منداڵێك به‌ دوو سه‌ره‌وه‌ له‌دایكبوو

له‌ حاڵه‌تێكی ده‌گمه‌ندا له‌ وڵاتی هیندستان منداڵێك به‌ دوو سه‌ر و سێ ده‌سته‌وه‌ له‌دایكبوو، پزیشكانیش ده‌ڵێن، هه‌وڵ ده‌ده‌ن له‌یه‌كیان جیابكه‌نه‌وه‌، هه‌رچه‌نده‌ نه‌شته‌رگه‌ریه‌كه‌ی ئاڵۆز و دژواره‌.
به‌پێی هه‌واڵێكی ده‌یلی مه‌یل له‌ نه‌خۆشخانه‌ی ڤیدیشای ویلایه‌تی مادیا پراداشی هیندستان دایكێكی دوو گیان دوای بینی كۆرپه‌ تازه‌ له‌دایكبوه‌كه‌ی تووشی شۆك بووه‌ و له‌هۆش خۆی چووه‌، كاتێك بینیویه‌تی منداڵه‌كه‌ی دوو سه‌ر و سێ ده‌ستی هه‌یه‌.
جاسوانت سینگی ته‌مه‌ن 25 ساڵ كه‌ باوكی منداڵه‌كه‌یه‌ و هێشتا له‌ شۆكدایه‌ بۆ رۆژنامه‌نوسان رایگه‌یاندووه‌، له‌كاتی دووگیانیدا سۆنه‌ر بۆ خێزانه‌كه‌ی كراوه‌ و پێیان وتوون، كه‌ دوانه‌یان ده‌بێت و له‌و رووه‌وه‌ زۆر خۆشحاڵ بوون، به‌ڵام كاتێك منداڵه‌كه‌ له‌دایكبووه‌، ته‌نها یه‌ك منداڵ بووه‌ به‌ دوو سه‌ره‌وه‌.
وتوشیه‌تی، "خه‌ڵك شتی سه‌یر و سه‌مه‌ره‌ له‌ باره‌ منداڵه‌كه‌یانه‌وه‌ ده‌ڵێت، به‌ڵام چی ده‌بێت با بێت ئه‌وه‌ منداڵی ئیمه‌یه‌ و گه‌وره‌ی ده‌یكه‌ین، به‌هۆی ئه‌وه‌ی كرێكارێكی ئاساییم پاره‌م نییه‌ نه‌شته‌رگه‌ری بۆ بكه‌م، به‌ڵام ئه‌گه‌ر حكومه‌ت یارمه‌تیم بدات، داوایان لێده‌كه‌م له‌ باشترین نه‌خۆشخانه‌كان نه‌شته‌رگه‌ری بۆبكه‌ن".
لای خۆیه‌وه‌ سوریندرا سونكار پزیشكی ژنان و منداڵبوون له‌ نه‌خۆشخانه‌ی ڤیدیشا رایگه‌یاندووه‌، له‌ ئێستادا منداڵه‌كه‌ له‌ ژێر چاودێری ورددایه‌ و له‌په‌یوه‌ندیدان له‌ گه‌ڵ هاوپیشه‌كانیان له‌ نه‌خۆشخانه‌كانی بوپال و دێهلی، به‌و پێیه‌ی ئه‌زمونیان له‌ باره‌ی جیاكردنه‌وه‌ی ئه‌و جۆره‌ منداڵانه‌وه‌ هه‌یه‌.
وتیشی، نه‌شته‌رگه‌ری له‌و جۆره‌ ئاڵۆز و دژواره‌ و پێویسته‌ بۆ نه‌شته‌رگه‌ری ره‌وانه‌ی ئه‌و نه‌خۆشخانه‌ پێشكه‌وتوانه‌ بكرێت.

k-s

ته‌مه‌نی 21 ساڵه‌ و هه‌موو جیهان گه‌ڕاوه‌

 

لیكسی ئالفۆرد ته‌مه‌نی 21 ساڵه‌ و به‌ ڕه‌گه‌ز ئه‌مه‌ریكیه‌ به‌هۆی سه‌ردانكردنی بۆ ته‌واوی وڵاتانی جیهانی ناوی چۆته‌ كتێبی "گینس" بۆ ژماره‌ پێوانه‌ییه‌كان.

ئه‌م خانمه‌ توانیویه‌تی سه‌ردانی 196 وڵاتی جیهان بكات به‌مه‌ش توانیویه‌تی ناوی بخرێته‌ جێگه‌ی‌ تایلۆر دیمۆتبرین له‌ كتێبی گینس بۆ ژماره‌ پێوانه‌ییه‌كان كه‌ له‌ ته‌مه‌نی 24 ساڵیدا هه‌موو وڵاتانی جیهان گه‌ڕابوو.Alford in the UAE, where she also traveled with her parents as a child.لیكسی ده‌ڵێت تا ئه‌و كاته‌ی‌ ته‌مه‌نم ته‌نها 18 ساڵ بوو سه‌ردانی 70 وڵاتم كرد و ته‌واوی گه‌شته‌كانم له‌گه‌ڵ خێزانه‌كه‌م بووه‌ و هۆكاره‌كه‌شی ئه‌وه‌یه‌ كه‌ دایكم خاوه‌نی یه‌كێكه‌ له‌ سه‌نته‌ره‌كانی بڕینی بلیتی فڕۆكه‌ و گه‌شتوگوزار.Getting ready to copter over Palau.ئه‌م خانمه‌ له‌ ته‌مه‌نی 15 ساڵیه‌وه‌ له‌لای دایكی كاری كردووه‌ و له‌گه‌ڵیدا خوێندویه‌تی و بڕوانامه‌ی‌ زانكۆیه‌كی ناوخۆی به‌ده‌ست هێناوه‌ پێش ئه‌وه‌ی‌ ئه‌م ڕیكۆرده‌ نوێیه‌ بشكێنێت.

 

ب - ل

خواردنی چپس زیان بە تەندروستی مناڵ دەگەێنێت

توێژینەوەیەکی سەنتەری کۆنترۆڵکردن و پێشگیریکردن لە نەخۆشییەکان کاریگەرییە نەرێنییەکانی چپس لەسەر تەندروستی بەگشتی و دڵ بەتایبەتی ئاشکرادەکات.

پزیشکانی سەنتەرە ئەمریکییەکە لە توێژینەوەکەدا، بەدواداچوونیان بۆ تەندروستی زیاتر لە 13 هەزار لەنێوان ساڵانی 2011-2016 کردووە و بڕیارە ئەنجامەکەشی لە کۆنفرانسی پزیشکانی پسپۆڕی دڵ لە ئەمریکا بخرێنەڕوو.

د. زیفینگ ژانگ، پزیشکی پسپۆڕی تەندروستی کۆمەڵ و سەرپەرشتیاری توێژینەوەکە دەڵێت، خواردنی خۆراکە تەندروستەکان رۆڵێکی گرنگیان لە تەندروستهێشتنەوەی دڵ و لوولەکانی خوێن هەیە، بەڵام خۆراکە ناتەندروستەکان بەتایبەتی چپس بەهیچ بەهایەکی خۆراکی دەوڵەمەند نییە و وزەییەکی زۆریش بە جەستە دەبەخشێت.

سەرپەرشتیاری توێژینەوەکە روونیدەکاتەوە، چپس خۆراکێکی دڵخوازی منداڵانە، بەڵام باوان دەبێت لە زیانەکانی خواردنی چپس لەسەر تەندروستی منداڵەکانیان ئاگاداربێت، چونکە لە داهاتوودا مەترسیین بۆ سەر تەندروستی دڵ.

پزیشکانی سەنتەری کۆنترۆڵکردن و پێشگیریکردن لە نەخۆشییەکانی ئەمریکا دەڵێن، خواردنی چپس دەبێتەهۆی بەرزبوونەوەی پەستانی خوێن و ئاستی کۆلیسترۆڵی زیانبەخش و بەمەش ئەگەری تووشبوون بە جەڵتەی دڵ و مێشک زیاددەکات.

karwan

هەژارەكان زیاتر توشی نەخۆشیەكانی دڵ دەبن

توێژینەوەیەكی نوێ ئاماژە بەوە دەكات، كەم خەویی، هۆكاری توشبوونی كەسە هەژارەكانە بەنەخۆشییەكانی دڵ زیاتر لە دەوڵەمەندەكان.

پسپۆڕان لە ئوستوڕالیا دەڵێن: ئەو كەسانە لەشەو و ڕۆژێكدا كەتر لە 6 كاتژمێر دەخەون، ئەگەری توشبوونیان بە نەخۆشییەكانی دڵ لە %13 زیاترە لە كەسانی ئاسایی.

توێژینەوەكە لەسەر 110 هەزار كەس لە ئینگلتەرا و فەرەنسا و سویسرا و پرتوگال ئەنجامدراوە، دەركەوتووە ئەو كەسانەی ئەگەری تووشبوونیان بە نەخۆشییەكانی دڵ هەیە ئەو كەسانەن، كە باری داراییان زۆر باش نییە و كاری هەمەجۆر دەكەن بۆ بەدەستهێنانی پارە

هەروەها شارازایان دەڵێن: خەوتن كەشێكی بێدەنگ و تایبەتی دەوێت، بەڵام ئەو كەسانەی باری داراییان خراپە بە زۆری لە كەشێكی پڕ دەنگەدەنگ و كەش و هەوای نەگونجاودا دەخەون، ئەمەیش وادەكات وەكو پێویست سود لە خەوەكانیان نەبینن.

ك-س

بانكێك تایبه‌ت به‌ شیری دایكان دروست ده‌كرێت

هه‌ره‌یه‌كه‌ له‌ سه‌ركرده‌وه‌ی وڵاتانی به‌رازیل و هیند و روسیا و چین و ئه‌فریقای باشور رێكه‌وتن له‌ سه‌ر دروستكردنی بانكی شیری دایكان.

ئه‌و پێنج ولاته‌ دوای كۆبوونه‌وه‌یه‌كی دوو ڕۆژه‌ بریایاندا به‌ كرددنه‌وه‌ی بانكی شیری دایكان له‌ژێر ناونیشانی "تۆری بریكس بۆ بانكی شیری مرۆڤ".

كاری ئه‌م بانكه‌ بریتی ده‌بێت له‌ وه‌رگرتنی شیری دایكان و كۆكردنه‌وه‌ی و پاكردنه‌وه‌ی شیره‌كه‌ و پێدانی به‌و منداڵانه‌ی كه‌ پێوسیتیان پێیه‌.

شایه‌نی باسه‌ زیاتر له‌ 200 بانكی شیری دایكان له‌ ئه‌وروپا هه‌یه‌ ئامانج لێ پێدانی شیری دایكه‌ به‌و منداڵانه‌ی كه‌ پێوسیان به‌ شیره‌ و دایكیان ناتونن پێێان بده‌ن.

ك-س