شارێک له‌میسر دۆزرایه‌وه‌ کەمێژووەکەی بۆ سێ هەزارو 400 ساڵ دەگەڕێتەوە

 

بەگوتەی شوێنەوارناسان. ئەم شارە لە دوای گۆڕی توون ئەنخ ئاموون گەورەترین شوێنەواری مێژووییە تا ئێستا لە میسر دۆزرابێتەوە.

فەرمانگەی شوێنەوارە مێژووییەکانی میسر، دۆزینەوەی شارێکی مێژوویی ئاشکرا کرد کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سێ هەزارو400 سالَ بەر لە ئێستا.
فەرمانگەکە لە راگەیەندراوێکدا ئەوەی خستوەتەڕوو کە ئەو شارە مێژووییە سێ هەزارو400 ساڵ بەر لە ئێستا و لە قۆناغی ئیمپڕاتۆریەتی میسر، لەلایەن ئامێنهۆتەپ-ی سێیەم، لە شاری ئەقسەڕ دروست کراوە و لەو سەردەمەدا گەورەترین ناوەندی ئیداری و پیشەسازی بووە.
ئەو گروپەی شارە دێرینەکەیان دۆزیوەتەوە، باس لەوە دەکەن کە دیوارەکانی شارەکە نەڕوخاون و لە ناو ژوورەکانیشدا ئەو کەل و پەلانە هەن کە لە ژیانی رۆژانەدا بەکاردەهێندرێن.
لەناو شارە دێرینەکەدا لەپاڵ ناوەندی ئیداری و پیشەسازی ئیمپراتۆریەتی میسر، سێ کۆشکی پاشایەتی ئامێنهۆتەپ-ی سێیەم هەن، واش چاوەڕوان دەکرێت لە درێژەی کارەکانی هەڵکەندندا، گۆڕستانێکی مێژوویش بدۆزرێتەوە.
بەگوتەی شوێنەوارناسان، ئەم شارە لە دوای گۆڕی توون ئەنخ ئاموون گەورەترین شوێنەواری مێژووییە تا ئێستا لە میسر دۆزرابێتەوە.

لە گوندێکی کوردستان؛ تاکە شوێنە لەم وەرزەدا گوڵی رەشی لێدەڕوێت

گوڵ یەكێكە لە ڕووەكە سەرنجڕاكێش و جوانەكان، ئەوەی جوانتریشی دەكات ڕەنگە جیاوازەكانییەتی، كە لە سور و زەرد و پەمەیی و چەند ڕەنگێكی سەرنجڕاكێشی دیكە پێكهاتووە، بەڵام لە گوندێكی توركیا جیاواز لەو ڕەنگانە، گوڵی ڕەش بونی هەیە ئەوێش تاكە ناوچەیە لە جیهاندا كە ئەو گوڵەی لێبڕوێت.

لە گوندی هاڵفەتی سەر بە شاری ڕەوحای باكوری كوردستان لە وەرزی بەهاردا گوڵی ڕەش دەڕوێت كە یەكێكە لە گوڵە دەگمەنەكانی جیهان، ئەوەش وایكردووە ئەو شوێنە ناوبانگێكی زۆری هەبێت و كەسانێكی زۆر بۆ بینینی ئەو گوڵە سەردانی بكەن. 

ئەم گوڵە لە سەرەتای وەرزی بەهاردا ڕەنگەكەی سورێكی تێرە و دواتر ڕەنگەكەی دەگۆڕێت بۆ ڕەش، بەهۆی ئەو ڕەنگەشەوە گوڵەكە بۆ چەند مەبەستێك بەركاردێت، بەجۆرێك كەسانێك هەن گوڵی ڕەش وەك هیوایەك دەبینین كەسانێكی دیكەش گوڵەكە لە پرسە و مەراسیمە خەمناكەكان بەكاردەهێنن.

بەو پێیەی ئەو جۆرە گوڵە تەنها لە وەرزی بەهاردا بونی هەیە، بۆیە ئەو كەسانەی كە دەیانەوێت لە وەرزەكانی دیكەشدا هەیانبێت، گوڵەكە وشك دەكەنەوە و لە نێو پاكەتدا هەڵی دەگرن.

سەبارەت بۆ هۆكاری ئەو ڕەنگە ڕەشە، پسپۆڕەكان ئاماژە بەوە دەكەن تایبەتمەندی خاكی ئەو ناوچەیە و دەوڵەمەندی ئەو ئاوەی لە ڕووبارەی فوراتەوە دزە دەكاتە خاكەكەی بە هەندێ توخمی ترشەڵۆك، وایكردووە ئەو گۆڕانكارییە لە ڕەنگی گوڵەكەدا ڕووبدات.

 بەهۆی دروستكردنی بەنداوێك كە بەشێكی گوندی هاڵفەتی و كێڵگەكانی گوڵی ڕەشی نوقمی ژێر ئاو كرد، مەترسی لەناوچونی گوڵی ڕەش دروست بووە، هەرچەندە گوندێكی نوێ لەو ناوچەیە دروستكراوە بەڵام وەك پێشتر شوێنەكە بۆ ڕوان و گەشەی ئەو جۆرە گوڵە گونجاو نییە، بۆیە بەرپرسانی توركیا چەندین هەوڵیانداوە بۆ پاراستنی گوڵی ڕەش زیادكردنی ژمارەی ئەو گوڵانەی لە كێڵگەكاندا دەڕوێت.

 

 

بيستون ...

سعووديە..دەيان دۆلفين كەوتوونەتە سەر وشكايى كەناراوەكان

لە شاری عوملوجی سعوودیە، دەیان دۆلفین بەھۆی رەشەباوە کەوتوونەتە سەر وشکاییەکانی کەناراوەکانی شارەکە.

بەگوێرەی ھەواڵێکی کەناڵی ئەلعەرەبییەی سعوودی، لە شاری عوملوج کە دەکەوێتە کەنارەواکانی دەریای سوور، بەھۆی رەشەبا و شەپۆلی بەھێزەوە، چەندین دۆلفین کەوتوونەتە سەر وشکایی و لەلایەن ھاووڵاتیان و بەرپرسانی ناوچەکە دووبارە خراونەتەوە ناو دەریاکەوە.
بەپێی ھەواڵەکە، ٤٠ دۆلفین رزگارکراون و حەوت دۆلفینیش مردوون.
بەپێی زانیارییەکان، بەھۆی ئەوەی کاتی ھەڵکشان و داکشانە لە کەناراوەکانی عوملوج، رەشەبا و شەپۆلی بەھێزی درووستکردووە و بەم ھۆیەوە دۆلفینەکان کەوتوونەتە سەر وشکایی.

نزیکترین ڕێگا بۆ بەدەستهێنانی دڵی ئافرەت چییه‌؟

لەگەڵ ئەوەی گاڵتەو گەپ‌و قسەخۆشیی وەک یەکێک لەخەسڵەتەکانی منداڵان هەژماردەکرێت‌و بەشێک لەپێگەیشتوان خۆیانی لێدەپارێزن بەوپێیەی دەترسن لای بەرامبەرەکانیان وەک کەسی ناجدی هەژماربکرێن، بەڵام لێکۆڵینەوەیەکی نوێ دەریخستوە کە ئەو خەسڵەتە کاریگەرییەکی جادویی لەپەیوەندییە کۆمەڵایەتیی‌و سۆزدارییەکاندا هەیە، بەشێوەیەک پیاوان لەوڕێگایەوە دەتوانن دڵی ئافرەتان بۆخۆیان کەمەندکێش بکەن.

لێکۆڵینەوەکە کە لەلایەن توێژەرە ئەمریکی‌و ئەڵمانییەکانەوە کراوە، دەریخستوە گاڵتەو قسەی خۆش دەبێتە هۆی زیادبونی متمانە لەپەیوەندییە ڕۆمانسی‌و کۆمەڵایەتییەکانداو وادەکات ماوەی پەیوەندییەکە درێژخایەنتربێت.

توێژەرانی زانکۆی "مارتن لۆسەر هالە- ڤیتنبۆرگ"ی ئەڵمانی‌و زانکۆی ویلایەتی پەنسلڤانسیای ئەمریکی لەلێکۆڵینەوەکەیاندا لەبارەی ڕۆڵی گاڵتەو گەپ لەژیانی سۆزداریدا دەڵێن، ئەو بابەتە هەر تەنها بۆ خۆشیی نییە، بەڵکو هاندەرێکی هزریشەو وادەکات کەسەکە جێگای گرنگیپێدان بێت.

لەوبارەیەوە خانمە توێژەر کای براوەر کە یەکێکە لەئامادەکارانی لێکۆڵینەوەکە دەڵێت:"گاڵتەو گەپ کاریگەریی ئەرێنیی لەسەر پەیوەندییە مرۆیی‌و سۆزدراییەکان هەیە".

براوەر ئەوەشی وتوە، ڕەفتاری گاڵتەئامێزانەی وەک سوپرایزکردن بۆ هاوڕێیەکت‌و گێڕانەوەی هەندێک ئەزمونی هاوبەش لەسەر شێوەی کۆمێدیی، ڕۆڵی دەبێت لەدروستکردنی ئاسوده‌یی‌و درێژکردنەوەی پەیوەندییەکان.

خواردنەوەی ڕۆژانە دوو بۆ سێ كوپ چای مرۆڤ لە خەڵەفان دەپارێزێت

لێکۆڵینەوەیەکی نوێی پزیشکی گەیشتۆتە ئەو ئەنجامەی کە ئەگەر بێت و مرۆڤ رۆژانە دوو بۆ سێ کوپ چا بخواتەوە، ئەوە نەوەک هەر تەرکیز و توانای هۆشەکییەکەی بەهێز دەبێت، بەڵکو لەتووشبوون بە نەخۆشیی خەڵەفانیش دەپارێزرێت.

لێکۆڵینەوەکە کە لە گۆڤاری زانستیی "هیمان نیوتریشن"دا بڵاوکراوەتەوە دەڵێت :خواردنەوەی چا دەبێتە هۆی زیاتر چوونی خوێن بۆ مێشک و درووستبوونی گۆڕانکاریی بەسوود لە چالاکییە دەمارییەکان، دەشڵێت هەڵمژینی بۆنی هەندێک چا، بەسە بۆئەوەی دڵەڕاوکێ و شڵەژان کەمبکاتەوە.

لەوبارەیەوە دوکتۆر جیڵ جینکینیز، پزیشکی گشتیی لە بریستۆل کە یەکێکە لە ئامادەکارانی لێکۆڵینەوەکە وتویەتی: سوودە تەندرووستییەکانی چای رەش و سەوز سەلمێنراوە، بەشێوەیەک دەرکەوتووە کە رۆژانە خواردنەوەی دوو بۆ سێ کوپ لەو چایە مەترسیی تووشبوون بە نەخۆشیی دڵ و شەکرە و سەکتەی مێشک و هەندێک جۆر شێرپەنجە کەمدەکاتەوە.

وتوشیەتی: ئەوە دەزانین کە ئەوەی بۆ جەستە باشبێت زۆربەی کات بۆ مێشکیش باشە، بەڵام ئەوە یەکەمجارە بەپێی پێداچوونەوە بە بەڵگەکان بۆمان دەرکەوتووە کە خواردنەوەی چا سوودی ئاشکرای بۆ مێشک هەیە، لەوانە باشکردنی چوونی خوێن بۆ مێشک، زیادبوونی ئاگایی و تەرکیز، باشکردنی مەزاج و کەمکردنەوەی دڵەڕاوکێ.

هەروەک زانکۆی کالیفۆڕنیا ئیرڤین لەلێکۆڵینەوەیەکیدا رایگەیاندووە کە ماددەی کاتیکینیان لەناو چا دا دۆزیوەتەوە کە لە خێزانی دژە ئۆکسێنەکانە و پەستانی خوێن کەمدەکاتەوە و ناوپۆشی دەمارەکان نەرمدەکاتەوە.
لەلێکۆڵینەوەکەدا ئەوە دەرکەوتووە کە ماددەی کاتیکین کار لەسەر باشکردنی یادەوەریی و کەمکردنەوەی هەوکردنەکانی ناو مێشک دەکات کە یەکێکە لە هۆکارەکانی درووستبوونی خەڵەفان.