كێشه‌كانی هه‌رێم‌و به‌غدا، هۆكارو چاره‌سه‌ره‌كانی..خوێندنه‌وه‌یه‌ك بۆ دۆخی هه‌نوكه‌

به‌ڵێن عه‌بدوڵڵا

بەدرێژایی مێژوو گەلی كوردستان لەپێناو ئازادی‌و سەربەخۆیی خەبات‌و تێكۆشانی ئەنجام داوە، لەو پێناوەشدا قوربانیەكی یەكجار گەورە‌و لەژمارە نەهاتووی پێشكەش كردووە. بەداخەوە چەندین هۆكاری دەرەكی‌و ناوخۆیی، بەرهەمی ئەو قوربانی‌و فیداكاریەی بەدەست نەهێناوە. دوای چەندین شۆڕش‌و راپەڕین، بەشێكی خاكی كوردستان لەباشور رزگاركراو بوو بەخاوەنی پەرلەمان‌و حكومەتی خۆی، لەدەستوری نوێی عێراقیش، دانی پێدانراو شەرعیەتی دەستوری وەرگرت. ئەگەرچی ئەوە دواخەون‌و ئاوات‌و مافی رەوای گەلی كوردستان نیە، بەڵام دەستكەوتێكی مێژویە نەك بۆ باشور بەڵكو بۆ سەرجەم كوردستان بەگشتی. دوژمنان‌و ناحەزانی بەدرێژایی ئەو چەند ساڵە هەوڵیان داوە‌و دەدەن بۆ لەباربردنی ئەو قەوارەیە یاخود لاوازكردنی بەشێوەیەك كەنەتوانێ پێگەی سیاسی‌و ئابوری خۆی بەهێزبكات‌و لەناو هاوكێشە سیاسیەكانی ناوچەكە‌و جیهان حسابی بۆ بكرێ، بەتایبەتیش ئێستا كە كێشەكانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست زۆر گەورە‌و ئاڵۆزن. دەرەنجام چاوەڕێی گۆڕانكاری گەورە لەئایندەی ئەم ناوچەیە دەكرێ، بۆیە دوژمنانی كوردستان هەموو هەوڵێك دەدەن، دەرفەت لەبەردەم ئەو قەوارەیە بەرتەسك بكەنەوە نەوەك لەئەنجامی ئەو گۆڕانكاریە چاوەڕوانكراوە گەلی كوردستان پێگەیەك‌و نەخشێكی هەبێ.

من پێم وایە دەبێ خەم‌و ئەركی یەكەمی سەرجەم حزبە سیاسیەكانی كوردستان‌و دڵسۆزان‌و نیشتمان پەروەران لەو بازنەیە بسورێتەوە، ئەوە ئەركێكی نیشتمانی‌و نەتەوەییە، ناكرێ بەعینوان‌و بیانوی جۆراوجۆر خۆمان لەم ئەرك‌و بەرپرسیاریەتیە بدزینەوە، ئێمە دەبێ دوو مەسەلە هەیە بەتەواوی لەیەكتریان جیا بكەینەوە:

یەكەم: جیاوازی فكری‌و سیاسی‌و ململانێی لایەنە سیاسیەكان لەسەر كۆكردنەوەی زۆرترین خەڵك لەدەوری دروشم‌و بەرنامەكانیان‌و هەوڵدان بۆ گەیشتنی بەدەسەڵات.

دووەم: كێشەی گەلی كوردستان‌و ئایندەی لە عێراق.

لەپێشەوە لەسەر پرسی دووەم قسە دەكەم، دواتر دەگەڕێمەوە بۆ پرسی یەكەم، كاتێك قسە دێتە سەر كێشەی كوردستان‌و ئایندەی لەعێراق لێرە شتێك نامێنێتەوە بۆ ململانێ‌و ناكۆكی، خۆ ئەگەر كۆك‌و هاوڕاش نین لەسەر مافی رەوای گەلی كوردستان لەسەربەخۆیی، بەلای كەمی دەبێ كۆك‌و هاوڕابین لەسەر مافە دەستوریەكانی گەلی كوردستان لەعێراق‌و وەك یەك تیم داكۆكی لێبكەین‌و هەوڵی بەدیهێنانیان بدەین. لەسەر ئەو بنەمایە پێم وایە تاكە ئەركی نوێنەرانی كوردستان لەپەرلەمان‌و حكومەتی عێراق بەتەنها داكۆكی كردنە لە مافە دەستوریەكانی كوردستان‌و بەدیهێنانیەتی. دەبێ وەك یەك تیم كار بۆ ئەم ئامانجە بكەن. دەبێ سەرجەم كێشەكانی ناوخۆی كوردستان بۆ حزبە سیاسیەكانی كوردستان‌و پەرلەمان‌و حكومەت‌و خەڵكی كوردستان بەجێ بێڵن، خۆیان لەو كێشانە بەدووربگرن، چونكە خەڵكی كوردستان ئەوانی هەڵبژاردووە نوێنەرایەتی مافەكانیان لەبەغدا بكەن، هەر لەم بڕگەیەدا پێویستە لایەنە سیاسیەكانی كوردستان سەرەڕای جیاوازی فكری‌و سیاسیان، سەرەڕای بونی دەسەڵات‌و ئۆپۆزسیۆن، سەرەڕای ناكۆكیەكان، كاتێ دەگەنە قسەكردن لەسەر كێشەكانی كوردستان لەگەڵ عێراق ئیتر دەبێ تەواوی ئەو ناكۆكی‌و ململانێیە بەلاوە بنێن‌و وەك یەك تیم پێداگیری لەسەر مافە دەستوریەكانی هەرێم بكەنەوە. نابێ ئەو ناكۆكی‌و جیاوازیانەی هەن كاریگەری بخاتە سەر ئەركە نیشتمانی‌و نەتەوایەتیەكان.

من لێرەدا هەندێ پرسیار دەوروژێنم دوور لە كەراهیەت‌و وەكو حەقیقەت، هەڤدە ساڵە رژێمی بەعسی روخاوە، چەندین كابینەی حكومەت لەعێراق یەك لەدوای یەك دامەزرا، ئەمریكا‌و ئەوروپاو وڵاتانی تر‌و un بەهەموو توانایان یارمەتی عێراقیاندا، سەرەڕاش عێراق خاوەنی سەرمایەكی زەبەلاحە، من دەپرسم بەرهەمی ئەو هەڤدە ساڵەی حوكمڕانی عێراقی چی بوە، با لەوە گەڕێین چەند پابەندی جێبەجێكردنی مادەكانی دەستور بوونە بەرامبەر هەرێم، لەپێشەوە عێراقیان نوقمی قەرزێكی لە بن نەهاتوو كردووە، خەڵكی عێراقیان‌و سەرجەم شارەكان بە بەغدای پایتەختەوە لەبچوكترین خزمەتگوزاری بێبەش كردووە. شارێكی وەك (بەصرە) كە بە شادەماری ئابوری عێراق هەژمار دەكرێ، دانیشتوانەكەی ئاوی سوێر دەخۆنەوە. هەرچی شارو شارۆچكەی سونەنشین  هەیە كاول‌و وێران كراو خەڵكەكەی دەربەدەربوون‌و دەركران، دوای داعشیش هیچیان بۆ نەكرا. هەرچی سەرمایەی مرۆیی هەیە لەزانا‌و پسپۆر‌و شارەزا‌و خەڵكی ئەكادیمی سەری خۆیان هەڵگرت‌و وڵاتیان جێ هێشت، بەدرێژایی مێژووی عێراق بەغدای پایتەخت ئاوا بێ سەروبەرو بێ حزمەت نەبووە، ئەوە لە كوشتن‌و دەرپەڕاندنی خەڵك‌و ململانێی مەزهەبی‌و دروستبوونی چەندان گروپی مافیاو چەندین گروپی حەشدی شەعبی‌و ....هتد، ئێستا عێراق لەخوارەوەی خوارەوەی ریزبەندی وڵاتە بێ سەروبەرەكانە بەپێی هەڵسەنگاندنی ناوەندە باوەڕپێكراوەكانی جیهان.

لێرە دەپرسم عێراقێك دوای هەڤدەساڵ  ئەوە بارودۆخی بێت‌و سەرەڕاش سەرجەم شكستەكانی خۆیان لەحوكمڕانی بەدژایەتی‌و دوژمنایەتی هەرێمی كوردستان پەردەپۆش بكەن‌و خەڵكی پێ گۆش‌و چەواشە بكەن، ئیتر بۆ دەبێ هەندێ كەس‌و لایەن پێی وابێ ئەگەر ئیدارەدانی كوردستان رادەستی بەغدا بكەین ئەوە كوردستان دەكەنە بەهەشت‌و كەرامەت بۆ هاوڵاتی دەگەڕێتەوە، ئاخر كاتێ مەسەلەكان هەمووی بچوك بكەینەوە لەناردنی موچە لەلایەن بەغدا، لەبەرامبەر لەدەست دانی هەرچی هەمانە ئەوە رێك لەدەستدانی قەوارەی هەرێمە تەسلیم كردنی كوردستانە بە بەغدا وەك سەدەی رابردوو.

لەسایەی ئەو حوكمرانیەی عێراق نەك مادەی 140 جێبەجێ نەكرا، بەڵكو شاڵاوی تەعریب ‌و دەرپەڕاندنی كورد هەر وەك زەمانی رابردوو لەناوچە كوردستانیەكانی دەرەوەی هەرێم بە بەرنامە جێبەجێ دەكرێ. عێراقێك ئامادە نەبێ قەرەبووی كەسوكاری شەهیدانی هەڵەبجە‌و ئەنفال بكاتەوە، عێراقێك ئامادە نەبێ پارەی فرۆشتنی بەروبومی جوتیارانی كوردستان بدات‌و زەوتی بكات، ماف‌و شایستە دەستوریەكانی پێشمەرگە نەدات، ساڵانە كێشەی بودجەت بۆ دروست بكات، بەراشكاوی پەشیمانن لەو دەستورەی ئێستای عێراق. من دەپرسم بۆ دەبێ هەموو ئەو دۆسیە گەورانە كە چارەنوس‌و ئایندەی گەلی كوردستانی پێوەبەندە. بچوك بكەینەوە لە ناردنی موچە وەك ئەوەی بەدرێژایی مێژوو گەلی كوردستان تەنها خەباتی لەپێناو موچە كردبێ بەرامبەر بەغدا. وەك ئەوەی كێشەی كوردستان لەگەڵ بەغدا تەنها ناردنی موچەیە بەس.

ئیتر پێویستە لایەنە سیاسیەكانی كوردستان چیتر رازی نەبن عێراق دەستاودەستمان پێبكات‌و بەرێكەوتنی پینەوپەڕۆ كات بەڕێ بكەن، پێویست دەكات بەیەكگرتوویی سەرجەم ئەو كێشانە بەپێی دەستور یەكلابكرێنەوەو هەموو لایەك وەك یەك تیم داكۆكی‌و پێداگیری بكات.

دێمەوە سەر پرسی یەكەم‌و بارودۆخی هەرێم:

پێش هێرشی داعش هەرێمی كوردستان پێگەیەكی سیاسی‌و ئابوری بەهێزی هەبوو لە عێراق‌و لەناوچەكە، دوای هێرشی داعش‌و داشكانی نرخی نەوت، لەروی ئابوریەوە هەرێم پاشەكشەی كرد..بەڵام لەروی سیاسیەوە بەهۆی سەركەوتنەكانی پێشمەرگە لەباشور‌و شەڕڤانان لە رۆژئاوا پێگەی سیاسی هەر بە بەهێزی مایەوە. سەرەڕاش كوردستان بووە پەناگەی دەیان هەزار پەنابەر لەهەموو نەتەوەوئاین‌و ئاینزاكان، حكومەتی هەرێم‌و گەلی كوردستان بەجوانترین شێوە پەنای دان‌و پاراستنی هەروەها ئەو رێزگرتن‌و بەیەكەوەژیانەی نێوان نەتەوەكان‌و ئاینزاكان نمونەیەكی جوان‌و رویەكی گەشی كوردستانە.

ئەمڕۆ هەرێمی كوردستان  بە بارودۆخێكی سەخت‌و دژواری سیاسی‌و ئابوری تێدەپەڕێ، دیارە هۆكارەكان زۆرن، بە تەئكید شەڕی داعش‌و نزمبونەوەی نرخی نەوت‌و بڕینی بودجەی هەرێم لەلایەن عێراق.....هتد، بەشێكی سەرەكین لەم هۆكارانە، بەڵام ناكرێ ئۆباڵی ئەم بارودۆخە سەختە تەنها لەمانە كورت بكەینەوە، پێویستە دەست بخەینە سەر كەموكوڕی ‌و برینەكانی خۆشمان كە هۆكاری سەرەكی تەواوكەری ئەوانەی سەرەوەن لەخوڵقاندنی ئەم بارودۆخە. لێرە بەم چەند خاڵە دەمەوێ ئەو هۆكارە بخەمەروو..

1-لەروی ئابوریەوە: لەسەرجەم كابینەكانی حكومەتی هەرێم گرنگی بەبوژانەوەی ژێرخانی ئابوری نەدرا نە لەبارەی كشتوكاڵ‌و سەرچاوەكانی ئاوو نە لەبوارەكانی گەشت‌و گوزارو پیشەسازی زیاتر سیاسەت ئاراستەی بواری نەوت‌و بیناسازی كرا.بۆیە‌ كوردستان بووە بازاڕی ساغكردنەوەی كەلوپەل‌و بەروبومی وڵاتانی تر. بەم شێوەیە كۆمەڵگای كوردستان لە كۆمەڵگەیەكی وەبەرهێن گۆڕا بۆ كۆمەڵگەیەكی بەرخۆر. هەلی كاركردن بۆ گەنجان ‌و دەرچوانی زانكۆ‌و پەیمانگاكان كەم بۆوە. تێكڕا هەوڵی دامەزراندنیاندا لە فەرمانگە حكومیەكان یاخود رویان كردە كەرتی پێشمەرگایەتی‌و پۆلیس‌و ئاسایش. ئەمە وایكرد بەشی هەرە زۆری داهات‌و بودجەی هەرێم بۆ دابین كردنی موچە تەرخان بكرێ.

كابینەی نۆیەمی حكومەتی هەرێم لەسێ لایەنی سەرەكی پێكهاتووە، بەرنامەیەكی فراوان‌و گشتگیریان راگەیاند، ئەگەر لەم چوار ساڵە ئەو بەرنامەیە جێبەجێ بكرێ، كوردستان پێشكەوتنێكی باش بەدەست دەهێنێت، دیارە هەندێ هەنگاو نراوە، هەندێكیان هێشتا نەكەوتونەتە بواری جێبەجێكردن، من وایدەبینم پێویستە هەر سێ لایەن كە بەیەكەوە حكومەتیان پێكهێناوە‌و لەسەر كارنامەیەك رێككەوتون، دەبێ بەتەواوی شان بدەنە بەر بەرپرسیاریەتی‌و ئەو رێككەوتن‌و بەرنامەیەی رایانگەیاندووە جێبەجێ بكەن، ئەوە سودی بۆ هەرێم‌و بۆ خۆشیان دەبێ، چونكە خەڵك چاوەڕوانی چاكسازی ریشەیی‌و موچەی مانگانە‌و هەلی كار‌و بوژانەوەی بازاڕ‌و خزمەتگوزاری زیاترە.

2-دەسەڵاتی حزب بەسەر دامودەزگاكانی حكومەت‌و دەست وەردانیان لەكاروباری بەڕێوەبردن بواری لەبەردەم كەسانی دڵسۆز‌و شارەزا‌و بەتوانا‌و پاك كەم كردەوە كە رۆڵی خۆیان ببینن لەبەرێوەبردنی دامودەزگاكان‌و خزمەتی گشتی پێشكەش بكەن.

3-ناكۆكی‌و ململانێی حزب بەئاقارێكی زۆر خراپ ئاراستە كرا، تێكڕا هەوڵ درا كادرو ئەندام‌و هەوادارانی خۆیان بە رۆحیەتی دوژمنایەتی‌و رق‌وكینەو رەتكردنەوەی ئەوی تر گۆش كران. ئەوەندە نەپرژانە سەر گۆشكردن‌و پەروەردەكردنی لایەنگرانیان لەسەر بنەمای نیشتمانی‌و نەتەوەیی.

4-دەبێ دەسەڵات لە كوردستان جا هەر كێ لەدەسەڵات بێت لە ئێستا‌و  لە ئایندە، ئەركی لەپێشینەی دابینكردنی خزمەتگوزاری‌و ژیانی شایستەیە بۆ هاوڵاتیانی هەرێم، پێویستە ململانێی حزبەكان چ ئەوانەی لەدەسەڵاتن چ ئەوانەی لە ئۆپۆزسیۆنن لەسەر ئەو بنەمایە سەرچاوە بگرێ. نەك رقە‌و كینە‌و یەكتر رەشكردنەوە. دەبێ دەرفەتی یەكسان بۆ گشت لایەك دابین بكرێ،دەبێ رەنگ‌و جیاوازیە سیاسیەكان رێز لێگیراوبن، پەنا نەبرێتە بە زەبرو زەنگ.

بەداخەوە تا ئێستا مانای جیاوازی سیاسی‌و فكری نێوان لایەنە سیاسیەكان بەشێوەیەكی هاوچەرخ‌و شارستانی نەهاتۆتە نێوپرۆسەی سیاسی لەبری ئەوە برەو بە سەنگەرگرتن‌و دوژمنایەتی دراوە. دیارە جیاوازیەكان           چەندە زۆربن زیان بەخش نین، بەڵام ئەگەر كەمیش بێت لە چوارچێوەی بەرنامە‌و پڕۆژەكان دەرنەبڕدرێن بەیەكتر نەڵێن من لەمانە لەتۆ جیاوازم ئەوە بگۆڕدرێ بۆ دوژمنایەتی زیانی زۆری لێدەكەوێتەوە، بەداخەوە فەلسەفەی حوكمڕانی لەكوردستان لەسەر ئەو بنەمایە دانەڕێژرا بۆیە دوچاری زۆر نەهامەتی گەورەبوین كە تا ئێستاش بەدەستیەوە دەناڵێنین.

5-من پێم وایە ئێستاش درەنگ نیە‌و دەكرێ پێراِبگەین، ناوماڵی كوردستان رێك بخرێتەوە، هەموو لایەك درك بەسەختی هەلومەرجەكە‌و مەترسیەكان دەكەن، دەكرێ لە رێگەی چاكسازیەكی ریشەیی‌و پێشكەشكردنی خزمەتگوزاری‌و گۆڕینی سیاسەتی ئابوری‌و...هتد، ئاشتیەوایی‌و متمانە بگەڕێتەوە نێوان حكومەت‌و هاوڵاتی  هەروەها نێوان حزبەكان‌و هاوڵاتی. چونكە بە راشكاوی دەڵێم خەڵك تادێ متمانەی بەرەو كزی دەچێ كە ئەمە خاڵێكی مەترسیدارە نمونەی زەقی ئەو دیاردەیەش دوا هەڵبژاردن بوو كە رێژەیەكی زۆری خەڵك نەهاتنە سەر سندوقی دەنگدان.

لەكۆتایدا دەڵێم تا مانا قوڵەكەی چەمكی حزب‌و حزبایەتی نەگەڕێتەوە بۆ سەر سكەی راستەقینەی خۆی‌و ژیانی حزبایەتی، وە تا مانا هاوچەرخ‌و شارستانیەكەی ململانێی نێوان دەسەڵات‌و ئۆپۆزسیۆن ‌و نێوان حزبەكان نەگەڕێتەوە بۆ چوارچێوەی دەربڕینی جیاوازی لەفكرو سیاسەت جیاوازی لەشێوازی حوكمڕانی نەك دوژمنایەتی‌و رەشكردنەوەی یەكتر، تا ناكۆكیەكان بكەوێتە سەر حسابی كێشە نیشتمانی‌و نەتەوایەتیەكان‌و لەسەر پڕۆژەیەكی هاوبەش رێك نەكەوین، تا فەلسەفەی حوكمڕانی نەگۆڕێ بۆ حكومەتی هاوڵاتی ئاسان نیەلەم هەلومەرجە سەخت‌و دژوارو پڕ كێشانەی ناوچەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بتوانین جێ پێیەكی بەهێزو ژمارەیەكی حساب بۆ كراوبین. ئۆباڵی ئەو ئەرك‌و بەرپرسیاریەتیەش دەكەوێتە ئەستۆی لایەنە سیاسیەكانی كوردستان.

هەڵبژاردنی ئەمریکاو لێکەوتەکانی

نەوزاد ساڵح

وا بڕیارە ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ خولی (٥٩)هەمین هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا ئەنجامبدرێت کەململانێیەکی توند لەنێوان هەردوو پارتی بەهێزی کۆمارییەکان و دیموکراتەکان بەدیدەکرێت کەکاندیدی کۆمارییەکان (دۆنالد ترەمپ)ە کەئێستا سەرۆکی ئەمریکایەو کاندیدی دیموکراتەکانیش (جۆ بایدن)ە لەکۆی (٥٣٨) ئەندام پێویستە (٢٧٠) ئەندام سەربکەوێت تائێستا ئاماری پێنج راپرسی راگەیەنراوە کەناوەندە ئەمریکییەکان کردوویانە جۆ بایدن ٥٨%ی دەنگەکانی مسۆگەر کردووەو دۆناڵد ترەمپیش ٤١%ی دەنگەکان بەدەستدەهێنێت، جگەلەوەی کۆتا راپرسی لەو هەرێمە کراوە کەترەمپ لەهەڵبژاردنی ٢٠١٦ سەرکەوتنی تێدا بەدەستهێناوە ئێستا بەم شێوەیە بووە بایدن ٥٠%، ترەمپ ٣٦%، لەئێستادا بە (15) خاڵ جیاوازییان هەیە هەرچەندە ئەم رێژانە بەردەوام لەگۆڕانکاریدان بەپێی بەرنامەو هەڵوێستە سیاسیی و ئابورییەکانی کاندیدەکان.

کەمتر لە (١٠٠) رۆژ  لەبەردەم  هەردوو کاندیدی بە‌هێزدا ماوە بۆ ئەنجامدانی پرۆسەکە کەهەر چوارساڵ جارێک دەکرێت، چاودێران پێیان وایە کەدۆنالد ترەمپ کەسایەتییەکی سیاسیی بەهێزی نیەو تەنها بەچاوی ئابووری دیمەنە سیاسییەکانیش دەبینێت و ناتوانێت هیچ لێکدانەوەیەک بۆ بابەتە سیاسییەکان بکات و کەسایەتییەکی جێگیر نیە، بەڵام جۆ بایدن خاوەنی کەسایەتییەکی دونیابینی تراژیدیاییە و سیاسەتوانێکی بەئەزموونەو (٦٠) ساڵ زیاترە کاری سیاسەت دەکات، ترەمپ لۆمەی بایدن دەکات و بەخەواڵو ناوی دەهێنێت، بەڵام لای چاودێران بایدن بەکەسێکی خاوەن هزرو پلان ناودەبەن و دەشڵێن هەندێک جار بیروهۆشی دەڕوات، کەئەمەش بەهۆی لەدەستدانی هاوسەرەکەی و دوو منداڵی لەپێشوودا رووی داوە.، ترەمپ پێی وایە کۆمپانیا چینیەکان مەترسیدارن بۆسەر ئاسایشی نەتەوەیی ئەمریکاو هەست دەکەن سیخوڕییان بەسەرەوە دەکەن، دەیەوێت هەژموونی کۆمپانیا چینیەکان کەمبکاتەوە بەتایبەت کۆمپانیای (عەلی بابا) کەتایبەتە بە فرۆشتنی ئۆنلاین و دەیانەوێت لەئەمریکا قەدەغەی بکەن، هەروەها ترەمپ تاوەکو ١٥ی ئەیلول مۆڵەتی داوە بەکۆمپانیای (بایت دانسی) چینی بۆ ئەوەی ئەپڵیکەیشنی تیک تۆک بەمایکرۆسۆفت بفرۆشیت بەپێچەوانەوە رایدەگرن، سیاسەتی ترەمپ  ئەوەیە کە کۆمپانیا ئەمریکییەکان کە لەچین کاردەکەن و ژمارەیان (١٥٦)ە بگەڕێنەوە ئەمریکاو بەمەش (١٠) ملیۆن هەلی کار بۆ ئەمریکییەکان دەڕەخسێنێت، ترەمپ ئەم پرۆژەیەش لەئێستادا وەک بانگەشەو هەڵمەتی هەڵبژاردن  بۆ خۆی دەقۆرێتەوە و دەڵێت  ئیدارەی ئەمریکا لەهەوڵی پاراستنی هاوسەنگی بازرگانیدایەو نایانەوێت کەلوپەلی چینی هاوردەبکەن.

راوبۆچوونی  سیناتۆرو کەسایەتییەکان سیناتۆر (پیرنی ساندرز) دەڵێت هەموو هەوڵێکمان  دەدەین بۆ ئەوەی دۆناڵد ترەمپ بدۆڕێت هەروەها خێزانی سیناتور (کامیلا هاریس) بەڕەچەڵەک هندی خۆشحاڵی دەربڕی کە یەکەم ئەمریکی رەشپێستەو کاندیدە بۆ پۆستی جێگری سەرۆکی ئەمریکا کە لەم پرۆسەیەدا دڵخۆشە بەهەوڵەکانی (جۆ بایدن) کە کار لەسەر کەمکردنەوەی فشاردەکات لەسەر رەشپێستەکان.

بایدن لە ٢١/٧/٢٠٢٠ رایگەیاند کەئەگەر لەم هەڵبژاردنەدا دەربچێت ئەوا کۆتایی بەو کۆت و بەندانەش دەهێنێت کەخراونەتە سەر هاتنی موسوڵمانەکان بۆ ئەمریکا لەیەکەم رۆژی دەستبەکاربونیدا، هەروەها بایدن رۆژی هەینی ٢١/٨/٢٠٢٠ لەمیتێنگێکدا رایگەیاند کە ترەمپ گەلی ئەمریکای دابەشکردووەو پێویستە دەنگی پێنەدەن.

کاریگەری ڤایرۆسی کۆرۆنا لەم پرۆسەیەدا

ئەمریکا لەئێستادا لەڕیزبەندی یەکەمی ئەو وڵاتانەدایە کەڤایرۆسی کۆرۆنای تێدا بڵاوبووەتەوەو زۆرترین رێژەی توشبووانی هەیە، کەئەمەش ئاستەنگ دەخاتە بەردەم پرۆسەکەو رەنگە رێژەیەک لەدەنگدەران بەشدارنەبن لەپرۆسەکە بەهۆی بەریەککەوتنەوە کەکاریگەری دەبێت لەسەر هەڵبژاردنەکان، هەربۆیە چاودرێران پێیانوایە دەکرێت پرۆسەکە لەڕڕگای (سندوقی پۆست)ەوە ئەنجامبدرێت، بەڵام دۆناڵد ترەمپ وەک کاندیدی کۆمارییەکان ئەمە رەتدەکاتەوەو بەڕێگایەک بۆ ساختەکاری ناوی دەبات و دیموکراتەکانی پێ تاوانباردەکات .

چوار خاڵ یان چوار رەگەزی بنچینەیی وا لەترەمپ دەکەن کەکۆشکی سپی جێبهێڵێت.

١- رێژەی بێکاری لەئەمریکا کە لەئێستادا ١٤%ی تێپەڕاندووە.

٢- دەستەوەستانی بەڕێوەبەرایەتی ترەمپ و نەبوونی ستراتیجیەتێک بۆ چارەسەری کۆرۆنا.

٣-سوودوەرگرتنی بایدن لەهەڵە گەورەکانی ترەمپ.

٤-بێهیوابوونی ترەمپ لەزاڵنەبوونی بەسەر کێشە کەڵەکەبووەکاندا.

جیاوازییەکانی ئەم پرۆسەیە لەپرۆسەکانی ساڵانی پێشوو.

١- دەرکەوتنی چین وەک جەمسەری بەهێزی ئابوری کەمەترسییە بۆسەر ئابوری ئەمریکا.

٢-ڤایرۆسی کۆرۆنا کە تائێستا لەئەمریکا چارەسەرێکی کۆن پێشنیاز کراوە کەدەرزی ئاژنە بۆ تووشبوانی کۆڤید ١٩ کە لەپێگەی (الصحە والحیاە) دا هاتووە کەتیمێکی پسپۆڕانی زانکۆی هارڤارد سەرقاڵی لێکۆڵینەوەیە لەچارەسەرێکی کۆن تا لەسەر تووشبوانی ڤایرۆسی کۆرۆنا تاقیبکەنەوە کەئەویش دەرزی ئاژنە.

٣-سەرقاڵبوونی ئەمریکا بەگرفتە ناوخۆییەکانیەوە، ئەمەش وای لێدەکات وەک پێویست نەتوانێت پرۆسەکە بەسەرکەوتویی ئەنجامبدات.

٤-ململانێی بەهێز هەیە لەگۆڕەپانەکەدا لەنێوان  ترەمپ و بایدن-دا.

بایدن دەیەوێت چی بکات؟

١-بایدن وەک لەمیتینگەکاندا باسی دەکات هەوڵدەدات رێکەوتنی ئەتۆمی ئەمریکاو ئێران زیندو بکاتەوەو کاری لەسەربکات.

٢-یەکێک لەکارەکانی کەپەرەی پێدەدات داڕشتنەوەی سیاسەتی دەرەوەی ئەمریکایە کە هاوتابێت لەگەڵ بەرژەوەندی تاکەکانی ئەمریکادا.

٣-دژی گەڕانەوەی هێزەکانی ئەمریکایە لەڕۆژئاوای کوردستان و پێیوایە دەبێت ئەمریکا پشتیوانی کورد بکات.

٤- کاردەکات بۆ لاوازکردنی ئەردۆغان و رووخانی تورکیا.

٥ - هەوڵدەدات جیاوازی ئیتنی و رەگەزپەرستی کەمبکاتەوە.

   سەرچاوەکان :-

١- ئاڕتی عەربی

٢- ویکیپیدیا

٣- شرق الاوسگ

٤-سکای نیوز العربیە

٥-بی بی سی نیوز

بەڕێوەبەری سەنتەری دیاکۆ بۆ هەڵبژاردن و راپرسی.

لەم پایزەی ئەمساڵ کامیان ھەڵدەوەرێ کازمی یا حەشدی شەعبی..؟؟

دڵشاد مەجید

(( یەکێک لەئەگەرەکان بۆ بەھێزکردنی عیراق ، بەئەندام کردنی عیراقە لە ناتۆ..!!))

ھەر لەگەل گەیشتنی وەفدەکەی مستەفا کازمی بۆ ئەمریکا..

ئەمریکا توندتر لەجاران داوای گەماوری ئابووری و سەربازی زیاتری دژ بە ئێران ڕاگەیاند..ھەرچەندە بڕیاری ھەڵگرتنی گەماوری فرۆشتنی چەک بەئێران لەلایەن ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لەمانگی ئۆکتۆبەر دەخرێتەوە بەرباس.

بەڵام پرسیار ئەوەیە بۆ ئەمریکا ئەم مەسەلەیەی لەگەل تەوقیتی چەند ڕۆژ پێش سەردانەکەی کازمی بۆ ئەمریکا تەقاندەوە..؟؟

لەوەڵامی ئەو پرسیارە ڕەنگە ئەمریکا مەبەستی بێ کە دوو پەیام بداتە گوێی ئێرانیەکان لەلایەک و عیراقیەکانی سەربە ئێران لەلایەکی تر..

- یەکەمیان / ئەوەمان بۆ دەردەخا کە ئەمریکا ، بەلێبڕاوانە ئەو نامانەی ڕەتکردۆتەوە کە ئێران بەکازمی بۆ واشتن ناردویەتی، ھەرچەندە کازمی پێش سەفەرەکەی بۆ ئەمریکا بە ئیسماعیل قائانی ووتبوو، کە ئێمە بەریدی ھیچ کەس نین..!!

چونکە پێش سەفەرەکەی کازمی بەچەند ڕۆژێک بۆ ئەمریکا ، فەرماندەی فەیلەقی قودس قائانی سەردانی عیراق و کازمی کرد، وا بڵاوکرایەوە کە قائانی نامەی ڕابەری ئیسلامی ئیران عەلی خامەنەئی بۆ کازمی ھێناوە، تا بیگەیەنێتە واشنتن.. !!

- دوەەمیان ئەوەیە/ ئەمریکا گڵوپی سەوزی بۆ کازمی ھەڵکرد، کەبەتەواوی و لێبڕاوانە دەبێت دەستی ئێران لەناو عیراق ببڕێ.. ھەرکاتێک ئێران لەڕێگای میلشیاکانی جوولەیان دژی کازمی کرد ، ئێمەش سزاکانمان لەسەر ئێران توندتر دەکەین.. جگە لەمە ترامپ بەکازمی ووت ھەرکاتێیش میلیشیاتەکانی ئێران دژی ئێمەو ئێوە وەستانەوە، ئێمە بەتوندتر و جەرگبڕتر وەڵامیان دەدەینەوە..!!

بۆ سەرگرتنی ئەم پلانەو بەھێزکردن و یارمەتیدانی کازمی، ئەمریکا بەفعلی چەند ھەنگاوێکی پراکتیکی وەک ڕێگا خۆشکردنێک و بەھێزکردنی پێگەو بەرەی کازمی گرتۆبەر..

یەکەمیان / ناردنی ٣٢٠ ملیار دینار بۆ ھەریەک لەمانگیەکانی( ئاب و ئەیلول ئۆکتبەر) بوکوردستان لە چوارچێوەی ئەو پلانەیە، کە دەبێت سەرجەم ھێزە کوردیەکان ھاوپەیمانی و ھاوکاری و ھەمانگیەکانیان لەگەل بەرەی حەشدی شەعبی( مالیکی و فەیازو عامری ) بپچڕێنن.. دەبێت پەڕوباڵیان بکرێن و تەنیا بمێنێنەوە.. واتە ڕیزکردنەوەیەکی نوێ بۆ یەکلاکردنەوەو لێک جیاکردنەوەی بەرەی ئەمریکاو بەرەی ئێران .

دووەمیان/ ئەمریکا بەڵێنی بەکازمی داوە لەڕێگای بانکی دەوڵی قەرزێکی ( ٥) ملیار دۆلاری بۆ عیراق دابین بکات،تا لەقەیرانی دارایی دەربازی بێت.

سێیەمیان/ ئەمریکا لەو گفتووگۆ ستراتیجیەی ، ئەگەری ئەوەیان خستۆتە بەردەم عیراق.. ئەگەر بتوانن میلیشیاکان لەناو ببەن و ئارامی و ئاسایش بگەڕێنەوە عیراق ، بۆ پاراستنی ئەو ئارامیەی عیراق، عیراق ببێتە ئەندام لەھاوپەیمانی ناتۆ.

ئەندازیاری ئەم پلان و پرۆژەیەش مایک پۆمپیۆی وەزیری دەرەوەی ئێستاو کۆنە سەرۆکی سی ئای ئەی ھاوەڵی مستەفا کازمیە.. ھەرئەویشە وای لەترەمپ کردووە کە بەچاوێکی رێز و ئومێد بەخش بڕوانێتە پێگەکەی کازمی .. نەوەک ترەمپ نەکازمی دەناسێ نە ئەوەندە تاقەت و حەوسەلەی ھەیە تا گرنگی بە سەرۆک وەزیرانێکی سێ مانگ دەست بەکاربوو بدات ..!!

بۆیە بەدووری مەزانن ئەم پایزە پایزێکی سەخت بێ بۆ پۆمپیۆ و کازمی لەلایەک، بۆ ئێران و حەشدی شەعبیش لەلایەکی تر..!!

سیستەمی هەڵبژاردنی سەرۆکی ئەمەریکا

لێرەدا دەپرسین سەرۆک لە ئەمریکا چۆن هەلدەبژێردرێت، کێ دەنگی بۆ دەدات، هەڵبژاردنەکە راستەوخۆ دەبێت یان ناراستەوخۆ؟

وەڵامی هەموو ئەو پرسیارانە دەدەینەوە، بە تایبەت کە هەموو لایەک دەزانین کە لە مانگی ١١ ئەمساڵ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا هەڵبژاردن بۆ سەرۆک ئەنجام دەدرێت.
کە باس لە هەڵبژاردنی سەرۆک لە ئەمەریکا دەکرێت زۆرێک پێیان وایە کە خەڵک لەوەێ راستەوخۆ سەرۆک هەڵدەبژێرێت بەڵام وانیە، هەڵبژاردنی سەرۆک لە ئەمەریکا پرۆسەیەکی ئاڵۆز و درێژخایەنە، پڕۆسەکە کە چوار ساڵ جارێک ئەنجام دەدرێت یەک ساڵ دەخایەنێت.
ساڵی ١٧٨٧ دارێژەرانی دەستووری ئەمەریکا لە نموونەی ( جۆرج واشنتن، ئەلکسەندەر هاملتۆن، جیمس مادسۆن) دانیشتن بۆ دۆزینەوە باشترین رێگا بۆ هەڵبژاردنی سەرۆک لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا.
شێوازی یەکەم کە پێشنیارکرا ناونرا پلانی فیرجینیا:
بە پێی ئەو پلانە دەسەلاتی هەڵبژاردنی سەرۆک درابووە دەسەڵاتی یاسا دانان، واتا سەرۆک لە ناو پەرلەمان هەڵبژێردرێت، ئەو ویلایەتانەی کە ژمارەی دانیشتوانیان زۆر بوون پستگیریان لەو پلانە دەکرد، بەڵام ئەو ویلایەتانەی بە ژمارە کەم بوون دژی وەساتنەوە.

شێوازی دووەم پلانی نیوجەرسی:
هەموو ویلایەتێک دەنگی دیاریکراوی هەبێت لە هەڵبژاردنی سەرۆک بەبێ رەچاوکردنی ژمارەی دانیشتوانی ویلایەتەکان، ئەو پالنەش لەلایەن ویلایەتە گەورەکان ڕەتکرایەوە کە دانیشتوانیان زۆرە.

دوای ڕەتکردنەوەی ئەو دوو پلانەی سەرەوە سالی ١٨٧٨ دامەزرێنەرانی دەستووری ئەمەریکا گەیشتنە رێکەوتنێک بۆ هەڵبژاردنی سەرۆک کە بە ڕێکەوتنە گەورەکە ناسراوە کە بریتیە لە:
- هەڵبژاردنی کۆمەڵەی هەڵبژێردراو Electoral College دوای هەلبژاردنی ئەو کۆمەڵەیە ئەندامانی هەلبژێردراوی ئەو کۆمەڵەیە دەنگ بۆ هەڵبژاردنی سەرۆک دەدەن.
- ٣ دیێمبەر هەر ویلایەتێک نوێنەرانی خۆی بۆ کۆمەڵەی هەڵبژێردراوە لە پروسەی دەنگدانی گشتی بە پێی ئەو ئالیەتەی کە ویلایەتەکە پێی باشە هەڵدەبژێرێت لەسەر ئەو پڕەنسیپانەی خوارەوە.
1- ژمارەی ئەندامانی ئەو ویلایەتە لە ئەنجوومەنی نوێنەران، کە لە ویلایەتێکەوە بۆ ویلایەتێکی دیکە جیاوازە بەپێی ژمارەی دانیشتوانی ئەو ویلایەتە.
2- دوو نوینەر لە بەرامبەر ئەندامیەتی هەر ویلایەتێک لە ئەنجوومەنی پیران.
3- کەرتی کۆلۆمبیا کە پێک دێت لە واشتنتۆن دی سی پایتەخت وەک ویلایەت مامەڵەی لەگەل ناکرێت ٣ نوێنەری لە کۆمەڵەی هەلبژێردراو دەبێت.
- ویلایەتە یەکرتووەکانی ئەمەریکا لە ٥٠ ویلایەت پێک دێت لەگەڵ کەرتی کۆلۆبیا .
- بە پێی ئەو سێ خاڵەی سەرەوە بێت کۆمەڵەی هەڵبژێردراوە ژمارەیان ٥٣٨ کەس دەبێت بەم شێوەی خوارەوە:
1- ٤٣٥ ژمارەی ئەندامانی ئەنجوومەنی نوێنەران، ئەو ژمارەیە لە ویلایەتێک بۆ ویلایەتێک جیاوازە بە پێی ژمارەی دانیشتوانی ئەو ٥٠ ویلایەتە.
2- ١٠٠ کەس بە پێی ژمارەی ئەنجوومەنی پیران هەر دوو کەس لە ویلایەتێک هەڵدەبژێردرێن.
3- ٣ کەس لە کەرتی کۆڵۆمبیا هەلدەبژێردرێن.
4- تیکڕای ژمارەی کۆمەلەی هەڵبژێردراو یەکسانە بە ٥٣٨ کەسی هەڵبژێردراو.
5- هەموو ئەوانە لە پرۆسەی هەڵبژاردنی مانگی نۆڤێمبەر هەڵدەبژێردرێن.
شایانی باسە لە تەواوی جیهان سیستەمی باو بۆ هەلبژاردنی سەرۆک دوو جۆرە، یان ئەوتا سەرۆک ڕاستەوخۆ لەلایەن خەلکەوە هەڵدەبژێردرێت یان ناڕاستەوخۆ لەلایەن پەرلەمان کە هەڵبژێردراوی خەڵکە هەڵدەبژێردرێت، ئەی بۆچی یاسادانەری ئەمریکی ئەو شێوازە ئاڵۆزەیان بۆ هەلبژاردنی سەرۆک داناوە؟

- دامەزرێنەرانی دەستووری ئەمەریکا بۆ رێگری لە باڵادەستی ویلایەتە گەورەکان پەنایان بۆ ئەو شێوازە برد.
- بۆ ئەوەی سەرۆکی ئەمەریکا بۆ دەرچوونی پێویستی بە دەنگەکانی تەواوی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا بێت.
- بە پێی ئەو پڕەسیپانەی بۆ کۆمەلەی هەلبژێردراو داندراوە هەر ویلایەتێک تەنانەت ئەگەر ژمارەی دانیشتوانی زۆر کەمیش بێت نوێەری لەو کۆمەلەیە دەبێت.
- هەلبژاردنی سەرۆکێک کە رەزامەندی سەرجەم ویلایەتەکانی لەسەر بێت.

تێبینی زیاتر:

- ٥ ولایەتی گەورەی وەک (کالیفۆرینا، تکساس، فلۆریدا، ئیلینوی، بنسلفانیا) بە تەنیا لە کۆی ٥٣٨ دەنگی کۆمەلەی هەلبژردراو ١٩١ دەنگیان هەیە ، چونکە ژمارەی دانیشتوانیان زۆرە.
- کار بە پرەنسیپی ٥٠+١ بۆ درچوونی کاندید ناکرێت، بگرە لە هەر ولایەتێک ئەو حزبەی زۆرینە دەبات تەواوی دەنگەکانی ئەو ویلایەتە بۆ ئەو دەبێت بۆ نموونە:
لە ولایەتی A ئەگەر ژمارەی دەنگەکانی بە پێی پرەنسیپەکانی کۆمەڵەی هەڵبژیردراو= بە ١٠ دەنگ، ٢ دەنگی ئەنجوومەنی پیران و ٨ ئەنجوومەنی نوێنەران، ئەگەر ئەنجامی دەنگدانی گشتی بەم شێوەیە بوو:
دیموکراتەکان ٦ دەنگ ، کۆماریەکان ٤ دەنگ ، ئەواو سەرجەم دەنگەکانی ئەو ویلایەتە بۆ دیموکراتەکان دەبێت، واتا دیموکراتەکان هەر ١٠ دەنگەکە دەبەن.

- بۆ دەرچوونی کاندید لە ویلایەتێکەوە بۆ ویلایەتێکی دیکە کاندید پێویستی بە دەنگی جیاوازە ، بە پێسی ژمارەی دانیشتوانی ئەو ویلایەتە بۆ نموونە:
ویالەتی نیۆیۆرک کە ژمارەی دانیشتوانی زۆرە کاندید بە دەنگی 519.075 دەنگ دەبێت.
بەلام لە وێایەتێکی دیکە کە ژمارەی دانیشتوانی کەمە بە نموونە:
ویالیەتی یومینگ کاندید پێویستی بە 142.741 دەنگ دەبێت.

- هیچ مەرج نیە ئەندامی دەرچووی لە کۆمەڵەی هەڵبژێردراو لە هەڵبژاردنی سەرۆک دەنگ بە کاندیدی حزبەکەی بدات.
- تا ئێستا لە مێژووی ئەو ولاتە چوار جار یەکێک لەو دوو حزبە لە هەڵبژاردنی کۆمەلەی هەڵبژیردراو بردویەتیەوە بەلام لە هەڵبژاردنی دووەم دۆڕاندوویەتی، دواین جار لە هەلبژاردنی 2016 پارتی دیمورات کە هیلەری کلنتۆن کاندیدی بوو زۆرینەی کۆمەڵەی هەلبژێردراوی بردەوە بەلام لە هەلبژاردنی دیسێمبەرکە بۆ سەرۆک لە کۆمەلەی هەڵبأردراوکرا دۆنالد ترەمپ بردیەوە لێردا تێدەگەین کە ژمارەیەک لە دیموکراتەکان دەنگیان بە ترەمپ داوە.

ئا : هیوا سەید سەلیم
بەکالۆریۆس لە پەیوەندیە نێودەوڵەتیەکان

كوردستانی عێراق لەبەردەم گۆڕانكاریەكی قوڵدا

هەندرێن شێخ راغب

ئەردۆغان سەرۆككۆماری توركیا رۆژی 21ی ئابی 2020 دۆزینەوەی گەورەترین كێڵگەی غازی لە دەریای ڕەشدا راگەیاند كە 320 ملیار مەتر دووجا غازی سروشتی تێدایە. ئەمە هەواڵێكی سادە نیە، پڕیەتی لە ئەگەر‌و بیروبۆچونی تازەو جیاواز لەسەر ناوەوەی توركیا‌و دەرەوەی توركیا. وە هەواڵێكی دڵخۆشكەرو گرنگیشە بۆ كورد؟

لەوەتەی دەوڵەتی توركیا دامەزراوە، گیرۆدەی وزەیە، سەرچاوەی نەوت‌و غازی سروشتی نیە، كێشەی قوڵی توركیا وزە بووە، بۆیە لەگەڵ هەر چوار دەوری خۆی بەردەوام تەنگوچەڵەمەو پتەپتی بوو..بەربینگی ئەم دەوڵەت‌و ئەم دەوڵەت دەگرێت لەسەر قەیرانی وزە، كە بەڕاستی كێشەی بنەڕەتی ئەمنی قەومی توركیا بووە. ئێستا توركیا خەریكی گەڕان‌و دۆزینەوەی سەرچاوەی وزەیە ئەوەتا بڕی 320 ملیار مەتر دووجا غازی سروشتی دۆزیوەتەوە.. لێرەوە زۆر پرسیار دێنە گۆڕێ؟ ئایا سیاسەتی توركیا بەرامبەر كەركوك دەگۆڕێت، چونكە توركیا نەوت‌و غازی كەركوكی بە موڵكی خۆی زانیوە، زۆر دژی كورد بووە لەسەر پرسی كەركوك، كۆسپ‌و تەگەرەی بەردەم كورد بووە لەعێراق بەهۆی كەركوك‌و نەوت‌و غازەكەیەوە، توركەكان بە بۆنە‌و بێ بۆنە دەیانگوت كەركوك شارێكی توركیایە.. ئێستا توركیا كە خۆی ببێتە خاوەنی نەوت و غازی سروشتی، ئایا ئەم هەستیاری‌و حاجەت‌و موڵكەی دەوێت؟ ئایا گۆڕانكاری بەرامبەر كوردی عێراق دەكات لە سیاسەتی ستراتیژی خۆی؟ ئایا رازی دەبێت كەركوك شارێكی ناو چوارچێوەی ئیدارەی هەرێمی كوردستان بێت لە دوارۆژدا..ئێستا كە خۆی خاوەنی نەوت‌و غاز بێت، ئیدی چ بیانویەكی بۆ دەمێنێتەوە دژایەتی كوردی عێراق بكات؟ لەكاتێكدا وەك جەمسەرێكی گەورەی سونە كێشەی زۆر قوڵی لەگەڵ عێراقی شیعە هەیە‌و دەترسێت شیعەكان بگەنە سەر سنوری بۆیە كیانی سونەی كورد دراوسێ بێت، ئەهوەنترە لەروی پێگەی جیۆسیاسی توركیاوە؟؟. بەڵام هێشتا دوو دۆسیە ماون؟؟.. یەكێكیان بوونی پەكەكە لە سنورەكانی هەرێمی كوردستان..دووەمیان كاریگەری كیانی كوردی لەسەر بیست ملیۆن كوردەكەی ناو دەوڵەتی توركیا، كە خۆمان دەزانین گەورەترین پارچەی كوردستان لە چوارچێوەی توركیایە..بۆیە ئەگەر ئەم ناكۆكی‌و دوژمنایەتیەشی بمێنێت، ئەوا لانی كەم تەماع‌و دوژمنایەتی وزەی بەرامبەر هەرێمی كوردستان‌و كەركوك نامێنێت، واتە بەشێكی گرنگی ناكۆكی قوڵی تورك‌و كوردی عێراق چارەسەر دەبێت. بەڵام ئایا توركەكان وا بیردەكەنەوە؟ ئەمە پرسیارێكە لەداهاتوو وەڵامەكەی لای توركیا خۆیەتی..بە بۆچونی من گرنگە دوای ئەوەی توركیا دەبێتە خاوەنی وزە، بیر لەوە نەكاتەوە هەر تەنها چەك‌و چۆڵی سوپای پێ بەهێزبكات، بەڵكو خۆشگوزەرانی، ئاوەدانی، هەلی كار، بەهێزكردنی پرۆسەی سیاسی‌و دیموكراسی ئەولەویەتی پارەی وزەكەی بێت. ئەگەر ئەوە نەكات ئەزمونی فەنزوێلا، ئەزمونی لیبیا، ئەزمونی عێراق، ئەزمونی یەمەن بەشێوەی دیكە لەناو دەوڵەتی توركیا دووبارە دەبێتەوە، ئەوكاتەش وزەكەیان وەك ئەوەی ئێمە دەبێتە میحنەت‌و داغیان دەكات.

بەهۆی دۆزینەوەی وزەو نەوت‌و غاز، نابێت توركیا غرور بیگرێت، وا هەست بكات هێزێكی زۆری پەیدا كردووە، چونكە هەموو ئەوانەی توركیا سیاسەتیان لەگەڵ دەكات‌و ركابەریان لەگەڵ دەكات، لە توركیا زیاتر خاوەنی وزەن‌و دەهێندەو سەد هێندە وزەیان هەیە، هەر بۆ نمونە عێراق‌و ئێران سەد بەرامبەر خاوەنی وزەن، بۆیە چەكی وزە بەدەست توركیاوە هەر لەسەرەتاوە ئەم كاریگەریەی نیە، بەڵام بەنسبەت كێشەی كورد لام وایە جێگای بایەخە، كە دەبێت كورد ورد مامەڵە بكات. هەم لە باكورو هەم لە باشورو رۆژئاوا، بەشێكی زۆر سەرەكی ئۆپەراسیۆنی توركیا بۆ رۆژئاوای كوردستان ئەوەبوو دەستی كورد نەگاتە وزەی سوریا، هەمیش خۆی دەست بگرێت بەسەر وزەی سوریا. ئایا كوردستانی سوریا‌و عێراق دوای دۆزینەوەی وزە لەلایەن توركیاوە لە سیاسەتی بنەڕەتی توركیا دەگۆڕێن. یان توركەكان عەقڵیەتی نەژادی‌و دژە كورد‌و مافە رەواكانی گەلی كورد فڕێ نادەن‌و زیاتر مكوڕ دەبن لەسەر نەژادپەرستیان..پێویستە بە باری باشەكە هاوكاری بیركردنەوەو سیاسەتی توركیا بێت، كە ناوچەكەو توركیا‌و كورد قازانجی لێ دەكەن. ئەگینا ئەزمونی وزەی توركیاش گەڕێكی دیكەی ئاریشە‌و ئاژاوە دەبێت لەناو ئەم گەلە بەشمەینەتانەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست. كە یۆنان‌و میصرو كورد‌و ئێران‌و سوریاو توركیا‌و ئیسرائیل‌و سعودیەو عێراق دەخاتە ناو ململانێیەكی دیكەی پڕ رق‌و نەژادی‌و رەتكردنەوەو دوژمنایەتی..هیوا دەخوازین توركیا ئەزمونی قوڵی لە سیاسەتی وزەو نەوت‌و غازی سەد ساڵەی دەوڵەتەكانی ناوچەكە وەرگرتبێت. بەڵام هەرگیز كورد نابێت كەم سەیری ئەم وەرچەرخانە بكات، ئەمە زۆر پەیوەستە بە كێشەی كوردەوە.