هاواری ئێرانیه‌كان

لەتیف فاتیح فەرەج

بواری هه‌ناسه‌ دانی سیاسی له‌ ئێران تاڕاده‌ی نه‌بوون ته‌نگه‌ ، جگه‌ له‌وه‌ش بارو دۆخی ئابوری و گرانی له‌و لاوه‌ بووه‌ستێت ، نه‌بوونی و گرانیه‌ك كه‌ هه‌موو ئێرانیه‌كی ناچاری كاری له‌ ش پڕوكێن كردووه‌ ، جگه‌ له‌و گروپه‌ی حوكمی ئێران ده‌كه‌ن ، گروپێك كه‌ ته‌نانه‌ت له‌ داكه‌ندنی له‌چكیش توڕه‌ ده‌بن ، ئه‌وان به‌ داكه‌ندنی له‌چكێك دنیا لێك ده‌نێن لێ‌ ناهێڵن خه‌ڵك داوای نان و ئاسایش بكات ، لۆمپه‌نه‌كانی خۆیان به‌رداوه‌ته‌ خه‌ڵك و له‌ بری ئازادی پۆلیسی ئاكار رێ‌ له‌ ده‌ربڕینی نامه‌یه‌كی ئاشقانه‌ش ده‌گرێت ، ئاخر ئێرانی شه‌مسی ته‌برێزی و فیرده‌وسی و سه‌عدی شیرازی و شامیلۆ ، ئێرانی هێمنی موكریانی و سواره‌ی ئێلخانی زاده‌و عه‌باسی كه‌مه‌ندی ، ئێرانی گوڵسورخی و ده‌روێشیان و ده‌وڵه‌تئابادی چۆن ده‌بێت له‌ توڕدانی له‌چكێك بترسێ‌ ، له‌چكێك كه‌ له‌ ساڵی 1979ه‌وه‌ به‌ زۆر كراوه‌ته‌ سه‌ر كچانی ئه‌و وڵاته‌ ، ئێرانیه‌كان ده‌مێكه‌ داوای گۆڕانكاری ده‌كه‌ن ، ده‌مێكه‌ ده‌یانه‌وێ‌ ئازادی وه‌ك ئه‌وه‌ی ئه‌وان ده‌یانه‌وێت بگه‌ڕێته‌وه‌ بۆ نیشتمان نه‌ك وه‌ك ئه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵات ده‌یهه‌وێت .
فیلمی مارمۆلك زۆر له‌مه‌وبه‌ر ره‌خنه‌ی له‌و دۆخه‌ ئاخوندیه‌ گرت ، به‌رله‌ فیلمی مار مۆلك زۆرێك له‌ هونه‌رمه‌ندان و رۆشنبیران وڵاتیان به‌ جێهێشت و رویان كرده‌ شوێنێ‌ بواری هه‌ناسه‌ دانی سیاسی و ئازادی زیاتری تیا بێت ، شوێنێك كه‌ له‌ سه‌ر بیر و رای جیاواز شیرینی عه‌له‌مهولی نه‌كات به‌ دارا ، شوێنێك فیلم و گۆرانی قه‌ده‌غه‌ نه‌كات ، ئێرانیه‌كان هاواری كرانه‌وه‌و ئازادی زیاتر ده‌كه‌ن ، ئه‌وان وه‌ك نه‌ته‌وه‌و گه‌لانێكی هۆشیارو شارستانی داوای وێرانكاری و روخان ناكه‌ن ، داوای گۆڕانكاری ده‌كه‌ن ، وه‌ك چۆن له‌ سه‌رده‌می شادا داوای گۆڕانكاریان كرد ، ناكرێ‌ روحانی و ده‌ست و پێوه‌نده‌كه‌ی له‌ په‌یامی ئه‌و خه‌ڵكه‌ نه‌گه‌ن ،رۆمانی خانوه‌كه‌ی مزگه‌وتێ‌ ، نۆڤلێتی سوتانی كتێبخانه‌ی مناڵه‌كان ، سه‌دان چیرۆك و شیعرو گۆرانی ، قسه‌ له‌ تاریكیه‌ك ده‌كه‌ن ، تاریكیه‌ك كه‌ پێویستی به‌ هه‌ڵكردنی ملیۆنان مۆمه‌ بۆ روناكبوونه‌وه‌ ، ئێرانیه‌كان وه‌گ گه‌لانێكی زندوو پرسیاری ئه‌وه‌ده‌كه‌ن چۆن ده‌بێت نزیكه‌ی 40 سیاسه‌ت له‌ یه‌ك به‌رگ و ره‌نگا بێت ، ئه‌ی جیاوازی ، پرسیاری ئازادی زمان ، ئازادی وتن ، ئازادی نووسین ده‌كه‌ن ، ئه‌مانه‌ نه‌كفرن ، نه‌وڵات وێران ده‌كه‌ن ، ئاخر نه‌ك ژه‌نینی هه‌زار ده‌ف ، ژه‌نینی هه‌موو ده‌فی دنیا له‌ ئه‌سفه‌هان ئازاری چۆله‌كه‌یه‌ك ناده‌ن ، لێ‌ ده‌رچوونی دوو گوله‌ ره‌نگه‌ قوربانیه‌كی لێبكه‌وێته‌وه‌ ، بۆیه‌ ده‌بێت ده‌سه‌ڵاتدارانی ئێران له‌و راستیه‌ بگه‌ن كه‌ ئێرانیه‌كان له‌ چه‌قبه‌ستنێكی قوڵدان ، چه‌قبه‌ستنێكی سیاسی ترسناك ، كه‌ ئه‌گه‌ر سیستمه‌كه‌ چاكسازی تیا نه‌كرێت هیچ له‌وه‌ ناگۆڕێ‌ ئه‌حمه‌دی نه‌ژاد ، روحانی یان خاته‌می سه‌رۆك بن ، سیستمه‌كه‌ پێویستی به‌ گۆڕانكاریه‌ تا ئه‌و شوێنه‌ی مناڵانی سنه‌ به‌ كوردی بخوێنن ، جگه‌ له‌ حوكمڕانی ئاخونده‌كان ئه‌حزابی دیكه‌ش هه‌بن و فره‌یی هه‌بێت ، میدیای ئازاد هه‌بێت ، تا ئه‌و راده‌یه‌ی كه‌ به‌ ئه‌حمه‌دی نه‌ژاد ده‌وترا " چه‌شمهای خود ده‌ركوردستان بازكون " .
له‌ ئێراندا نادادی و سته‌م و ناجۆری هه‌یه‌ ، هه‌موو ده‌سه‌ڵاتدارانیش ئه‌وه‌ زۆر باش ده‌زانن ، من هه‌میشه‌ ئێرانم وه‌ك وڵات ،وه‌ك ئه‌ده‌ب و هونه‌ر ، وه‌ك شه‌جه‌ریان و به‌نان و شه‌هرامی نازری و هتده‌وه‌ خۆش ویستوه‌ ، به‌ڵام نادادی و سته‌مێكی به‌رباد هه‌یه‌ ، جارێكیان دۆستێك له‌ تاران بردمی بۆ ماڵی شاو باسی ژیان و خۆشگوزه‌رانی و سه‌ڵته‌نه‌تی ئه‌وی بۆ كردم ، دواتر بردمی بۆ شوێنه‌كه‌ی كه‌ ئیمام له‌ چه‌مه‌ران تیای بووه‌ ، پێی وتم ئه‌وه‌ جیاوازیه‌كه‌یه‌ ، وتم بمبه‌ بۆ سه‌ر مه‌زاری ئیمام خومه‌ینی ، له‌وێ‌ پێم وت " دۆستی من ئه‌وه‌ی شا به‌ زندوێتی داگیری كردووه‌ و بۆ خۆی بووه‌ ، ئیمام به‌ مردویه‌تی ، ده‌ی جیاوازیه‌كه‌ چیه‌ ؟!.
ئێرانیه‌كان ده‌یانه‌وێت سبه‌ینێ‌ له‌ ئه‌مڕۆ نه‌چێت ، بۆ ئه‌وه‌ش هه‌موو رێگه‌یه‌ك ده‌گرنه‌ به‌ر ناكرێ‌ به‌ گرتن و كوشتن وه‌ڵام بدرێنه‌وه‌، كێ‌ له‌ كوشتنی قاسملوو شه‌ره‌فكه‌ندی قازانجی كرد، برین چۆن به‌ كوشتن ساڕێژ ده‌بێت.

له‌تیف فاتیح فه‌ره‌ج

عەرەب

عەرەب

هەندرێن شێخ راغب

سورییەكان ڕۆمن، وڵاتی ڕۆمەكانە، عەرەب هەرقلی سەركردەی ڕۆمیان كوشت‌و ناویانناوە سوریای عەرەبی، عێراق وڵاتی سۆمەری‌و بابلی‌و ئاشوری‌و جووەكانە، بابل نیشتمانی یەكەمی جووەكانەو لەوێوە كۆچیان پێكرا بۆ ئۆرشەلیم..عەرەب هاتن گرتیان‌و ناویانناوە عێراقی عەرەبی. مەغریب وڵاتی ئەمازیغیەكانە، ئەوێیان گرت و ناویانناوە مەغریبی عەرەبی. میصر پاشماوەی فیرعەونەكان‌و وڵاتی قیبتیەكانە، ئەوێیان گرت و ناویانناوە میصری عەرەبی، سەیرتر ئەوەیە ناوەڕاستی ئەوروپا شاری سیڤلیا یان ئیشبیلیا، گرتیان، ئەوروپیەكان لەدەستیان دەرهێنان‌و رزگاریان كرد، كەچی ناویانناوە ئەندەلوس‌و ئێستاش داوای ئەندەلوس دەكەن لە ئیسپانیا..تۆ وەرە لە بیابانەكانەوە بێیت‌و بڵێیت تاوەكو هەنجیرەو قوشتەپە‌و زاخۆ وڵاتی منەو دەشبێت تاوەكو حاجی ئۆمەران سوپای منی لێ بێت؟؟. ئەوەیە نەتەوەگەرایی..سەیریش ئەوەیە هیچیان پێ نیە بۆ مرۆڤایەتی..داهێنانێكی گرنگم پێ بڵێن هی عەرەب بێت، هەر بۆ نمونە شتێكی وەكو ئەم فەیسبوكە؟؟. كە ئەوان دایانهێنا بێت..؟؟

ئەگەر بەهانەكەش ئەوەیە فتوحاتی ئیسلامیان كردووە، كەواتە بۆچی ناوتان نەكردوون بە عێراقی ئیسلامی، سوریای ئیسلامی، میصری ئیسلامی، مەغریبی ئیسلامی...هتد، كەچی ناویان ناون بە پاشگری عەرەبی؟؟؟؟.

گه‌نده‌ڵى له‌ كوردستان مه‌ترسیدارترینه‌

سه‌رخێڵ هاشم..... له‌گه‌ڵ نزیكبوونه‌وه‌ى ڕۆژى جیهانیى ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ى گه‌نده‌ڵى، جارێكى تر ئه‌و پرسه‌ له‌ دنیا و هه‌رێمى كوردستان دێته‌وه‌ به‌رباس، هه‌رچه‌نده‌ گفتوگۆ له‌سه‌ر گه‌نده‌ڵى له‌ كوردستان به‌ به‌راورد له‌گه‌ڵ وڵاتانى تر جیاوازه‌، به‌ڵام ده‌كرێت ئه‌مساڵیش به‌هۆى هاتنه‌وه‌ پێشى 9/12 ڕۆژى جیهانیى ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ى گه‌نده‌ڵى خوێندنه‌وه‌یه‌كى تر بۆ دۆخى گه‌نده‌ڵى و گه‌نده‌ڵكارانى كوردستان بكه‌ین. گه‌نده‌ڵی له‌ فره‌وانترین پێناسه‌یدا بریتییه‌ له‌ به‌كارهێنانی ده‌سه‌ڵات و سامان و پێگه‌ی گشتی بۆ به‌رژه‌وه‌ندی تایبه‌تی، ئیتر ئه‌و گه‌نده‌ڵییه‌ له‌ هه‌رێمى كوردستان شێوه‌یه‌كى جیاوازترى هه‌یه‌، به‌ ڕوونى تا ئێسته‌ له‌ كوردستان گه‌نده‌ڵى زه‌برێكى به‌ هێزه‌و به‌رده‌وام لێمان ده‌دا، گه‌نده‌ڵى خه‌ریكه‌ له‌ كوردستان پێناسه‌ فره‌وانه‌كه‌ فره‌وانتر ده‌كات، گه‌نده‌ڵى  له‌ ڕێى كه‌س و گرووپێك، حزبێك، ناوچه‌یه‌ك، تا ئێسته‌ به‌رده‌وامه‌. پێشتریش له‌ چه‌ند وتارێكى تردا ئاماژه‌م به‌وه‌ كردبوو ڕاسته‌ له‌ كوردستان دامه‌زراوه‌ى تایبه‌ت به‌ڕووبه‌رووبوونه‌وه‌ى گه‌نده‌ڵى هه‌یه‌، به‌ڵام ئه‌گه‌ر ئیراده‌یه‌كى ڕژدى حوكمڕانى له‌ پشتى هه‌نگاوه‌كانییانه‌وه‌ نه‌بێت، ناتوانن هه‌نگاوى زیاتر بنێن، نه‌بوونی ئیراده‌ی راسته‌قینه‌ی سیاسیی بۆ شه‌ڕی گه‌نده‌ڵی پێوه‌ندی به‌ بوونی به‌رژه‌وه‌ندی سیاسیی حزبی و كه‌سییه‌وه‌ هه‌یه‌، ئه‌مڕۆ گه‌نده‌ڵی زیاتر وه‌ك كارتێكی سیاسی پاڵه‌په‌ستۆ له‌ دژی چه‌ند حزبێكى مه‌یدانى سیاسیى كوردستان به‌كار ده‌هێنرێ كه‌ جێى داخه‌ شه‌ڕی راسته‌قینه‌ی گه‌نده‌ڵی یه‌كسان كراوه‌ به‌ شه‌ڕكردن له‌گه‌ڵ ژماره‌یه‌ك حزبى دیار كه‌ ئه‌م وێناكردنه‌ زیانی زۆری له‌ كوردستان داوه‌. په‌رله‌مان كه‌ ده‌بوو سه‌رچاوه‌یه‌كى سه‌ره‌كیى به‌گژداچوونه‌وه‌ى گه‌نده‌ڵى بێت له‌ ڕابردوو ئه‌وه‌ نه‌بووه‌، هه‌روه‌ها دادگا ڕۆڵێكى سه‌ره‌كى له‌ لێكۆڵینه‌وه‌ى كه‌یسه‌كانى گه‌نده‌ڵى هه‌بووه‌، به‌ڵام ئه‌وه‌ى زانراوه‌ به‌هۆى ده‌ستێوه‌ردانى حزب و چه‌ندان كێشه‌ى تر نه‌یتوانیوه‌ كه‌مترین دۆسیه‌ یه‌كلا بكاته‌وه‌، بۆیه‌ له‌و ڕووه‌وه‌ هه‌نگاوى ڕژد ئه‌وه‌یه‌، دادگایه‌كى تایبه‌ت به‌ ده‌سته‌ى ده‌ستپاكى هه‌رێمى كوردستان دابمه‌زرێت. كورد ده‌ڵێ، "كانییه‌ك له‌ سه‌رچاوه‌كه‌ی پیس بووبێ، له‌ خواره‌وه‌ ناتوانرێ ئاوه‌كه‌ی پاك بكرێته‌وه‌"، ده‌توانرێت له‌سه‌ر ئه‌و په‌نده‌ به‌ ته‌واوى لێكۆڵینه‌وه‌ى گه‌نده‌ڵى له‌ كوردستاندا بكرێت كه‌ ڕه‌نگه‌ واقیعى سیاسیى و ڕووداوه‌كانى كوردستان تا ئاستێك  واى كردبێت كه‌متر به‌و جۆره‌ كار كرابێت. چى مه‌ترسیدارترینه‌ ئێسته‌ گه‌نده‌ڵى له‌و ئاسته‌دایه‌، له‌ تیرۆره‌وه‌ بگره‌ تا ئه‌وه‌ى ده‌گاته‌ شێرپه‌نجه‌یه‌كى سه‌خت كه‌ ڕزگاربوون لێى ئه‌سته‌مه‌، كوردستان وه‌ك ئه‌وه‌ى له‌ ڕابردوو به‌ تیمێكى باش شه‌ڕى تیرۆرى كرد، بۆ له‌ناوبردنی گه‌نده‌ڵیش پێویستى به‌ تیمێكى هاوشێوه‌یه‌، نه‌ك تیمێك له‌ ڕابردوودا نوقمى گه‌نده‌ڵى بوون و سه‌رچاوه‌ی به‌شێكى مه‌ینه‌تى هاووڵاتییانى كوردستان بوون. چیتر به‌ پێویستى قسه‌كردن نازانم له‌سه‌ر گه‌نده‌ڵى، به‌ڵام چه‌ند پێشنیازێك بۆ ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ى گه‌نده‌ڵى به‌پێویست ده‌زانم:
-ڕاسته‌ هه‌رێمى كوردستان ڕووبه‌ڕووى چه‌ند كێشه‌یه‌كى هه‌نووكه‌یى بووه‌ته‌وه‌ و چه‌ند پرسێكى نه‌رێنى به‌سه‌ر كوردستاندا هات، به‌ڵام ئێسته‌ پێویسته‌ حكوومه‌ت و لایه‌نه‌ پێوه‌ندیداره‌كان بیر له‌ به‌ستنى كۆنفرانسێكى نێوده‌وڵه‌تى بكه‌نه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ى به‌ ڕژدى به‌گژداچوونه‌وه‌ى گه‌نده‌ڵى ڕابگه‌یه‌نن. - كاتى ئه‌وه‌ نییه‌ ده‌ست له‌ كه‌س بێته‌ پاراستن به‌ناوى حزبایه‌تى و خزمایه‌تى، نابێت سڵ له‌وه‌ بكرێته‌وه‌ كه‌ گه‌نده‌ڵ و بازرگانانى وه‌به‌رهێنان و نه‌وت و سپیكردنه‌وه‌ى پاره‌ و ته‌ندروستى و.. تد، نه‌گیرێن، به‌ڵكو ده‌بێ سزاى توند بدرێن. - كاتى ئه‌وه‌یه‌ پێش ئه‌وه‌ى به‌غدا موزایه‌ده‌ى ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ى گه‌نده‌ڵیمان له‌سه‌ر بكات، خۆمان گه‌نده‌ڵه‌كانمان بگرین و چاكسازى بكه‌ین به‌ كارى له‌ پێشینه‌ى ده‌سه‌ڵاتى سیاسى و حكوومڕانى. - پێویسته‌ یاساكانى لێكۆڵینه‌وه‌ و دادگا و دامه‌زراوه‌كانى ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ى گه‌نده‌ڵى توندتر كاره‌كانیان بكه‌ن و ده‌ستكراوه‌تریان بكه‌ن له‌سه‌ر ته‌واوى سێكته‌ره‌كان بۆ لێكۆڵینه‌وه‌. - پێویسته‌ هه‌رچى زووه‌ ستراتیجى ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ى گه‌نده‌ڵى به‌هاوكارى میدیا نیشتمانییه‌كانى كوردستان جێبه‌جێ بكرێت. له‌ كۆتادا به‌ گرنگى ده‌زانم دواى ئه‌م 9/12/2017یه‌ كه‌ ڕۆژى ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ى گه‌نده‌ڵییه‌، بیر له‌ هه‌نگاوى تر بكرێته‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ى په‌نجه‌ره‌یه‌كى نوێى چاكسازى له‌ كوردستان بكرێته‌وه‌.

بەربەریەتی ناو خێزانی کوردیی: یوسف بە نموونە

مەریوان وریا قانع

بە شێوەیەکی گشتیی خێزانی کوردیی ڕووبەرێکی داخراوە بەڕووی دونیای دەرەوەدا و بەشێکی زۆری بەسەرھات و ھەڵسوکەوتەکانی ناوی نەزانراوە. ئەم خێزانە خانەیەکی کۆمەڵایەتییە بە دەیان تابو و بە سەدان شێواز لە بێدەنگیی و بە فۆرمی جیاوازی داپۆشین، شاراوەتەوە. بە دەگمەن نەبێت دەست بۆ وردەکارییەکانی ناو ئەو دونیا داخراوە نەبراوە، تەنانەت ئەدەبیاتی ئێمە ئەدەبیاتێکی بێدەنگە لە خێزان. ھاوکات گوتارێکی دینیی و ئەخلاقیی درۆزنانە باڵادەستکراوە کە خێزان لە دونیای ئێمەدا نەک تەنھا وەک ڕووبەرێکی کۆمەڵایەتیی و بێکێشە و بێگرفت نیشانیئەدات، بەڵکو وێنەیەکی تەواو رۆمانسیی بۆ دەکێشێت و وەک یەکەیەکی پڕ ھارمۆنیەت و خۆشەویستیی و ڕێز و بەزەیی نمایشیدەکات. ھاوکات چەندان ھێز و لایەن و ئایدیۆلۆژیا لەئارادان باس لەوە دەکەن کە خێزانی دونیای ئێمەدا تەواو جیاوازە لە خێزانی بەشەکانی تری دونیا، بەتایبەتی لە خێزان لە ئەوروپا و خۆرئاوادا. گوایە خێزانی لای ئێمە بەھەشتێکی بچکۆلانەی پڕ خۆشەویستیی و ڕێز و مەحبەتە و خێزانیش لە ئەوروپا یەکەیەکی داڕزاو و لەبەریەک ھەڵوەشاوە و بێھەست و بێسۆزە. ھەم گوتاری ئیسلامییەکان و ھەم ناسیۆنالیستە عەلمانییەکان و ھەم گوتاری خۆرھەڵاتناسیی ئەم کارە ئەنجامئەدەن. مەگەر جار نەجار حیکایەتێکی تۆقێنەری منداڵێکی وەک ئەم یوسفە دزەبکاتە دەرەوە و بتوانێت شتێک لەو دڵڕەقیی و نائینسانیەت و بەربەریەتە کەم وێنەیە نیشانبدات کە لەناو خێزانی کوردیدا ئامادەیە. نیشانیبدات چیھا فۆرمی تۆقێنەرانەی توندوتیژیی و دەستدرێژیی و سوکایەتیپێکردنی تێدایە. حیکایەتی ئەم منداڵە جارێکی دیکە یەکێک لە خورافەتە گەورەکانی دونیای ئێمە ڕووتدەکاتەوە و بەبێ جلوبەرگ نیشانی ھەموومانی ئەدات: خورافەتی خێزانی کوردیی وەک بەھەشتێکی بچکۆلانە. من زیاد لە پازدە ساڵە باسی ئەوەم دەکەم کە فۆرمە جیاوازەکانی دەسەڵات لەناو خێزانی کوردیدا پێویستیان بە چاودێریکردن و لێپرسینەوە ھەیە، نابێت بەو شێوەیەی ئەمڕۆ ئازاد و بێلێپرسینەوە بن، لە دەسەڵاتی نێرەوە بەسەر مێدا بیگرە، بۆ دەسەڵاتی باوک و دایک بەسەر منداڵەکانیاندا و دەسەڵاتی گەورە بەسەر بچووکدا. ئەم حیکایەتەی یوسف پێماندەڵێت دەسەڵاتی ناو خێزان گەر چاودێرینەکرا دەتوانێت بۆ چ جەھەنەمێک بگۆڕێت. دەبێت چەند یوسفی دیکە دروستببن بۆئەوەی جوڵەیەک بەم ئاراستەیەدا دروستببێت. ئەی دەبێت چەند یوسفی تر ھەبن کە بەسەرھاتە کارەستئامێزەکانیان دیوارە ئەستورەکانی دەوری خێزانی کوردی بۆ نەبڕابێت و نەگەیشتبنە بەرچاو و بەر گوێی ئێمە.

لەپەیجی فەیسبوكی نوسەر وەرگیراوە..

كورد لە نێوان جەنگاوەری چاك و سیاستوانی خراپ

::هیوا سەید سەلیم

كورد لەوەتەی هەیە لە شەڕ و رووبەرووبوونەوەی دووژمنان و داگیركەران قارەمان دەركەوتووە وە هەمیشەش خاوەنی جەنگاوەری چاكبووە، لە ساڵانی دوایشدا هێزی پێشمەرگەی كوردستان لە شەڕی رێكخراوی تیرۆرستی داعش چ لە باشووری كوردستان و ناوچە كوردستانیەكان و تەنانەت بەشێكی خاكی عێراق بگرە، تا رۆژئاوای كوردستان كە لەسەر دەستی شەرڤانانی یەپەگە و یەپەژە قارەمانیەتی نواند، ئەمە بووە هۆی ئەوەی كێرڤی سیاسی كوردی لەو دوو پارچەیەی كوردستان لەسەر دەستی ئەو جەنگاوەرە باشانە بەشێوەیەك بەرزبووەوە كە هەموو جیهان باس لە قارەمانیەتی پێشمەرگە و شەرڤانان بكات .

لە ڕابردوو هەمیشە دەوترا كورد شەركەری باشی هەیە و لە شەردا دەستكەوتی باشی سیاسی بەدەستهێناوە بەڵام كە چۆتە سەرمێزی گفتوگۆخەرمانەی دەستكەوی شەركەرەكانی دۆڕاندووە، بۆیە چاوەڕوان دەكرا ئەمجارەیان وانەبێت و دەرس لە ڕابردووی وەرگرێت.

دەزانین كە شەڕی داعش و پێكهێنانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی بۆ كۆتایهێنان بە تیرۆرستانی داعش، دەرفەتێكی گەورەبوو كە كورد بتوانێت سوود لە توانا سەربازی و مرۆیی و دارایەكانی هاوپەیمانان وەرگرێت، چونكە هەر زوو كورد لەو دوو پارچەیەی كوردستان(باشوور – رۆژئاوا) كرایە بەشێك لەو هاوپەیمانیە، وڵاتانی زلهێزیش بۆ كۆتیهێنان بە رێكخراوی تیرۆرستی داعش پشتیان بە ئازایەتی شەرڤانان و پێشمەرگە بەست، تەنانەت لەو شوێنانەش كە شاری كوردستانی نین و لەژێر دەستی داعش دابوون، نموونەی ناوچەكانی رۆژئاوای فورات لە سوریا، بە شاری ڕەقەی پایتەختی خەلافەتی داعش و ناوچەكانی دەوروبەری شاری موسڵ لە عێراق.

دەبوو ئەمجارەیان كورد ئەو ووتەیە تێپێڕێنێت كە دەوترا (كورد تەنیا جەنگاوەری چاكە)، چونكە پەیوەندیە سیاسی و دبلۆماسیەكانی كورد لەگەڵ دونیای دەرەوە ئەو دەرفەتەی بۆ كورد ڕەخساندبوو تا بتوانێت لە پاڵ شەر و قارەمانیەتی جەنگاوەرانی دەسكەوتی سیاسیش بەدەستبێنێت.

رووداوەكانی دوای ئەنجامدانی ریفراندۆم لە باشووری كوردستان، ئەوەمان پێدەڵێت كە نەك هەر سوود لەو دەرفەتە وەرنەگیراوە، بگرە خەریكە بڵێین ئەوەی تریشمان لەسەر دانا وەك ئەو پەندە كوردیەی كە دەڵێت( بۆ ریش چوون سمێڵی لەسەر دانا)
ئەمەشیان گەواهی ئەو راستیەیە كە كورد ئەگەرچی خاوەنی جەنگاوەری باشە و لە شەڕ و تەنگانە دەشێت پشتی پێببەسترێت بەڵام لە مەیدانی سیاسەتدا ئەوە نیە.

لە ڕابردوودا ئەزموونی شكستە سیاسیەكانی كورد ئۆباڵەكەی دەخرایە ئەستۆی فاكتەرە دەرەكیەكان و هەڵگەڕانەوەی وڵاتان لە پشتیوانیكردن لە كورد، بەڵام ئەوەی ئەمجارەیان لە هەرێمی كوردستان روویدا ئۆباڵەكەی لە ئەستۆی سەركردایەتی سیاسی و حوكمڕانانی هەرێمی كوردستان دایە، كە لە خوێندنەوەی هاوكێشە دەولی و ئیقلیمیەكان بەرچاوروون نەبوون، بۆیە دەبینین كە دەرنجامەی ئەو شكستەش ئەوەیە كە ئەزموونی سیاسی لە باشووری كوردستانت و دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی نیو سەدەی رابردوو.

ئەمەو گومان دەكرێت هەمان سینارۆش بەسەر رۆژئاوای كوردستان بێت ئەگەر ئەزموون لە شكستەكانی باشوور وەرنەگرن و وەك باشوور هەموو هێلكەكانی خۆیان بخەنە سەبەتەی پشتیوانی دەرەكی كە لە ئێستادا وانین و خاوەن ئیرادەی خۆیانن.

پاش ئەو شكستەی باشوور لەسەر دەستی دەسەڵاتداری خراب تووشی بوو، هێشتا نیەتێك شك نابەین كە دەسەڵات لە هەرێمی كوردستان ئەزموون لە شكستی خۆیان وەرگرن و دان بەو شكستە بنێن و پشت لە سیاسەت نا لۆژیكی بكەن، چونكە بەردەوامی دان بەو سیاسەتە كورد ناگەیەنێتە كەنارێكی ئارام و باش.

رۆژانی بەر لە ریفراندۆم خەڵكانێكی زۆر دەیووت و دەینووسی كە هەرێمی كوردستان پێویستی بە رێكخستنەوەی ناو ماڵی خۆیەتی بەر لە هەنگاونان بۆ ئەنجامدانی ریفراندۆم بەڵام گوێ لەو داوایانە نەگیرا و سەرەنجام نەبوونی یەكڕیزی ناو ماڵی كوردی بووە ئەو درزەی كە نەیارانی كورد تیایدا زەفەرمان پێببەن.

ئەمەش جارێكی تر ئەو ڕاستیەی سەلماندەوە كە ڕاستە كورد خاوەنی جەنگاوەری چاكە بەڵام هێشتا لە چاوی دونیاوە هەر وەك جەنگاوەر مامەڵەی لەگەڵ دەكرێت نەك میللەتێكی خاوەن مافی زەوتكراو ئەمەشیان لە سایەی سیاسەتوانی خرابی كورد.