ماددە ھۆشبەرەکان و مەترسیەکانی لە ھەرێم

مادەی ھۆشبەر ئەو ماددە سروشتی و دەستکردانەن کە وەکو چارەسەری پزیشکی بۆ کەمکردنەوەی ئازار و بێ ھۆشکردنی پێش نەشتەرگەری بەکاردەھێنرێت ھەر لە دێر زەمانەوە مرۆڤ ئاشنا بووە بە بەکارھێنانی پێکھاتەی سروستی رووەک بۆ چارەسەری پزیشکی و بەردەوام پەرەی پێداوە لە ڕووی چەندایەتی و جۆرایەتیەوە، سەرەتا تەنھا بۆ چارەسەری پزیشکی بوو دواتر بۆ مەبەستی مەستکردن و ھۆش بردن بەکادەھێنرا، سەرچاوەکانی ماددەی ھۆشبەر:

١ ــ ماددەی ھۆشبەری سروشتی: ئەو جۆرانەن کە راستەخۆ لە پێکھاتەی سروشتی ڕووەکیەوە بەرھەمدێن، گرنگترین ئەو ڕووەکانەی کە ماددەی ھۆشبەری لێ بەرھەم دەھێنرێت: ـ کانابی ھندى Cannabis indica ـ خشخاش لە رەگەزی Papaver ـ قات Catha edulis ـ کۆکا Erythroxylum coca لە گەل دەیان جۆری روەکی تر.

٢- ماددەی ھۆشبەری پیشەسازی: بە شێوەی پیشەسازی لە تاقیگەو کارگەکاندا لە ڕووەکە سروشتیەکانەوە دروست دەکرێن.

٣- ماددەی ھۆشبەری دروستکراو: لە ریگەی کارلێکی کیمیاوی نێوان ماددە کیمیاویەکان دروست دەکرێت.

جۆرەکانی مادەی ھۆشبەر:

ــ حەشیش: لە ڕوەکی کانابی ھندیەوە دروست دەکرێی بە ھۆشبەری ھەژاران ناسراوە بە ھۆی کەمی نرخەکەیەوە.

ــ ئەفیون: لە شیلاوی گوڵی خەشخاشەوە دروست دەکرێت.

ــ کۆکایین: جۆرێکی ترسناکە له رووەکی کۆکاوە دروست دەکرێت.

ــ مۆرفین: لە رووەکی خەشخاشی جۆری Papaver somniferum دروست دەکرێت.

ــ ھیرۆیین: بە ھەمام شێوە لە رووەکی خەشخاشی جۆری Papaver somniferum دروست دەکرێت.

ھۆشبەرە دەستکردەکان:

ـ ھۆشبەری وڕێنەکردن (هلوسة) وەکو الفلاکا (Alpha PFP)

ـ ماددەی وریاکەرەوە (منبھات) وەکو ئەمفیتامین Amphetamin بۆ چالاک کردنەوەی مێشک بەکاردەھێنرێت.

ـ ماددەی ھێورکەرەوە (المھدئات) بۆھێورکردنەوە و خەو لێکەوتن بەکاردەھێنرێت.

سەرەڕای ئەم جۆرانە سەدان جۆری ترسناکی تر لە ژێر ناوی جیاجیا دروست کراون، ترسناكترين جۆرەکانی مادە ھۆشبەرەکان (کریستال میث، فلاککا Flakka یان ھۆشبەری زۆمبی، خوێی گەرماو (املاح الحمام) کە لە خوێ و بانزین و کبریت پێکھاتوە، وونجا whoonga، تمساح Krokodil و LCD (Liqued-Crystal Display).

بەکارھێنانی ماددە ھۆشبەرەکان لە رێگەی دەم و لوت و سرنج لێدانەوە (خوێن) دەبێت وە جۆرێکیان ھۆشبەری ژمارەییە Digital لە رێگەی بیستنی مۆسیقا بە شەپۆلی دەنگی دیاری کراو دەبێت.

بازرگانیکردن و بەکارھێنانی ماددەی ھۆشبەر لە دەرەوەی رێنمایی پزیشکی قەدەغەکراوە بە پێی یاسا، زیان و مەترسیەکانی بەکارھێنانی ماددە ھۆشبەرەکان لە سەر ژیانی مرۆڤ:

ـ ئالودەبوون

ـ خەمۆکی و تێک چوونی باری دەروونی

ـ ورینەکردن و رشانەوە

ـ لاوازبوونی جەستە

ـ بێ ھۆش کەوتن

ـ وشکبوونی پێست

ـ کەمبونەوەی ترکیز

ـ خوێن بەربوون

ـ تێکچوونی دۆخی فسیۆلۆجی لەش لە فشاری خوێن و لێدانی دڵ و ھەرسکردن و ھەوکردنی جگەر و لە دەستدانی بەشێک لە خانەکانی مێشک و ھتد

ـ زۆر جار بێچارەسەرکردن مردنی بەدواوە دەبێت.

ترسناکترین جۆرەکان فلاکا و تمساح و کرستال میث و خوێی گەرماو و LCD کە لە کاتی بەکارھێنانیدا مرۆڤ لە دۆخی ئاسایی خۆی دەردەچێت و ترسناک و درەندە و کوشندەو شڵەژاو دەبێت رەفتار و ھەلسوکەوتی نائاسایی دەکات و ھەندێ جار دەگاتە كوشتن و خواردنی گۆشتی مرۆڤ وەکو زۆمبیەکان.

ساڵانە ملێۆنەھا کەس ئالودەی ماددە ھۆشبەرەکان دەبن وە لە چەندین وڵات بووە بە دیاردە کە ئەرک و تواناو خەرجیەکی زۆری پێویستە بۆ چارەسەەکردن، لە عێراقدا پێش پرۆسەی ئازادی بە دەگمەن ماددەی ھۆشبەر بەکاردەھێنرا و بازرگانی پێوە دەکرا و دوای ڕوخانی رژێمی پێشوو و والابوونی دەروازە سنوریەکان و لاوازبوونی سیسیەمی چاودیری پۆلیس و ھێزی ئاسایشی ناوخۆ و سالانە رێژەی بازرگانی کردن و بەکارھێنانی ھۆشبەرەکان روو لە زیادبونێکی ترسناکە بە تایبەتی لە ناوەراست و خوارووی عێراق.

لە ھەرێمی کوردستان سەرباری توند و تۆڵکردنی لایەنی ئەمنی و یاسایی لەم رووەوە بەڵام لەم دە ساڵەی دوایدا بە ھۆی قەیرانی دارایی و کەمی کار و دانەمەزراندن و زیادبوونی رێژەی گەنجانی بێ کار بازرگانیکردن و بەکارھێنانی ماددە ھۆشبەرەکان ھاتۆتە کایەوە و بەردەوام روو لە زیابوونە بەڵام تا ئێستا نەبووەتە دیاردە لە ناو کۆمەڵگەی کوردەواری ئەویش بە ھۆی ئاین و داب و نەرێت و کەلتور و ترسی یاسا و دەسەڵات..

تریاک و کریستال و حشیش و حەپی ترامادۆل و دەیان حەپی جۆراو جۆر زۆرترین ئەو ھۆشبەرانەن کە لە خاڵە سنوریەکان و بازگەکان ئاودیوی ھەرێم دەکرێ و بازرگانی پێوە دەکرێت لە ئێستادا لە کافتریا و چاخانە و شوێنە گشتی و تایبەتیەکان و زیندانەکاندا بە نھێنی دوور لە چاوی خەڵکەوە بەکار دەھێرێن، بەکارھێنان و ئالودە بوون بە مادە ھۆشبەرەکان لە ھەرێم زەنگێکی خەتەرناک و کێشەیەکی گەورەیە وە داھاتووی گەنجانی ئەم وڵاتە دەخاتە ژێر مەترسیەکی گەورەوە، رەنگە ئەمەش پلان و بەرنامەی دارێژراوی دوژمنان و نەیارانی گەلەکەمانی لە پشتەوە بێت وە کێشە و قەیرانەکان و نەبوونی کار ھەلی باش بن بۆ بلاوبوونەوە و بەرپابوونی ئەم دیاردە نەخوازراوە لە نێو کۆمەڵگەدا، بە پێی راپۆررت و ئامارە نھێنیەکان ژمارەی بەکاھێنەران و تێوەگلاوانی ماددە ھۆشبەرەکان لە ھەڵکشاندایە ئەمەش ھەڵوێستەیەکی جدی دەوێ لە دەزگا پەیوەندیدارەکانی حکومەتی ھەرێم بۆ بە گژاچوونەوەو بنەبڕکردنی ئەم حاڵەتانە کە ھەرەشەی گەورەی دروست کردووە لە سەر داھاتووی گەنجان و ڕۆلەکانمان وە پێویستە بایەخێکی تەواوی پێ بدرێت لە رووی ماددی و مەعنویەوە ئەگینا ئەگەر لە سنوری خۆی تێپەرێت چارەسەرکردنی زۆر قورس دەبێت و کارێکی ئاسان نابێت.

 

د. سیروان حەسەن

 

Hits: 25
Category: