نیشتمان كەمال : بە داخەوە ئەوەی ئێستا لەلایەن حكومەتی ناوەندیەوە پیادە دەكرێ‌ پێشیلكردنی پرنسیپی رێككەوتنە‌وجێكردنەوەیەتی بە پرنسیپی زۆرینە‌وكەمینە

نیشتمان كەمال، چالاكوانی سیاسی‌ ،هەڵسوڕاو لەبەرگریكردنی مافەكانی ئافرەتان، لەم دیمانە تایبەتەی لەگەڵ ئێستانیوز وەڵامی چەند پرسێكی هەستیارو گرنگ دەداتەوە..

ئێستانیوز: چۆن دەروانننە بارودۆخی سیاسی هەرێمی كوردستان لە ساتە وەختی نزیكبونەوەی هەڵبژاردنەكانی عیراق, پێت وایە كورد سیاسەتی چی بێت لەم قۆناغە ؟

نیشتمان كەمال: دیارە بار‌ودۆخی هەرێمی كوردستان لە سەرەتاكانی ساڵی (2014) ەوە بەهۆی بڕینی بەشە بودجەی هەرێم لە لایەن حكومەتی فیدراڵیەوە ,قوڵبونەوەی كێشە هەڵپەسیراوەكانی نێوان هەرێم‌وحكومەتی فیدراڵی هەر لە جێ‌بەجێ‌ نەكردنی ماددەی (140)ی دەستور‌و استحقاقاتی پێشمەرگە وەك بەشێك لە سیستمی بەرگری ‌ونەبونی یاسای نەوت‌وگاز‌و........هتد سەرباری هەموو ئەمانە پەكخستنی زمانی گفتوگۆ ‌ولێك تێكگەیشتن لە نێوان حكومەتی هەرێم‌وحكومەتی عیراقی فیدراڵ ,بەردەوامبونی تا ئێستا ‌وبەتایبەتی دوو مانگی كۆتایی ساڵی (2017) كێشەكانی زیاتر قوڵكردەوە. لەگەڵ هەمووئەو كێشانەی نێوان هەرێم‌وعێراق ,هەرێم لە نێو خۆشدا بە دەست كۆمەڵێ‌ قەیرانی سیاسی ‌ویاسایی تێپەر دەبێت هەر لە قوڵبونەوەی ناكۆكیەكانی نێوان پارتە سیاسیەكانی ,قەیرانی حكومڕانی ,گەندەڵی بەحزبیبونی دام‌ودەزگاكان‌ونەبونی سیاسەتێكی یەكگرتوو بۆ چارەسەری كێشەكان لەگەڵ عیراق.

بەهۆی هەموو ئەمانەوە ئێستا هەرێم لە ئاستی ناوەخۆ ‌وپەیوەندیەكانی لەگەڵ حكومەتی ناوەند بە مەترسیترین قۆناغ تێپەر دەكات,لەمساڵدا هەڵبژاردەكانی عێراق دەرفەتە لە بەردەم هەردوو لا بۆ سەرلەنوێ‌ داڕشتنەوەی پەیوەندیەكانی نێوانیان باشترین رێگاش گەڕانەوەیە بۆ دەستور,بەهەر تێبینیەكەوە كە پێكهاتەكانی تەواوی عێراق لەسەر دەستور هەیانە,لە لایەنی هەرێمیشەوە پێویست دەكات سیاسەتێكی یەكگرتوو بە پاڵپشتی نوێنەرانی هەرێم لە بەغدا پیادە بكرێت , ئەگەر چی پەیوەندی دوو قۆڵی ‌وفرەیی بۆ هەموو هێزیكی سیاسی ئازادە بە لام رێگە پێدراو نەبێ‌ بۆ چارەسەری هەركێشەیەك دێتە ئاراوە,یان بۆ مسۆگەركردنی مافە دەستوری ‌ویاساییەكان  لە نێوان هەرێم ‌وناوەند تاك لایەنانە بریار بدرێت بەڵكو دەبێ‌ بدرێتە دەست لایەنی پەیوەندیدار ولە رێگای نوێنەرانی گەل ‌و حكومەتەكانەوە  بەدواداچونی بۆ بكرێت .

ئێستانیوز: ئایا دەستوری عێراق دەتوانێت خواستی گەلی كورد لە چوار چێوەی عێراق بهێنێتە دی, لانی كەم رێگری بكات لە هەندی پێشێلكاری بەرامبەر مافەكانی گەلی كورد ؟

نیشتمان كەمال: دیارە ئەم دەستورەی لە ساڵی (2005) دەنگی لەسەر درا بە هەوڵی زۆری بەشداری كورد بوە ئەگەر چی تەواوی مافەكانی كورد وەك میللەتێك خاوەن مێژویەكی تاڵ لەگەڵ رژێمە یەك لە دوا یەكەكانی عێراق هەیبوە لە خۆ ناگرێت, بەڵام ئێستا دەستورێكە لەلایەن گەلانی عێراقەوە دەنگی بۆ دراوە بە لایەنی كەمەوە پێویستە هەموو لایەك  پابەندی بڕگەوبەندە یاساییەكانی بن, بەڵام وەك دەركەوت عێراق هەر لە سەرەتاوە پێشێلی ئەم دەستورەی كردوە ئەوەش بە خۆدزینەوە لە جێ‌بەجێكردنی ماددەی (140)ی دەستوری كە تایبەتە بەو ناوچانەی لە نێوان هەرێم‌وعیراق كێشەیان لەسەرە,لە كاتێكدا دەبوایە لە سالی 2007 كۆتایی پێبهاتبایە,لە لایەكی ترەوە عێراق لە نێوخۆدا سەقامگیر نیە بە دەست كۆمەڵێ‌ قەیرانەوە دەناڵێنێ هەر لە بەردەوامی بونی هەڕەشەكانی تیرۆر ‌وبونی هێزی توندڕەو ململانێی تائیفی‌وگەندەڵی نەبونی ئەمن‌وئاسایش ,هەروەها قەیرانی ئابوری دەیان دیاردەی كۆمەڵایەتی ,لە جیاتی گەڕانەوەو بۆ دەستورو ئەو رێكەوتننامە نێودەوڵەتیانەی كە عێراق واژۆی لەسەركردوە هەوڵدەدات كێشەكان هەناردەی دەرەوە بكات، لێرەدا كورد وەك پێكهاتەیەكی سەرەكی لە عێراقدا گەورەترین زیانی بەركەوتوە, بۆیە لە ئێستادا گەڕانەوە بۆ دەستوور باشترینە تا ئەم كیشانەی پێ یەكلایی بكرێتەوە.

ئێستانیوز: ئایا تەوافوق ‌وشەراكەت گرنگە بۆ عێراق یان سیاسەتی زۆرینە‌وكەمینە, كورد چۆن لەم بابەتە دەڕوانێت ؟

  نیشتمان كەمال:   لە دوای پرۆسەی ئازادكردنی عێراق‌و سەرلەنوێ‌  بنیاتنانەوەی ، پرنسیپی تەوافوق گونجاترین  بژاردە بوو  بۆ پیادەكردنی لە سیستمی حوكمرانیدا بە پێی ئەوەی عێراق لە پێكهاتەی نەتەوەیی‌وئاینی ‌وئیتنی جیاواز  پێكهاتوە,  بۆ پاراستنی مافی هەریەك لەم پێكهاتانە ‌وبەشداریكردنیان لە حوكمرانی ,پاراستنی جیاوازیەكان .بەلام بە داخەوە ئەوەی ئێستا لەلایەن حكومەتی ناوەندیەوە پیادە دەكرێ‌ پێشیلكردنی پرنسیپی رێككەوتنە‌وجێكردنەوەیەتی بە پرنسیپی زۆرینە‌وكەمینە وەك ئەوەی لە بریاردانی بودجەی فیدراڵی پەیرەویان كرد گەورەترین بەركەوتن بوو بە مەبدەئی تەوافوق  ,لێرەدا نەك هەر كورد زەرەر مەند بوو بەڵكو تەواوی پێكهاتەكانی عێراق كرانە قوربانی تائیفەیەكی نێو نەتەوەیەك . بە تایبەتی لە كاتێكدا باس لە یەك پارچەیی خاكی عێراق دەكرێ‌.غافڵ لەوەی پێكەوە ژیانی ئاشتیانە زامنی ئەمن ‌وئاسایشی سەر‌وماڵی خەڵك هەوێنی مانەوەی عێراقە بە یەكگرتوویی, كورد وەك پێكهاتەیەكی سەرەكی ‌و كوردستان وەك هەرێمێك لە دەستور دانپێدنراو زۆر بژاردەی لە بەردەمە لە بەرامبەر پێشێلكاریەكانی حكومەتی ناوەندیەوە بەڵام پێویستە كوردیش لە سیاسەتی بەرامبەر عێراقدا یەكگرتوو بێت.

ئێستانیوز: بڕوات بەوە هەیە لیستی نوێ‌‌وتازە بتوانێ‌ متمانەی هاوڵاتیان دەستەبەر بكەن ‌وگۆڕانكاری لە تابلۆی سیاسی هەرێم بكەن ؟

نیشتمان كەمال: بە دڵنییایەوە لە بەرامبەر هەموو ئەم پێشێلكاریە دەستوری و  سیاسیانەی عێراق بەرامبەر هەرێمی كوردستان پەیڕەوی دەكات لێرەش لە هەرێمی كوردستان حوكمڕانیەكی حەكیمانە‌و تەندروست بەڕێوەناچێ‌ ,هەر لە قۆرخكردنی دەسەلات‌وپەكخستنی دامەزراوە و بە تاڵانبردنی سەروەت ‌وسامانی هەرێم‌وبەتالانبردنی سەرمایەی نیشتمانی ‌وململانێی حزبایەتی ‌وبە حزیبیكردنی دام‌ودەزگاكانی بەرٍیوەبَردن ‌وبرسی كردنی خەڵك,سەرباری هەموانیش پەرتەوازیی‌وناتەبایی هێزە  سیاسەكانی  بەشدار لە حكومەت, نەبونی سیاسەتێكی نیشتمانی هاوبەش بۆ گفتوگۆ لەگەڵ عیراق‌و چارەسەركردنی كێشەكان بە دیدێكی نیشتمانی‌ونەتەوەیی لە ئاكامدا  دروست  بونی نائومێدی ونەمانی متمانەی لە لایەن خەڵكەوە بە حكومەتی هەرێم ‌وهێزە سیاسەكان. دیارە ئەگەر هەڵبژرادنێكی پاك‌وبێگەرد بكرێت ,دەرفەتی وەك یەك بۆ هەموولایەک بڕەخسێنرێ وفشاروتۆقاندن بەکارنەهێنرێبە دلنیاییەوە ئەم نارەزییەی نێو خەلک بە دروستی لە هەڵبژاردنی ئەم جارەی عێراق کاریگەری تەواوی  دەبێت لە دووبارە نەخشاندنەوەی  تابلۆی حوکمڕانی لە هەرێم بە تایبەت کە هێزی تازە لە  ململانێ  بەشدارن، میللەت بۆ رزگار بوون  لە شێوازی حوکمڕانی ساڵانی رابوردوو  ئامادەن  ئەم هێزانە تاقیبکەنەوە، بە لانی کەم جگە لە دەرباز بوون  لە کەس وشێوەی سواو، سەرەتایەکە بۆ دروست بونەوەی ئومێدە لای خەڵک وپەیرەوکردنی شێوازێکی نوێ لە حوکمڕانی کە هاوولاتی بە بنەما وەرگرێت،هەولی جدی بۆ چارەسەری کێشە  ناوخۆییەکان ، گرتنەبەری رێ وشوێنی تازە بۆ گفتوگۆ لەگەل عێراق.

               

 

Hits: 1119
Category: