ئەندامێکی مەكتەبی سیاسیی حزبی زەحمەتكێشانی كوردستان سەپاندنی پرەنسیپی زۆرینە لە یاسای دادگای فیدڕاڵی مەترسیدارە..

لەلێدوانێكی تایبەتدا بۆ ئێستانیوز، بێكەس قادر ئەندامی مەكتەبی سیاسیی حزبی زەحمەتكێشانی كوردستان گوتی: ئەگەر یاسای دادگای بالای فیدڕاڵی دەستەبەری هاوسەنگی نەكات لەنێوان هەرێمەكان‌و دەسەڵاتی فیدڕاڵی، ئەوا سیستەمی فیدڕاڵی لەعێراق لەناوەرۆكدا لاوازو روكەش‌و دەبێ، باڵادەستی لایەنی زۆرینە لە دادگای فیدڕاڵی، مانایەك بۆ هەبوونی هەرێمەكان ناهێڵێتەوە، بۆیە ئەگەر لەكاتی یەكلایی كردنەوەی كێشە‌و ناكۆكی لەنێوان هەرێمەكان و حكومەتی فیدڕاڵی، كە بەپێی دەستور لەتایبەتمەندیەكانی دادگای فیدڕاڵیە، بڕیاردان بەتێكڕای دەنگ نەبێ، هاوسەنگی دەستەبەر نابێت، ئەو پرسە بۆ ئێستا‌و داهاتووی هەرێمی كوردستان زۆر گرنگ‌و چارەنووسسازە، نابێ سازشی لەسەر بكرێ، چونكە بڕیاری دادگای فیدڕاڵی قەتعی دەبێ.

بێكەس قادر ئەوەشی گوت: لەكاتێكدا كە عێراق بە ئاراستەی فیدڕاڵی هەنگاوی  نەناوە و هێشتا ئەنگێزەی مەرکەزی زالە ، لەعێراقدا هەرێمی كوردستان وەكو هەرێمێكی تاقانە ماوەتەوە، رێگا بە هەرێمی دیكە نەدراوە پێك بهێنرێت، هەروەها  ئەنجومەنی فیدراڵی پێك نەهێنراوە كە زەمانی هاوسەنگی دەكات لەهەر دەوڵەتێكی فیدڕاڵیدا، بۆیە ئێستاكە كە یاسای دادگای فیدراڵی لەپەرلەمانی عێراق بڕیاری لەسەر دەدرێ. لە غیابی ئەنجومەنی فیدراڵی، ئەوا دادگای فیدڕاڵی رۆڵێكی گرنگ دەبینێت، تێپەڕاندنی ئەم یاسایە لەپەرلەمان و چەسپاندنی بنەمای زۆرینە، سیستەمی فیدڕاڵی عێراق لەناوەڕۆكدا بەتاڵ دەكات،كە ئەمە لەبەرژەوەندی هەرێمی كوردستان‌و ئەو هەرێمانەش نیە کە لەداهاتودا پێكدەهێنرێن. بۆیە پێویستە لایەنی  كوردستانی سازش لەسەر ئەو پرسە نەكات بەتایبەتیش ئەگەر دەنگدان لەو یاسایەدا واتە لە دادگای فیدڕاڵی بە زۆرینەو كەمینە بڕیاری لێ بدرێت، هیچ شوێنێك نامێنێت دەستەبەری مافی هەرێمەكان بكات‌و دەستەبەری هاوسەنگی فیدڕاڵی بكات لەنێوان دەسەڵاتی هەرێمەكان و دەسەڵاتە فیدڕاڵیەكاندا، هاوسەنگی نامێنێت. لە سیستەمە فیدڕاڵیەكاندا دەسەڵات بەشێوەی زۆرینەو كەمینە بەرێوەنابرێت  بەڵكو رەچاوی هەرێمەكانیش دەكرێت.

بێكەس قادر ئاماژەی بەوەشدا: كۆ دەنگی كوتلە كوردستانییەكان لەپەرلەمانی عێراق لەسەر ئەو پرسە گرنگی زۆری هەیە‌و پێویستە هەر بەو شێوەیە بمێننەوە. لەكاتێكدا كە ئەنجومەنی فیدڕاڵی پێك نەهاتووە، دادگای باڵای فیدڕاڵی رۆڵێكی باڵای دەبێت، بۆیە نابێت لەسەر بنەمای تائیفی‌و زۆرینەو كەمینە رێك بخرێت.

زەروورەتی گفتوگۆی نێوان لایەنە کوردییە خاوەن نفووزەکان لە شەنگال

سەرۆکی پارتی ڕێککەوتنی دیموکراتیکیی کوردستانی سووریا بۆ کوردپرێس:

زەروورەتی گفتوگۆی نێوان لایەنە کوردییە خاوەن نفووزەکان لە شەنگال

بەشی سووریا- سەرۆکی پارتی ڕێککەوتنی دیموکراتیکیی کوردستانی سووریا لە لێدوانێکدا بۆ کوردپرێس دەڵێت: پارتی دیموکراتی کوردستان و پارتی کرێکارانی کوردستان و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان وەک ئەو هێزانەی کە خاوەن قورسایین لە شەنگال پێویستە لەگەڵ یەک دابنیشن و گفتوگۆ بکەن چوونکە ئەمە تاکە چارەسەرە بۆ چارەکردنی کێشەکانی ئەو ناوچەیە.

کوردپرێس:

سەرۆکی پارتی ڕێککەوتنی دیموکراتیکیی کوردستانی سووریا لە لێدوانێکدا بۆ کوردپرێس ئاماژەی بە ناکۆکیی نێوان پارتی و پەکەکە لە ناوچەکە و بەتایبەتی لە شەنگال کرد و ڕایگەیاند هەر وا کە ئاشکرایە ناوچەی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست چەقی پێکدادان و ململانێی فەرهەنگ و شارستانیەتە و ئەو ڕووبەڕووبوونەوەیەش لە باری سیاسی و ئابووری و سەربازییەوە بۆتە شوێنێک بۆ خەبات شەڕ و نفووزی دەسەڵاتە نێودەوڵەتی و هەرێمییەکان و خەڵکی کوردیش لەو ناوچە پڕ لە ڕووبەڕووبوونەوەیەدا دەژین.

ناوبراو گوتیشی: مەسەلەی شەنگال بە تایبەتی بۆتە ململانێیێکی نێودەوڵەتی و ناوچەیی کە ڕەهەندی جیۆپۆلەتیکی و سەربازی و ئابووری لە خۆ دەگرێت و ئەو ململانێیەش لە سەر شەنگال تەنها بۆ ململانێی حیزب و لایەنە سیاسییە کوردییەکان کورت نابێتەوە بەڵکوو ململانێی نێوان وڵاتانی هەرێمی و عێراق وەک وڵاتی خاوەن سەروەرییە.

ناوبراو دەشڵێت: هێزە کوردییەکان لە سەر دۆزینەوەی چارەسەری گونجاو لەبارەی داهاتوو ناوچەکە لەگەڵ یەکتر ناکۆکییان هەیە و ئەوەش لە کاتێکدایە کە شەنگال پاش ئازادبوونی لە دەستی داعش هێشتا دەستدرێژیی دەکرێتە سەر.

ناوبراو ئاشکراشی کرد: بە ڕای من پێویستە پارتی دیموکراتی کوردستان و پارتی کرێکارانی کوردستان و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان وەک ئەو هێزانەی کە لە شەنگال خاوەن قورسایی و نفووزن پێویستە لەگەڵ یەکتر دابنیشن و گفتوگۆ بکەن بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانی ئەو ناوچەیە.

سەرۆکی پارتی ڕێککەوتنی دیموکراتیکیی کوردستانی سووریا زیادیشی کرد: بە بێ گفتوگۆ لایەنەکان ناگەنە ئەنجامی دڵخواز و کێشەکانیشیان قووڵتر دەبێت نەخواۆەڵا لەو حاڵەتەدا کە بەهۆی ئەو ململانێیەوە ڕکابەریی نێوان وڵاتانی ناوچەکە بۆ پەرەپێدانی نفووز و کۆنتڕۆڵیان لە شەنگال زیادی کردووە.

ناوبراو لە کۆتاییدا زیادیشی کرد: من لەو قەناعەتەدام کە پێویستە گفتوگۆی نێوان لایەنەکان دەوڵەمەند بکرێت بۆ ئەوەی چارەسەر بۆ مەسەلەی ئێزدییەکانی شەنگال و عێراق و هەرێمی کوردستان بدۆزرێتەوە. ئەمانە خاڵی سەرەکین. دەوڵەتی عێراقیش پێویستە هەموو جۆرە دەستوەردانێکی بیانی سڕ بکات و گەرەنتیی بەرگری کردن لە سەروەریی وڵاتەکەی بکات و هەروەها ئەرکە نێودەوڵەتییەکان بەرامبەر شەنگال و دەستەبەرکردنی ئاسایشی ناوچەکە و گەڕانەوەی ئاوارەکان و نۆژەنکردنەوەی ئەو ناوچەیە ڕاپەڕێنێت.

https://kurdpress.com/

هێشتا عەقڵیەتی بەعسی سوریا نایەوێت واقعی كوردو قوربانی گەلی كورد وەك خۆی ببینێت

ده‌قی چاوپێكه‌وتنی هه‌ندرێن شێخ راغب ئه‌ندامی ئه‌نجومه‌نی گشتی حزبی زه‌حمه‌تكێشانی كوردستان له‌گه‌ڵ قه‌ندیل پرێس..‌

قەندیل پرێس :  گەر دەكرێت بە كورتی لە سەر دەسپێكی شۆرشی ڕۆژئاوا بۆمان بێژن؟

هەندرێن شێخ راغب: شۆڕشی رۆژئاوای كوردستان تازە نیە، لەوەتەی جەنگی جیهانی یەكەم كۆتایی پێهاتووەو رێككەوتنی سایكس پیكۆ دروست بوو، ئەم دەوڵەتانەی هەنوكە لە كەلاوە روخاوی عوسمانیەكان هاتنە دەر، نیشتمانی كورد كرایە چوار پاروو دەرخواردی چوار دەوڵەتی نوێ درا( ئێران، توركیا، عێراق، سوریا). تێكۆشانی كورد بۆ ئازادی و رزگاری بەردەوام بووە.

دوای دروست بوونی راپەڕینەكانی بەهاری عەرەبی‌و پەڕینەوەی بۆ ناو سوریا، گەلی كورد بە پاڵپشتی تێكۆشانی گەلانی دیكەی ناو سوریا زۆرینەی خاكی خۆیان‌و نیشتمانی خۆیان رزگاركردو پاراست و نمونەیەكی تازەو ئەزمونێكی تازەیان لە كیانی كوردستانی دروست كرد. كە دەبێت زۆر بە گرنگیەوە بیبینین..وەك بناغەیەكی نوێ تەماشای بكەین بۆ گەلانی ناو سوریا.

قەندیل پرێس: ڕۆڵی پەیەدە و حیزبەكانی بەشدار بوو لە ئەنەكەسە لەم شۆڕشەدا چی بوو؟

هەندرێن شێخ راغب: من بە كولتوری سیاسەتی باشوری كوردستان و رۆژهەڵاتی كوردستان قسە ناكەم، چونكە باشورو رۆژهەڵات پەرت و دابەشن، ململانێی توندی حزبی هەیە، نەك پەیەدەو ئەنەكەسە، تەنانەت یەك تاكە كەس قسەیەكی خێریشی بۆ كوردی سوریاو رۆژئاوای كوردستان كردبێت، ئەوا رۆڵی مەزن دەبینم و دەستی دەگوشم..تكایە نەخۆشیەكانی باشور مەبەنە رۆژئاوا.

قەندیل پرێس: بۆ ڕژیمی بەشار ئەسەد بە ئاسانی لە ڕۆژئاوا پاشەكشەی كرد بەڵام لە شارانێكتر وەك حەڵەب و حەما تا دوا ساتەكان شەڕی كرد؟

هەندرێن شێخ راغب: ئەمە وەك تاكتیك دەبینم كە خۆیان زیاتر دەزانن مەبەستیان چی بوو، بەڵام راستیەكەی ئەوەی من نیگەران دەكات ئەوەیە كە هێشتا عەقڵیەتی بەعسی سوریا نایەوێت واقعی كوردو قوربانی گەلی كورد وەك خۆی ببینێت، كورد داعشی تێك شكاند، ئەو خوێنەی دەبوو رژێمی بەعس پێشكەشی كردبایە لە شەڕی داعش، كورد بە 11 هەزار شەهید و هەزاران بریندار پێشكەشی كرد، تیرۆری داعش و نێودەوڵەتی لەسوریا كۆتایی پێ هێنا. سیاسەتی دروست بۆ دیمەشق ئەوەیە گۆڕانكاریە تازەكانی ناوچەكەو دنیاو سوریا وەك خۆی ببینێت و فیدڕاڵی بۆ رۆژئاوای كوردستان بسەلمێنێت.

قەندیل پرێس: بەرخۆدانی كۆبانی یەكێك لە خاڵە چارەنووس سازەكانی شۆڕشی ڕۆژئاوا بوو. بەڕێزتان ئەم بەرخۆدانە چۆن هەڵدەسەنگێنن؟

هەندرێن شێخ راغب: بەرخودانی كۆبانێ یەكلاكردنەوەی هەڵوێستی جیهان بوو لەنێوان دوو بەرە، یان دیموكراسی و ئازادی و مافی گەلان هەڵبژێرە، یان تیرۆرو سڕینەوەی پێكەوەژیان. كۆبانێ مانیفێستی تازە بوو لە خەباتی دیموكراسی و ئازادی و خۆڕاگری گەلی كورد لە هەر چوارپارچە. پێویستە ئەوروپیەكان و ئەمریكاو دەوڵەتانی ئازادی خواز لە پڕۆگرامی خوێندن كۆبانێ ناس بكەن، تا نەوەكانی داهاتوو راستیەكانی مێژوو وەك خۆی سەیر بكەن.

قەندیل پرێس:- دەزانین كە لە نێوان پەیەدە و ئەنەكەسە وتووێژ هەیە بەڵام وادیارە هێشتا گارانتیێك بۆ سەركەوتنی ئەم وتووێژانە لە ئارادانییە. بە تایبەت لە سەر پرسی پێشمەرگەی ڕۆژ و پشكی ئەنەكەسە لە دەسەڵات. بەڕێزتان ئەم وتووێژانە چۆن هەڵدەسەنگێنن و چ پێشنیارێكتان هەیە بۆ پرسی پێشمەرگەی ڕۆژ و پشكی ئەنەكەسە لە دەسەڵات؟

هەندرێن شێخ راغب: راستیەكەی نامەوێت نەخۆشیە سیاسیەكانی باشور بگوازینەوە بۆ رۆژئاوا، بەڵكو یەك ریزو تەبایی و پێكەوە كاركردن بۆ رۆژئاوای كوردستان كاری یەكەم بێت. پێویستە یەك هێزی چەكداری نیشتمانی هەبێت لە رۆژئاوای كوردستان، تەمەنی سەربازی قانونی هەبێت، دەوڵەتی بێت. نامەوێت هیچ حزبێك هێزی چەكداری هەبێت، هێزی پاراستنی رۆژئاوای كوردستان و فیدڕاڵی هەبێت.

زۆر پشتگیری گفتوگۆكانی رۆژئاوای كوردستان دەكەم، ساڵانێكی زۆر پێشوو وتارەم نوسیوە باسی ئەوەم كردووە كە گرنگە پێش هەموو شت دیالۆگی كوردی- كوردی هەبێت، هیوای سەركەوتن بۆ گفتوگۆكان دەخوازم.

قەندیل پرێس:- زۆرێك لە چاودێران پێیان وایە كە لە ئەساسدا پەیەدە درێژكراوی پەكەكە و ئەنەكەسەیش درێژكراوی پارتی دیموكراتە لە ڕۆژئاوادا. دەزانین كە پەیوەندی پارتی و پەكەكە زۆر ئاڵۆزە و مەترسی شەڕی ناوخویش هەیە. ڕای ئێوە لەم بارەوە چییە؟

هەندرێن شێخ راغب: با واز لەم كولتوری دابەشكاری حزبیە بهێنین، گەورەتر سەیر بكەین، ماناكانی كوردستانی بوون زۆر گرنگترە، نابێت جیاوازی پەكەكەو پارتی و هەر هێزێكی دیكە زیان لە كێشەی كوردو مافە رەواكانی بدات، كۆمەك بە ستراتیژی دوژمن بكات. جیاوازین بەڵام یەك نەتەوەو خاوەن یەك قەزیەین.

قەندیل پرێس:-- توركیا بەشێك لە ڕۆژئاوای داگیركردووە و مەترسی هێرشی دووبارە هەیە. ڕۆژئاوا لە باری سەربازی ناتوانێ بەر بە هێرشەكانی توركیا بگرێت. لە باری دیپلۆماسیشدا دیمان كە ئەمریكا و ڕووسیا لە عەفرین و ئەم هێرشانەی دواییدا بەریان بە توركیا نەگرت. بە ڕای ئێوە لەم بارودۆخە ڕێگای ڕۆژئاوا بۆ بەرپەرچدانەوەی توركیا چییە؟

هەندرێن شێخ راغب: مەترسی یەكەم لەسەر رۆژئاوای كوردستان، سیاسەتی توركیایە. توركیا پشتێنەی توركی دروست دەكات، وەك چۆن رابردوو بەعسیەكانی سوریا پشتێنەی عەرەبیان دروست كرد بۆ بەعەرەب كردنی رۆژئاوای كوردستان. دەبێت زۆر بە جددی سەیری سیاسەتی دوژمنكاری توركیا بكەین و مەترسیەكی گەورەیە لەسەر بەرەوپێشەوەچوونی كێشەی رەوای گەلی كورد لە رۆژئاوای كوردستان.

لەروی هەڵوێستی نێودەوڵەتی، دەبێت بەردەوام كاربكەین، پشتیوانی زیاتر بەدەست بهێنین، خەباتی خۆمان نەكەینە بەردەبازی بەرژەوەندی كەس، بەڵام وریای بەركەوتنە نێودەوڵەتیەكانیش بین كە نەمانكەن بە قوربانی. بەداخەوە دەوڵەتە گەورەكان بەردەوام لەنیوەی رێگا بەجێیان هێشتوین.

قەندیل پرێس:--پەیەدە لە ئایدیۆلۆژی خویدا هەر وەك پەكەكە خۆی بە دژی دنیای سەرمایەداری پێناسە دەكات بەڵام هاوكات لە ڕۆژئاوا بووە بە هاوكاری سێمبۆلی دنیای سەرمایەداری یانی ئەمریكا. بە باوەڕی ئێوە ئەم تەناقۆزە بۆ چی هەڵدەگەڕێتەوە و تا كەی دەتوانێت درێژەی هەبێت؟

هەندرێن شێخ راغب: دۆسیەی سوریا، بابەتی ئایدۆلۆژیا نیە، بابەتی تیرۆرە. تیرۆرێكی نێودەوڵەتی بەهێزو مەترسیدار هەیە، لەسەر دنیای بەرژەوەندی ئەمریكاو ئەوروپیەكان و روسیا، بۆیە ئەمەیە هاوكێشەكەی بەمجۆرە لێكردووە. كورد شەڕی مافە دیموكراسی و ئازادی و رەواكەی خۆی دەكات، نەك بازاڕگەری بۆ كەس بكات. لە رۆژئاوا كەس هێندەی ئەمریكیەكان پشتیوان نەبووە، دەبێت بزانین ئەمریكا بەرژەوەندی هەیەو ئێمەش قەزیە..دەبێت دۆستایەتی ئەمریكا باش رابگرین.

قەندیل پرێس:- وەكوو پرسیاری كۆتایی. دەزانین بۆ تەسبیتی ڕۆژئاوا لە ڕووی سیاسی پێویستە كۆمەڵگای نێودەوڵەتی دانی پێدا بنێت بەڵام تا ئێستا ڕۆژئاوا بە فەرمی لە كوبوونەوەكانی ژێنێو و ئاستانە بەشدار نەبووە. و هەروەها دەزانین كە خۆبەرێوەبەری ڕۆژئاوا لە چوارچێوەی مۆدێلی كۆنفێدڕاڵیزمی دیموكراتیكی عەبدوڵا ئۆجاڵان دایە كە مۆدێلی نەتەوە- دەوڵەتی قەبووڵ نییە. هەڵسەنگاندنی بەڕێزتان لەم بارەوە چییە؟

هەندرێن شێخ راغب: مۆدێلی دەوڵەت نەتەوە، گۆڕانكاری زۆری بەسەرداهاتووە، ئێمە خۆمان چەوساوەین، ئازارەكەمان زۆر چەشتووە، بۆیە نابێت لەسایەی ئێمە هیچ گەل و پێكهاتەو نەتەوەیەك هەست بە ئازارو چەوسانەوە بكات، كەس بڕوای بە پێكەوەژیان نەبێت لەم دنیایە دەبێت كورد بڕوای پێ هەبێت.

رێگری نوێنەری رۆژئاوا لە كۆنگرە نێودەوڵەتیەكان زیاتر بەهۆی فشاری توركیاوەیە، بەداخەوە دەوڵەتی توركیا بەرامبەر كێشەی رەوای كورد بە رێگایەكی هەڵە دەڕوات. ئەمە خزمەت بە ئایندەی توركیا ناكات.

باڵیۆزی بەریتانیا لەعێراق: نیگەرانیمان هەیە سەبارەت بە رۆڵی ئێران لەناوچەكە

باڵیۆزی بەریتانیا لەعێراق رایگەیاند، وێڕای هەڕەشەكان بۆ سەر نوێنەرایەتی دیپلۆماتی وڵاتان لە بەغدا، بەڵام بیریان لە داخستنی باڵیۆزخانەكەیان نەكردۆتەوەو جەختیش دەكاتەوە كە ئەوان و هاوپەیمانەكانیان كار لەسەر هەڵوەشاندنەوەی حەشدی شەعبی ناكەن و رەتیشیدەكاتەوە كە هەڵوەشاندنەوەی حەشدی شەعبیان كردبێتە مەرج بۆ كازمی و دەشڵێت: لەگەڵ باڵیۆزی ئێران لە بەغدا قسەی كردوەو داوای لێكردون پشتیوانی دامەزراوەكانی دەوڵەت بن لە بەغدا.

ستیڤن هیكی، باڵیۆزی بەریتانیا لە عێراق، لەمیانی بەشداریكردنی لە بەرنامەیەكی كەناڵی "ئاسیا"دا، رایگەیاند، وێڕای هەڕەشەكانی بۆ سەر تەواوی دیپلۆماتكاران لە بەغدا لەنێویاندا ئێمە، بەڵام بیرمان لە داخستنی باڵیۆزخانەكەمان نەكردۆتەوە.

هیكی گەشبینی خۆی نیشاندا لەوەی كە لەسایەی هەوڵەكانی حكومەتەكەی مستەفا كازمیدا، ئەمساڵ ئەو هەڕەشانە وەك ساڵانی رابردو نەبون.

وتیشی، پێدەچێت پەیوەندییەكانی نێوان واشنتۆن و تاران بەرەو ئارامبونەوە بڕۆن لەسەردەستی ئیدارەكەی بایدن و بەوەش پەیوەندییەكانی نێوان گروپە چەكدارە عێراقییەكان و واشنتۆنیش باش دەبن.

لەگەڵ ئەوەش باڵیۆزی بەریتانیا وتی، نیگەرانیمان هەیە سەبارەت بە رۆڵی ئێران لەناوچەكەو بەرنامە ئەتۆمییەكەی، بەهیوای ئەوەین ئەمساڵ دانوستان و گفتوگۆ لەمبارەیەوە هەبن و دەرفەتیش هەیە بۆ چارەسەر بەشێوەی گفتوگۆ.

هەروەك ئاماژەی بەوەشدا كە هیوادارن ئێران مامەڵە لە دامەزراوەكانی دەوڵەتدا بكات لەعێراق نەك لەگەڵ ئەو گروپە چەكدارانەی كە لەدەرەوەی كۆنترۆڵی دەوڵەتدان.

هەروەك لە بەشێكی دیكەی قسەكانیدا هێمای بۆ ئەوە كرد كە عێراق خەریكی لێكۆڵینەوەیە لەسەر ئەو هێرشانەی كراونەتە سەر ناوچەی سەوز و ئەنجامەكانیشی رادەگەیەنرێن، وتیشی، دڵنیا نیم كە ئێران بەشێوەیەكی راستەوخۆ لەپشت ئەو كەسانەوەی بێت كە هێرشی موشەكەی دەكەنە سەر باڵیۆزخانەكان بەڵام هەموان دەزانن میلیشیاكانن بەو هێرشانە هەڵدەستن.

هیكی جەختیشی كردەوە كە مەرجی هەڵوەشانەوەی حەشدی شەعبیان لەسەر كازمی دانەناوەو وتی، حەشد رۆڵێكی گەورەی لەدژی داعش بینی و بەشێك لە هێزە ئەمنییەكانی عێراق و گرنگتر لەهەمو شتێك ئەوەیە كە هەمو جومگەكانی دەزگا ئەمنییەكان لەژێر كۆنترۆڵی فەرماندەی گشتی هێزە چەكدارەكاندا بن، بەڵام بەداخەوە هەندێك گروپی چەكدارن هەن لە دەرەوەی دەسەڵاتی حەشدو دەوڵەتیشدان كە ئەوانەش ئاڵنگارییەكی گەورەن بۆ گەلی عێراق و سەقامگیری وڵات و پێشكەوتنی.

هەروەك جەختیشی كردەوە كە بەریتانیاو هاوپەیمانەكانی كارناكەن بۆ هەڵوەشاندنەوەی حەشدی شەعبی، بەڵام لە دورماوەدا دەبێت دامەزراوەكانی دەوڵەت و سوپای عێراق بەهێزبكرێن و ئێمە سەرنجمان لەسەر گرنگیی بونی سوپاو پۆلیسێكی بەهێزە.

هەروەها لەبەشێكی دیكەی قسەكانیدا هیكی ئاشكرایكرد كە لەگەڵ لایەنی ئێرانی و باڵیۆزی ئەو وڵاتە لە بەغدا قسەی كردوەو داوای لێكردون پشتیوانی دامەزراوەكانی دەوڵەتی عێراق بن، ئەگەر ئەوەیان بەلاوە گرنگە.

وتیشی"زۆرجار قسەكردن لەگەڵ باڵیۆزی ئێران لە بەغدا قورسە بۆ من، بەڵام لەبەر پێویستی بونی سەقامگیری لەعێراق، یەك دەبینین."

سه‌رچاوه‌: http://www.knanews.net/

مامۆستا ئه‌حمد جوانمێری: بەڕەچاو كردنی بەرژەوەندی نەتەوەیی و نیشتمانی و چینایەتی لەگەڵ دۆخەكه‌ هەڵسووكەوت دەكه‌ین..ئه‌وله‌ویه‌تیش چاك كردنی بژێوی خه‌ڵكه‌

مامۆستا ئه‌حمد جوانمێری، ئه‌ندامی ئه‌نجومه‌نی گشتی‌و به‌رپرسی كۆمیته‌ی سه‌ركردایه‌تی سلێمانی حزبی زه‌حمه‌تكێشانی كوردستان، یه‌كێك له‌ تێكۆشه‌رو سیاسی و هه‌لسوراوی بواری خه‌باتی چه‌په‌كانه‌، وه‌ك په‌روه‌رده‌كارێكیش به‌رده‌وام خزمه‌تی خۆی به‌ نه‌وه‌كانی گه‌له‌كه‌مان گه‌یاندووه‌..له‌م دیمانه‌یه‌دا له‌گه‌ڵ ئێستانیوز، له‌سه‌ر چه‌ندین ته‌وه‌ری زیندووی ناو كایه‌ی سیاسی و ده‌سه‌ڵاتداریه‌تی و خڤاكی قسه‌ ده‌كات.

ئێستا نیوز: بۆچوونی ئێوە لەسەر ڕێككەوتنی هەرێم و ناوەند چییە؟ پێتان باشە هەرێم چ جۆرە هەڵوێستێكی هەبێت ؟

مامۆستا ئەحمەد: لەدوای ڕووخانی ڕژێمی صەدام و گۆڕانكاری  لە عێرا ق داو بەدەستەوەگرتنی دەسەڵاتێكی هاوبەش لە نێوان كوردو عەرەبی شیعەو عەرەبی سوننە, لە چەندساڵی سەرەتادا نەبێت جۆرێك لە ئیستقرارو لێكتێگەیشتن و تەوازون بەدی دەكرا كە عێراقی نوێش هەرلەسەر ئەو پرەنسیپانە و بە ڕەزامەندی هەموولایەنەكان بیناكرابوەوە , دواتر  پرەنسیپەكان ڕەچاو نەكران و بەتایبەتیش لە ساڵانی 2014 بەدواوە و دروستبوونی داعش و دەستبەسەراگرتنی ڕووبەرێكی زۆری عێراق لەلایەن ئەو هێزە تیرۆرستیە خوێنڕێژەوە , لەلایەكی تریش دەستوەردانی دەوڵەتانی هەرێمی و نێودەوڵەتی لەكارو باری عێراق و لەدەستدانی سەربەخۆیی دەسەڵاتدارانی عێراق  وای كرد هاوكێشە هاوسەنگەكە گۆرانكاری بەسەردابێت و دەسەڵاتدارانی عێراق رۆژ لەدوای ڕۆژ فشاریان بۆسەرهەرێم زیاد كرد بە لێبڕینی شایستە داراییەكانی هەرێم و جێبەجێنەكردنی ماددە دەستوریەكانی تایبەت بە كوردەوە . هەرچۆنێك بێت لە م بارودۆخە ناجێگیرەی ئەمڕۆی ناو چەكە و خراپی بارودۆخی سیاسی و ئابوری , كورد دووڕێگەی لەبەردەستە كەیەكەمیان ڕێگە چارەی گفتووگۆ و گەیشتنە ڕێككەوتنێكی هاوبەش و گونجاوو هاوسەنگە بەڕەچاو كردنی بەرژەوەندیەكانی خەڵكی كوردستان , وەگرنگە لەكاتی ڕێككەوتن دا هەرێم پابەندی خۆی بەخاڵەكانی ڕێككەوتنەكە جێبەجێ‌ بكات و بیانوو یەك بۆ حكومەتی ناوەند نەهێلێتەوە  بۆخۆدزینەوەو جێبەجێنەكردن, وەبەرلە هەموو هەنگاوێكیش پێویست دەكات كورد لەناوخۆدا ئامادەكاری بكات بەیەك هەڵوێستی و یەكڕیزی و تەبایی و یەكدەنگی لەبەرامبەر ناوەند بچێتە گفتووگۆكانەوە . ئەگەر عێراق وەڵامێكی گونجاوی نەبێت  ئەوە پێویستە ڕێگای دووەم بگرێتەبەر كە ڕێكخستنەوەی ماڵی خۆیەتی بە ئەنجام دانی چاكسازیەكی گشتگیرو نەهێشتنی گەندەڵی و كۆكردنەوەی داهاتەكان بۆ خەزێنەی حكومەت و باشكردنی ژیان و گوزەرانی مووچە خۆرو هاووڵاتیان بە بەرنامەیەكی ئابوری تۆكمە .

ئێستا نیوز :ئایە پێتان وایە خۆپیشاندەرانی كوردستان دەتوانن ڕۆَڵیان هەبێت لە دروستكردنی فشار لەسەر دەسەڵاتداران بۆئەوەی دۆخی سیاسی ودارایی هەرێم چاكبكرێت ؟

مامۆستا ئەحمەد: خۆپیشاندان یەكێكە لە شێوازە مەدەنیە ڕێگە پێدراوەكان بۆدروستكردنی فشارو گەیشتن بە ئامانجێكی دیاریكراو و شێوازێكی خەباتی یاساییە,هەروەكو هەموولایەك دەزانن ساڵانیكە دۆخێكی ناهەمواری دارایی ڕووبەڕوی مووچەخۆران بەگشتی بۆتەوە وژیان و گوزرەرانی خەڵك لە دۆخێكی خراپ دایە و فشاری زۆریان لەسەر درووستبووە , لەبەرامبەریش دا دەسەڵات تاكو ئێستا نەیتوانیوە چارەسەرێكی گونجاو بۆ ئەو دۆخە ناهەموارە بدۆزیتەوە بەخەم ساردی و هەستنەكردن بە بەرپرسیاریەتیەوە لەدۆخەكە دەڕوانێت , ئەوە وای كردووە  خەڵك تەحەمولی نەمێنێت و لەم ساڵانەدا دەیان خۆپیشاندان لە شارەكانی هەرێم بكرێت و دەسەڵاتیش بۆ دامركاندنەوەی ئەو ناڕەزایەتیانە پەنای بۆ بەكارهێنانی هێز بردووە دەیان ڕۆِڵەی گەلەكەمان بوونە قوربانی كەئەوەش چارەسەر نیەو سكی خەڵك بە بەكارهێنانی هێز تێرنابێت بەڵكو دۆخەكه‌ ئاڵۆزتر دەبێت,بەڕای من ئەو هۆكارانە وایان كردووە  خۆپیشاندانەكان كاریگەریان كەمتربێت گشتگیرنەبوونی خۆپیشاندانەكان و تاكو ئێستا نەبۆتە سەرتاسەری ,و خاڵێكی تریش نەبوونی ڕابەرایەتیەكی وگونجاوە ئەوەی هەیە عەشوایی و بێ بەرنامەییە , بەڵام لە هەموو حاڵەتێك دابە بڕوای من  ئەگەر چارەسەری گونجاو بۆدۆخە لەلایەن دەسەڵاتەوە نەدۆزرێتەوە داخوازیەكان بەهەند وەرنەگیرێت بێباكانە تەماشای بارو دۆخەبكریت ئەوە داهاتوویەكی گەش چاوەڕوانمان ناكات و ئەوكاتە هەموان زەرەر دەكەن و چارەسەركردنی ئەستەم دەبێت .

ئێستا نیوز :تاچەند باوەڕتان وایە هەڵبژاردنی پێش وەختە  لەعێراق ئەنجام دەدرێت , ئایا چاوەڕێ‌ دەكرێت دۆخی عێراق باشتر بێت ؟

مامۆستا ئەحمەد: هەرچەندە بەپێی یاسای هەڵبژاردنی نوێ‌ وبڕیاری ئەنجوومەنی نوێنەران دەبێت لە ناوەڕاستی ئەم ساڵ دا  هەڵبژاردن ئەنجام بدرێت , بەڵام بە ڕەچاوكردنی بارو دۆخی ئاڵۆزی عێراق و سەروەرنەبوونی یاساو بوونی هێزو میلیشیای مەزهەبی و دەستوەردانی ئیقلیمی و نێو دەوڵەتی  و ئامادەنەبوونی ئامرازەكانی ئەنجام دانی هەڵبژاردنێكی دیموكراسی و جێگەی باوەڕ لە عێراق دا بێشبینی ئەوە ناكرێت لەكاتی خۆی دا هەڵبژاردن ئەنجام بدرێت , دۆخی عێراق ناسەقامگیرە لە ڕووی سیاسی و ئابوریەوە بۆیە هەڵبژاردن زەمینە سازی دەوێت  بەبێ‌ ئەو زەمینە سازیە ئەستەمە هەڵبژاردنێكی پاك و بێگەرد بكرێت , باش بوونی دۆخی عێراق ئەستەمە لەنێو ئەو هەموو بارگرژیانەی تێی كەوتووە .

ئێستا نیوز: وەك حزبی زەحمەتكێشانی كوردستان چالاكی و ڕۆڵ و پێگەی خۆتان لە سنوری پارێزگای سلێمانی چۆن دەبینن؟

 مامۆستا ئەحمەد : حزبی زەحمەتكێشانی كوردستان  وەكو حزبێكی چەپی كوردستانی و خاوەن خەباتێكی دوورو درێژو نەپساوە لەباشوری كوردستان سەرەڕای بوونی ئاستەنگەكانی سەر ڕێگای لەخەباتی خۆی بەردەوامە بەڕەچاو كردنی بەرژەوەندی نەتەوەیی و نیشتمانی و چینایەتی لەگەڵ دۆخەكه‌ هەڵسووكەوت دەكات , پەیوەندیمان لەگەڵ لایەنە سیاسیەكان و ڕێكخراوەكانی كۆمەڵگەی مەدەنی لە ئاستێكی باش دایە و لەهەموو ئەو كەمپین و چالاكیانەی كە داكۆكی لە بەرژەوەندی گشتی دەكەن و داوای ژیانێكی شایستەو باشتر بۆخەڵك دەكەن بەشدارین , لەسەر  هەڵوێستی نەگۆڕی خۆمان دژی تەدەخولی هەرێمی و داگیركاریەكان بەردەوامین , لەگەڵ چارەسەركردنی كێشەكانین لەنێوان لایەنە كوردیەكان بەشێوازی گفتووگۆو ڕەچاوكردنی بەرژەوەندی نەتەوەكەمان و پاراستنی قەوارەی هەرێمی  كوردستانین , لەخەباتی یەكسانی ژن و پیاوونەهێشتنی تووندو تیژی ڕەگەزی  بەردەوامین و هەمیشە داوای ئەوەمان كردووە دەبێت ژیانێكی شایستەو سەربەرزانە بۆهاووڵاتیان فەراهەم بكرێت و دژی بەرتەسككردنەوەی ئازادیەكان بووین .