆ 69 ساڵ بووە.

بەپێی توێژینەوەكە دەركەوتووە، خواردنی ڕۆژانەی دوو سێو بۆ ماوەی 8 هەفتە، ڕێژەی كۆلستڕۆڵی زیانبەخشی بە ڕێژەی %4 كەم كردووەتەوە.

هەر بە بەگوێرەی ئەنجامەكانی توێژینەوەكە بەخواردنی دوو سێو لە رۆژێكدا مرۆڤ بەشی پێویستی خۆی ریشاڵی دەستدەكەوێت، ئەو مادە ڕیشاڵە خواردن بە ڕیخۆڵە دەدات بۆ بەرهەمهێنانی زنجیرەیەك ترشە چەوری، كە ڕێگری دەكات لە دروستبوونی كۆرستڕۆڵی زیانبەخش.

لەتوێژینەوەكە ئەوەش دەركەوتووە خواردنی دوو سێو لە رۆژێكدا مەترسی توشبوونی مرۆڤ بەجەڵتەی دڵ و جەڵتەی مێشك كەم دەكاتەوە .

ك-س

بەچەند هەنگاوێك خۆت لە قەڵەوی بپارێزە

قەڵەوی و کێش زۆری مەترسیی چەندین نەخۆشی درێژخایەن زیاددەکەن لەوانەش شەکرە، نەخۆشییەکانی دڵ و بەرزەپەستانی خوێن. زۆربەی خەڵکی دەیانەوێت کێشڕێک و تەندروستبن، بۆ ئەمەش پەنادەبەنە بەر رژیمی خۆراکی توند یان خواردنی دەرمان و بەرهەمە سروشتییەکان، بەڵام بۆ دابەزاندنی کێش باشتروایە وەرزشبکەیت و رۆژانە خۆراکی تەندروست بخۆیت، بۆ ئەوانەی دەیانەوێت کێشی زیادەی جەستەیان دابەزێنن ئەو هەنگاوانە پەیڕەوبکەن:

 

ئاو خواردنەوە فەرامۆش مەکە
نزیکەی 30 خولەک بەر لە خواردنی ژەمەکەت پەرداخێک ئاو بخۆرەوە، بەم کارەکە گەدەت پڕدەبێت و زۆرخۆری ناکەیت، توێژینەوەکان دەریانخستووە، خواردنەوەی ئاو بەر لە ژەمەکان مەترسیی قەڵەوبوون بەرێژەی %44 کەمدەکاتەوە، هەروەها رۆژانە هەوڵبدە لایەنی کەم 8-9 پەرداخ ئاو بخۆرەوە، چونکە جەستەت لە ماددە ژەهراوییەکان پاکدەکاتەوە و هەستی تێبربوونت پێدەبەخشێ.

ریشاڵە خۆراکییەکان بخۆ
پاقلەی رەش، ئاڤۆکادۆ، برۆکلی، سێو و گێزەر نموونەی ئەو خۆراکانەن کە بە ریشاڵە خۆراکییەکان دەوڵەمەندن، جگەلەوەی بۆ دابەزاندنی کێش سوودیان هەیە و پرۆسەی هەرسکردن چالاک و خێرادەکەن، لەهەمکاتدا مەترسیی تووشبوون بە شەکرە و نەخۆشییەکانی دڵیش کەمدەکەنەوە. رۆژانە خواردنی 28-30 گرام ریشاڵ بۆ جەستە پێویستە.

لە خواردنی رێستۆرانتەکان دووربکەرەوە
کاتێک کەسێک دەیەوێت کێشی جەستە دابەزێنێت، دەبێت لە سەردانکردن و خواردنی ژەمەکانی رێستۆرانتەکان دووربکەوێتەوە، چونکە زۆربەی ئەو ژەمانەی لە رێستۆرانتەکان ئامادەدەکرێن تەندروست نین و پڕ چەوریین.

ڤیتامین D وەربگرە
تیشکی خۆر کاریگەرییەکی ئەرێنی لەسەر دابەزاندنی کێش هەیە، ئەمەش چونکە تیشکی خۆر کە بەر پێست دەکەوێت ڤیتامین D دروستدەکات، توێژینەوەکانیش دەریانخستووە کەمی ئەم ڤیتامینە مەترسیی قەڵەوبوون زیاددەکات.

ژەمەکانت بەش بکە
بەشکردنی ژەمەکانت لەگەڵ کەسێکی دیکە دەبێتەهۆی ئەوەی کەمتر بخۆیت، بەمەش ئەگەری قەڵەوبوونت کەمتردەبێتەوە، بەڵام کاتێک بەتەنیا ژەمەکەت بخۆیت زۆرخۆری دەکەیت و کێشت زیاددەکات.

 

نەڤید زەردی وازی لە گۆرانی وتن هێنا

هونەرمەندی گۆرانیبێژ نەڤید زەردی، تەواوی پۆستەکانی لەلاپەڕەی فەرمی خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی ئینستاگرام سڕیەوە، بۆ ماوەیەک پشو وەردەگرێت و لە کاری هونەری دوردەکەوێتەوە.

نەڤید زەردی، لە رونکردنەوەیەدا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی ئینستاگرام و فەیسبوک باس لە ماوەی کارکردنی دەکات لە بواری هونەری و دەڵێت " هەمو ئەو ساڵانەی ژیانم، خۆم زۆر هیلاک و ماندوکرد، هیچکات کاتم بۆ خۆم و بۆ بنەماڵەکەمنەبو، پارە، ناوبانگ، دەسەڵات و بەڕێوبەرایەتی هیچ کات دڵخۆشی نەکردم و زیاتر لە چوار ساڵیشە من یەک شەو بە ئارامی نەخەوتوم، لەبەر ئەوەی ئەوەندەم دڵەڕاوکێم بۆ خۆم دروست کردوە، کە چێژ لە هیچ شتێک و تەنانەت هیچ شۆێنێکیش نابینم".

وتیشی " ئاواتەخوازبوم خزمەت بە وڵات و خەڵک بکەم و بەپێی تواناکانم کورد بە جیهان بناسێنم، تاڕادەیەکیش توانیم ئەوە بە ئەنجام بگەیەنم، هاوکاریی چەندین هونەرمەندی تریش بوم، بەڵام لە کۆتاییدا نەک تەنها بێوەفایی، بەڵکو خراپەشم بەرامبەر کراوە، وردە وردە کە هەست بە پێنەزانینی خەڵکی دەکەیت و دەبینیت ناحەقیت بەرامبەر دەکەن، ئیتر دەتەوێت دور بیت لێیان و لە تەنیایی خۆتدا دڵتەنگ بیت بۆ ئەوەی جارێکی تر خۆت بدۆزیتەوە".

نەڤید زەردی دەربارەی ئەوەی زەوی و پرۆژەی وەرگرتبێت رونکردنەوەی دا و رایگەیاند " لە ماوەی ئەو چەند ساڵەدا هەزاران قسە کراوە، کە گوایە من زەویم وەرگرتبێت یان پڕۆژەیەکم لەلایەن کەسانێکەوە پێ بەخشرابێت، بەڵام تا ئێستاش خاوەن هیچ زەوییەک و پڕۆژەیەکی تجاری نیم".

دەربارەی دورکەوتنەوەی لە کاری هونەری ئەوەی خستەرو " تەنها هەست بە ماندویەتی دەکەم و دەمەوێ خۆم و مێشکم ئارام کەمەوە تا بزانم چیم بەسەر دێت و ژیان بەرەو کوێم دەبات، بێزارم لەو فەوزا و قەرەباڵغی و نمایشەی رۆژانە، کە پڕ لە درۆ و دو ڕوییە، ئەوە پشودانێکە، کە دەمەوێ بە مێشک و بە ژیانی خۆمی بدەم بۆ ئەوەی کە بیر لە خۆم بکەمەوە و بزانم تا ئێستا چۆن هاتوم، چیم کردوە، تا بتوانم ڕاستگۆیانە لەگەڵ خۆمدا ژیانم بە جێیەکی باش بگەیێنم".

هاوکات نەڤید سوپاسی هەوادارەکانی کرد کە لەماوەی ئەم چەند ساڵە لەگەڵیبون، وتی" رۆژێک بە شێوازێکی نوێ ئەگەر تەمەن و ژیان رێی پێ بدات و بگەمە ئارامی، ئەوا دێمەوە وجارێکی تر خزمەتتان دەکەم".

نەڤید زەردی لەدایکبوی شاری مەھابادی رۆژھەڵاتی کوردستانە، لەساڵی 2004وە دەستی بە کاری هونەری کردوە و خاوەنی چەندین گۆرانی و ڤیدیۆ کلیپە، ماوەی چەند ساڵێکە لە وڵاتی ئەڵمانیا ژیان بەسەر دەبات.