سكرتێری حزبی زەحمەتكێشانی كوردستان لە گەڵ هەر دوو ئەنجومەنی قەزای سۆران و خەلیفانی حزبی زەحمەتكێشانی كوردستان كۆدەبێتەوە

ئەمرۆ پپَنچ شەممە 17/6/2021 لە بارەگای مەكتەبی سیاسی حزبی زەحمەتكێشانی كوردستان هاوڕێ ( بەڵێن عەبدوڵا) سكرتێری حزبی زەحمەتكێشانی كوردستان لە كۆبوونەوەیەكدا لەگەڵ هەر دوو ئەنجومەنی قەزای سۆران و خەلیفانی حزبی زەحمەتكێشانی كوردستان تیشكی خستە سەر بارودۆخی ناوچەكە و باس لە بارودۆخی عێراق و هەڵبژاردنی داهاتوو كرا، هەروەها باسی لە پەیوەندی نێوان هەر دوو حكومەتی كوردستان و عێراقی فیدراڵ كرا ، هەر لە كۆبوونەوەكەدا باسی رۆڵ و ئەركی كادیرانی حزب لە كاروچالاكیەكاندابەرزنرخێنرا، بەرێز سكرتێری حزب سوپاس و دەستخۆشی بۆ هەر دوو ئەنجومەنی قەزای سۆران و خەلیفان دووپاتكردەوە و داوای لێ كردن وەك هەمیشە دڵسۆزانە و لە خۆبوردوانە كاربكەن بۆ سەرخستنی بەرنامە و كارەكانی حزب .شایانی باسه لە كۆبوونەوەكەدا هاورٍیان (شاخەوان عەبدوڵا و ئاكۆ ئاكۆیی) ئەندامانی ئەنجومەنی گشتی حزبی زەحمەتكێشانی كوردستان ئامادەی كۆبوونەوەكە بوون.

 

بێستون لەتیف

مەسرور بارزانی: دەبێ جووتیاران لە ساخبوونەوەی بەرهەمەکەیان دڵنیابن

سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان رایگەیاند، هەوڵەکانی بە ئاڕاستەی پێشخستنی کەرتی کشتوکاڵە و بایەخی زیاتر بە بەرهەمی نێوخۆیی دەدەن و دەبێ جووتیاران لە ساخبوونەوەی بەرهەمەکەیان دڵنیابن.

مەسرور بارزانی، سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان ئەمڕۆ پێنجشەممە لە رێوڕەسمی دانانی بەردی بناغەی پڕۆژەی کارگەی جوتیار بۆ بەرهەمهێنانی فینگەر لە پەتاتە، لە ناحیەی روڤیای سه‌ر به‌ پارێزگای دهۆك رایگەیاند، ئه‌و جوتیاره‌ی په‌تاته‌ یان گه‌نم ده‌چێنێت پێویسته‌ له‌ به‌رهه‌می خۆی دڵنیا بێت كه‌ ساخ ده‌بێته‌وه‌، به‌رنامه‌ی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان ئه‌وه‌بو كه‌ هیچ نیگه‌رانییه‌ك له‌ لای جوتیاران نه‌مێنێت.

ئاماژەی بەوەشکرد، "ئه‌م جۆره‌ پڕۆژانە بێگومان گه‌لێك گرنگ و ستراتیژینه‌، بۆ پشتیوانیكردنی كه‌رتی كشتوكاڵی و پێشخستنی ئابوری هه‌رێمی كوردستان، جێگه‌ی خۆیەتی‌ سوپاسێكی تایبه‌تی كۆمپانیای جێبه‌جێکار بكه‌م، كه‌ ده‌ستی به‌ جێبه‌جێكردنی پڕۆژه‌كه‌ كردوه‌ به‌ پشتیوانی شانشینی هۆڵه‌ندا، جێگه‌ی رێز و پێزانینی ئێمه‌یه‌".

مەسرور بارزانی باسی لەوەشکرد، "پار كه‌ سه‌ردانی هۆڵەندام كرد و لە دیدارێكماندا له‌گه‌ڵ سه‌رۆك وه‌زیرانی هۆڵه‌ندا، مارك روته‌ باسمان له‌ پشتیوانی به‌رنامه‌ی چاكسازی هه‌رێمی كوردستان و پێشخستنی ئابوری كوردستان کرد، به‌ دڵخۆشییه‌وه‌ به‌ پیر داواكه‌ی ئێمه‌وه‌ هاتن و هه‌مو ئاماده‌یی خۆیان نیشاندا بۆ ئه‌وه‌ پشتیوان و هاریكار بن، بۆ ئه‌وه‌ی له‌ هه‌رێمی كوردستان كه‌رتی كشتوكاڵ به‌تایبه‌ت و هه‌مو كه‌رته‌كان به‌ره‌و پێش بچن".

ئەوەشی خستەڕو، "هه‌مو ده‌زانین كه‌ كه‌رتی كشتوكاڵ یه‌كێكه‌ له‌ بناغه‌ سه‌ره‌كییه‌كانی پێشخستنی ئابوری هه‌ر وڵاتێك، هه‌ر پڕۆژه‌یه‌ك داده‌مه‌زرێت ده‌بێته‌ هۆكار بۆ چه‌ندین پڕۆژه‌ی دیكه‌ی پیشه‌سازی، ئه‌و پڕۆژه‌یه‌ی ئه‌مڕۆ به‌ردی بناغه‌ی داده‌نرێت، بیستمان كه‌ هه‌زاران ده‌رفه‌تی كار بۆ جوتیار و كرێكاری ئه‌و ده‌ڤه‌ره‌ و پارێزگایه‌ ده‌ڕه‌خسێنێت".

مەسرور بارزانی وتیشی، "داواكاری من له‌ جوتیارانی خۆشه‌ویست ئه‌وه‌یه‌ گرنگی به‌ جۆری به‌رهه‌می خۆیان بده‌ن، ده‌مانه‌وێت كوردستان به‌ جۆری به‌رهه‌مه‌كه‌ی بناسرێت، كه‌ ئه‌و تام و چێژه‌ی له‌ به‌رهه‌می كوردستان هه‌یه‌ خه‌ڵكی دیكه‌ بزانێت و ببێته‌ هێمایه‌كی بازرگانی كه‌ له‌ دره‌وه‌ بفرۆشرێت".

 

 

z.s

بۆکۆحەرام کوژرانی ئەبوبەکر شیکاوی سەرکردەی گرووپەکەی پشتڕاستکردەوە

گرووپی چەکداری بۆکۆحەرام کە پێشتر بەشێک بوو لە داعش، کوژرانی ئەبوبەکر شیکاوی سەرکردەی گرووپەکەی پشتڕاستکردەوە و جێگرەوەیەکی بۆ دادەنێت.

بەپێی گوتەی چەند سەرچاوەیەک، شیکاوی لەوەتەی دامەزراندنی گرووپەکە سەرکردەیەتی، لە شەڕ و ئاڵۆزی لەگەڵ داعشدا کوژراوە. بۆکۆحەرام دوای پشتڕاستکردنەوەی کوژرانی شیکاوی، باکۆرا مودو-ی لەشوێنی دەستنیشان کرد.

مودو دوای دەستنیشانکردنی لە گرتەیەکی ڤیدیۆیی کورتدا داوا لە لایەنگرانی گرووپەکە دەکات لەسەر ئەو ئەوکارانە بەردەوام بن کە شیکاوی بۆی دانابوون.

جێگرەوەی شیکاوی لە گرتە ڤیدیۆکەدا کە وەکو ئاژانسی فرانس پرێس دەڵێت، لە سەرچاوەیەکی نزیکی بۆکۆحەرام دەستی کەوتووە، هێرشی تووند دەکاتە سەر ئەبو موسعەب بەرناوی سەرکردەی داعش لە رۆژئاوای ئەفریقا و بە کەسێکی" بەلاڕێداچوو و دەستدرێژیکار" ناوی دێنێت.

پێش نزیکەی 10 رۆژ ئەبو موسعەب بەرناوی، سەرکردەی داعش لە رۆژئاوای ئەفریقا لە تۆمارێکی دەنگییدا رایگەیاند:" شیکاوی خۆی تەقاندووەتەوە بۆ ئەوەی نەکەوێتە دەستی رێکخراوەکە." بەرناوی گوتبووی: چەکداری ناردووە بۆ دارستانی سامبیسا، لەوێ لەگەڵ شیکاوی و چەکدارانی تووشی شەڕە تەقە بوون، شیکاویش دواتر خۆی تەقاندووەتەوە.

ساڵی 2016 بۆکۆحەرام بەسەر دوو بەرەدا دابەش بوو، بەشێکیان چوونە ریزی ئەبوبەکر شیکاوی کە ناوچەیەکی فراوانی لە دارستانی سامبیسا لە باکووری رۆژهەڵاتی نایجیریا لەژێر دەستدا بوو، بەشێکی دیکەشیان چوونە پاڵ داعش لە رۆژئاوای ئەفریقا، داعش لەو بەشەی ئەفریقا ئێستا هێرشدەکاتە سەر هێزە ئەمنییەکان و ویلایەتێکی لەو بەشە راگەیاندووە .

دۆخی باکوور و ناوەڕاستی ئەفریقا بەهۆی هەڕەشەی گرووپەکان خراپتر بووە، چالاکبوونەوەی "رێکخراوە تیرۆریستییەکان" هەڕەشەی نەک تەنیا لەسەر ناوچەکە بەڵکو وڵاتانی رۆژئاوای ئەوروپاش دروستکردووە.

باکووری ئەفریقا ناوچەیەکی ستراتیژیی گرنگە بەلای ئەمریکا و وڵاتانی ئەوروپا، تیرۆر لەو ناوچەیە خەریکە زیاتر پەلداوێت و دەبێتە هەڕەشەیەکی رژدی لەسەر ئاسایشی وڵاتان.

 

 

z.s

سبەی هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی لە ئێران بەڕێوەدەچێت

سبەی هەینی 18ی حوزیران، خولی 13هەمی سەرۆک کۆماری ئێران بەڕێوەدەچێت و (پەنجا و نۆ ملیۆن و سێ سەد و دە هەزار و سێ سەد و حەوت) کەسیش مافی دەنگدانیان هەیە، و رکابەری سەرەکی هەڵبژاردنەکەش لەنێوان دوو کاندیدا چڕبوەتەوە.

بەپێی راگەیەندراوی کۆمیسیۆنی هەڵبژاردنەکانی ئێران، ئەنجومەنی پاراستنی دەستور شیاوبونی حەوت کاندیدی بۆ هەڵبژاردنەکە پەسەندکردبو کە ئەوانیش بریتین لە )ئیبراهیم رەئیسی، سەعید جەلیلی، موحسین رەزایی، عەلی ڕەزا زاکانی، ئەمیرحسێن قازیزادە هاشمی، موحسین مێهرعەلیزادە و عەبدولناسر هیمەتی(، بەڵام دوێنێ موحسین مێهرعەلیزادە و عەلیڕەزا زاکانی لەهەڵبژاردنەکە کشانەوە.

بەپێی راپرسییەکی ناوەندی هەڵسەنگاندنی بیروڕای خوێندکارانی ئێران – ئیسپا کە رۆژی 14ی ئەم مانگە ئەنجامیداوە رکابەری سەرەکی هەڵبژاردنەکە لەنێوان ئیبراهیم رەئیسی سەرۆکی دەسەڵاتی دادوەری و کاندیدی نەریتخوازەکان و عەبدولناسر هیمەتی سەرۆکی بانکی ناوەندیی ئێران، ریفۆمخواز و مامۆستای ئابوری زانکۆی تاراندا چڕبوەتەوە.

بەگوێرەی ئەنجامی راپرسییەکەش ئیبراهیم رەئیسی دەنگی 60%ـی بەشداربوانی راپرسییەکەی بەدەستهێناوە.

ریفۆرمخوازان چارەسەرکردنی کێشە ئابورییەکان لە سایەی سزاکانی ئەمریکاوە زۆر بە ئەستەم دەزانن، بەڵام نەریتخوازان پێیانوایە سەرەڕای گەمارۆکان، دەکرێت رەوشی ئابوری بگۆڕدرێت.

ڕەئیسی پێشتر لە ساڵی 2017دا، هەوڵی بەدەستهێنانی سەرۆکی کۆماری ئیسلامی ئێرانیدا، بەڵام شکستی هێنا ئەنجامی هەڵبژاردنی بە حەسەن رووحانی دۆڕاند. هەر لە هەمان ساڵدا، بە بڕیاری عەلی خامنەیی رێبەری ئێران، پۆستی سەرۆکی دەسەڵاتی دادوەریی ئێرانی پێدرا.

 

z.s

 

 

ئایا بەبیابانبوون هەڕەشە لە هەرێمی کوردستان دەکات؟

بەبیانبانبوون و وشكەساڵی دوو دیاردەی ژینگەیین كەبەشێكی ناوچەكانی جیهان بەدەستیەوە دەناڵێنن و چالاكییەكانی مرۆڤ و پیسبونی ژینگەش بە یەكێك لە هۆكارە سەرەكییەكانی پەرەسەندنی ئەو دوو دیاردەیە دادەنرێت، كە مەترسییەكی زۆر لەسەر زەوی و مرۆڤایەتی دروست دەكات، بۆ ڕوبەڕوبونەوەی ئەو دیاردەیەش ڕێكخراوی نەتەوە یەكگرتووەكان ڕۆژێكی تایبەتی جیهانی بۆ دیاریكردووە كە ساڵانە لە (17)ی حوزەیراندا یاد دەكرێتەوە.

ئازاد نوری لێپراسراوی به‌شی سروشتی له‌ فه‌رمانگه‌ی كاروباری هونه‌ری له‌ ده‌سته‌ی ژینگه‌ هەرێم رایدەگەیەنێت، دیاردەی وشکەساڵی و بەبیابانبوون لە هەرێم؛ رووی لەو ناوچانە کردووە کە رێژەی بارانیان مامناوەند و کەمە .

ئاماژەی بەوەشدا، ئەم دیاردەیە زیاتر ناوچەکانی هەولێر و گەرمیانی گرتوەتەوە و کەمتر کاریگەری لەسەر ناوچەکانی سلێمانی و دهۆک هەبووە، ئەو ناوچانەشی وشکە ساڵی رووی تێکردوون کاریگەریەکەی گەیشتوەتە ئاستێک کە دانیشتوانی گوندەکان ناوچەکانیان جێدەهێڵن و دێنە شارەکان.

لەبارەی هۆکارەکانی دروستبونی مەترسی وشکە ساڵی و بەبیابانبون لە هەرێم، لێپراسراوی به‌شی سروشتی له‌ ده‌سته‌ی ژینگه دەڵێت: جگە لە کەمبوونەوەی ڕێژەی بارانبارین؛ گۆڕینی ڕێرەوی ئاو لەلایەن وڵاتی ئێرانەوە و دروستبوونی کارگە و بڕینی داری ناوچە شاخاویەکان، هۆکاری بەبیابان بوونی ناوچەکانی هەرێمی کوردستانە.

رێکخراوی جیهانی(Greenpeace) دەڵێت، گۆڕانکاریی کەشوهەوا کەمبوونەوەی باران لە هەندێ ناوچە و بەرزبوونەوەی پلەی گەرما رەنگە لە ماوەیەکی دوور مەودادا گۆڕانکارییەکی تەواو بەسەر گۆی زەویدا بێنن و سرووشتەکەی بگۆڕن.

بە گوێرەی قسەی زانایانی زەویناسی، 13٪ی گۆڕانکارییەکان هۆکاری سرووشتین و 87٪یش مرۆیین و بەرپرسیارێتییەکەی دەکەوێتە سەر مرۆڤ.

هەرێمی کوردستان بەسەر سێ ناوچەدا دابەشکراوە، ناوچەی کەمباران، ناوچەی مامناوەند و ناوچەی زۆرباران.

بە گوتەی هەڵۆ عەسکەری سەرۆکی پێشووی دەستەی ژینگەی هەرێمی کوردستان هۆکارەکانی بە بیابانبوونی عێراق بۆ ئەم خاڵانە دەگەڕێتەوە:

1. کەمبوونەوەی ئاوی سەرزەوی و گرتنەوەی سەرچاوەکانی ئاو لەلایەن ئێران، تورکیا و سووریا، بەتایبەت دیجلە و فورات.

2. کەمبوونەوەی رێژەی باران بارین، بەجۆرێک کە دوو دەیە لەمەوبەر لە ساڵیکدا 600 – 1300ملیمەتر باران دەباری، بەڵام ئێستا لە تەڕترین ساڵدا دەگاتە 600ملیمەتر.

3. چۆڵکردنی گوندەکان و بارکردنی خەڵک بۆ شار.

4. سەرکەوتنی خوێ بەهۆی پلەی گەرما و وشکەساڵییەوە، کە وا لە زەوی دەکات بە کەڵکی کشتوکاڵ نەیەت.

5. کەمبوونەوەی سەوزایی.

6. بەرزبوونەوەی پلەی گەرما، کە بەراورد بە 10 ساڵی رابردوو 1 بۆ 1.5 پلەی گەرمان بەرزبووەتەوە.

رووبارەکانی دیجلە و فورات نزیکەی 80٪ی سەرچاوەی ئاوی عێراق پێکدەهێنن. هەر یەک لە وڵاتانی تورکیا و ئێرانیش دەیان بەنداویان لەسەر ئەو سەرچاوە ئاوییانە دروستکردووە کە دەڕژێنە عێراق.

دەیان ساڵە هۆشداری لە قەیرانی ئاو لە عێراق دەدرێت و ساڵ دوای ساڵیش مەترسی بە بیابانبوونی دەشتایی و زۆنگاوەکان زیاتر دەبێت.

رێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان دەڵێت، بەهۆی بیابانبوونەوە عێراق ساڵانە چەندین کیلۆمەتر چوارگۆشە زەوی بەپیت لەدەستدەدات؛ لەپاڵ لەدەستدانی چەند جۆرە ئاژەڵێکی دەگمەن بەهۆی سوێربوونی ئاوی زۆنگاوەکان.

 

 

z.s